Geir tekur undir gagnrýni á Samfylkingarforystu

Geir H. Haarde forsætisráðherra tók undir gagnrýni Steingríms J. Sigfússonar á málflutning ýmissa forystumanna Samfylkingarinnar um íslensku krónuna og evruna í utandagskrárumræðum á Alþingi í dag. Það gerði hann með því að lýsa sig sammála ýmsu því sem fram hefði komið í þeim kafla ræðu Steingríms í umræðum um stefnuræðu forsætisráðherra. Í þeirri ræðu setti Steingrímur harkalega ofan í við Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur utanríkisráðherra og Björgvin G. Sigurðsson, viðskiptaráðherra fyrir ummæli þeirra um peningamálastefnuna, evru og krónu.

[Ég get] tekið undir ýmislegt í kafla í ræðu [Steingríms] um gjaldmiðilinn,“ sagði Geir í umræðum á Alþingi rétt áðan og vísaði þá til ræðu Steingríms í umræðum um stefnuræðu forsætisráðherra í gærkvöldi. Geir bætti því við að ekki væri hægt að gera því skóna að gjaldmiðillinn væri sérstakt böl í efnahagslífi Íslendinga enda væru sveiflur á honum mjög svipaðar og hjá öðrum hávaxtamiðlum og í raun væri umræðan að mörgu leyti á villigötum.

Í ræðu sinni í gærkvöldi fór Steingrímur hörðum orðum um yfirlýsingar utanríkisráðherra, sem sagði á dögunum að peningamálastefna Seðlabankans virkaði ekki sem skyldi og þyrfti endurskoðunar við. Einnig gagnrýndi hann Björgvin G. Sigurðarson, viðskiptaráðherra, „sem fer hamförum í lýsingum sínum á því hve gjaldmiðillinn sé ónýtur og krónan okkur dýr? Ráðherrann talar krónuna niður eins og hann lífsins mögulega getur. [...] sem betur fer tekur markaðurinn ekkert mark á honum, en talið er jafnvitlaust samt.“

Síðan sagði Steingrímur: Leggja þarf af það blekkingartal að það geti á einhvern hátt verið lausn bráðavandans að kasta krónunni og taka upp evru. Reyndar væri upptaka evru við núverandi aðstæður í efnahagsmálum eins og bensín á bál. Hver sem framtíð krónunnar verður til lengri tíma litið er alveg ljóst að hún verður gjaldmiðill okkar um mörg næstu ár og það að tala hana niður getur aldrei orðið annað en til bölvunar. Þó að við tækjum ákvörðun á morgun um að ganga í ESB tæki það ferli mörg ár og við þyrftum hvort sem er að ná stöðugleika í efnahagsmálum til að uppfylla inngönguskilyrðin og við yrðum að notast við krónuna á meðan. Þetta eru allt staðreyndir sem ráðherrar Samfylkingarinnar þurfa að kynna sér og viðurkenna áður en þeir hætta sér út í umræður um gjaldeyris- og efnahagsmál.“

Að öðru leyti en þessu virtust forsætisráðherra og Steingrímur J. Sigfússon ekki sammála um margt við utandagskrárumræðurnar í dag. Steingrímur dró upp gríðarlega dökka mynd af stöðu þjóðarbúsins og rakti að aðeins eitt ár frá árinu 1996 hefði viðskiptajöfnuður við útlönd verið jákvæður, síðasta ár hefði hann verið um 25% og stefndi í 15% á þessu ári. Ljóst væri að hapár fjármálaráðuneytisins hefðu hvað eftir annað vanmetið stöðuna. Gengdarlaus skuldasöfnun þjóðarbúsins haldi áfram og á sama tíma hafi ríkið og einkaaðilar ýmsar stórframkvæmdir á prjónunum. Neikvæð skuldastaða íslenska þjóðarbúsins væri einsdæmi í heiminum og þar væri Ísland á bekk með ríkjum eins og Myanmar, Laos, Tógó og Líbanon. „Er þetta efnahagsundrið, er þetta góðærið?“ spurði Steingrímur og sagði að Seðlabankinn hefði spáð þessari þróun og einnig OECD og Seðlabankinn, sem hefðu bent á og varað við stóriðjufjárfestingum, skattalækunum og mistökum og fasteignamarkaði, sem hlytu að valda upplausn – og nú væri komið á daginn að ástandið væri tvöfalt verra en þessar svartsýnisspár gerðu ráð fyrir. „Til hvers er forsætisráðherra í sínu efmbætti ef hann reynir ekki að sýna lit í hagstjórninni,“ spurði Steingrímur. „Og hvers vegna reynir ríkisstjórnin ekki að vinna með en ekki á móti Seðlabankanum?“ spurði hann og sagði að ella þyrfti að breyta verðbólgumarkmiðunum sem Seðlabankinn starfaði eftir – það þýði ekkert að kenna „kenna aðila úti í bæ“ um ástandið – og leyndi sér ekki að þar var Steingrímur að vísa til Davíðs Oddssonar seðlabankastjóra. „Erúverðugleikaskortur ríkisstjórnarinnar er á góðri leið með að verða eitt af alvarlegustu efnahagsvandamálum þjóðarinnar,“ sagði hann loks.

Forsætisráðherra sagðist ekki gera lítið úr því að 25% viðskiptahalli væri vandamál en að hallinn færi lækkandi, yrði 15% á þessu ári og minni hæstu ár. Steingrímur léti hjá líða að horfa til þess samhengis að það væru einkafyrirtæki sem ættu langmesta sök á þeim halla sem væri á viðskiptum við útlönd. Fjárhagur ríkissjóðs hefði aldrei verið traustari og heldur ekki undirstöður efnahaslífsins í landinu. Hér sé frelsi á fjármagnsmarkaði og ríkissjórnin muni ekki innleiða viðskiptahöft á ný. Allir viti að staða ríkissjóðs sé allt önnur og betri, ríkissjóður hefði greitt niður skuldir sínar innanlands og erlendis og styrkt stöðu sína og notað svigrúm sitt til að efla Seðlabankann til að hann gæti með öflugri hætti brugðist við. „Undanfarin 3 ár hefur hagvöxtur samtals verið um 20%,“ sagði forsætisráðherra, mjög hefði reynt á hagkerfið við þær aðstæður og ríkissjóður hefði náð miklum árangri.

Geir sagði hlægilegt að hlusta á stjórnmálamenn sem í öðru orðinu væru sí og æ að leggja til aukin útgjöld en komi svo og segi að það vanti meira aðhald og meiri samdrátt sérstakt böl ef sveiflur á honum miðað við sambærilega hávaxtamiðla mjög sambærilegar og miklar sveiflur í öðrum gjaldmiðlum og sú umræða að mörgu leyti á villigötum að mínu mati en aðalatriðið er að grunnstaða þjóðarbúsins gríðarlega stefk og ekki áður betri hvað sem líður viðskiptahalla og þess vegna leyft að ráðsat í mjög öflugt átak byggja upp innviði samélagsins í samgöngum og á mörgum öðrum sviðum og því mun verða haldið áfram og sérstaklega nauðsynlegt vegn ástands í sjávarútveginum.

Í seinni ræðu sinni í umræðunum sagði Steingrímur að fjármálaráðuneytið kynni kerfisbundið að vanmeta stöðuna í spám þeim sem það gefi út tvívegis á ári, t.d. með þjóðhagsspánni, sem lögð var fram á mánudag, í því efni væri illt að þurfa eingöngu að treysta gögnum fjármálaráðuneytisins eftir aðÞjóðhagsstofnun var lögð niður. Í svari sínu sagði forsætisráðherra að með þessu hefði Steingrímur ómaklega vænt fagmenn í fjármálaráðuneytinu um óheilindi í vinnubrögðum og vísaði því harkalega á bug.