Ævintýrin eru alltaf í náttúrunni

Franski kvikmyndaleikstjórinn Luc Jaquet er staddur í stuttri heimsókn á Íslandi í tilefni af frumsýningu myndar hans Le renard et l’enfanta eða Refurinn og barnið en fyrir fjórum árum öðlaðist þessi rúmlega fertugi leikstjóri heimsfrægð fyrir mynd sína um ferðalag mörgæsanna, eða March of the Penquins. Hann segir refinn hafa kennt sér lexíu í ástarmálum, íhugar að koma til Íslands til að taka upp næstu mynd sína og að maður þurfi ekki að leita lengra en út í eigin garð eftir ævintýrum í náttúrunni.

Blaðamaður Eyjunnar kom að máli við náttúruunnandann Luc, drakk sódavatn og horfði með honum yfir bleika Esjuna út um gluggann á kaffistofunni á Hilton hótelinu.

Luc Jaquet segir myndina um refinn og barnið vera samruna þess að reyna að festa náttúruna óspillta á filmu og segja sögu sem á fyrirmynd í hans eigin æsku.
„Undanfarin átta ár hef ég starfað sem kvikmyndatökumaður fyrir sjónvarp þar sem helsta viðfangsefni mitt hefur verið að taka myndir í náttúrunni. Stundum getur verið erfitt að segja þá sögu sem mann langar til að segja vegna þess að náttúran lætur ekki að stjórn. Markmið mitt og helsta áskorun með þessari mynd var að geta sagt söguna en sýna jafnframt náttúruna eins og hún er og án allrar tilgerðar,“ segir Jaquet.

Ég þekki fólk sem hefur reynt að eigna sér refi sem gæludýr og sumir enda á að loka þá í búrum vegna þess að söknuðurinn verður of mikill þegar refurinn lætur sig hverfa í mánuð. Þetta er fyrir mér ábending um hversu mikilvægt það er fyrir okkur að finna jafnvægið milli þess að halda og sleppa -því öðruvísi lifir ástin ekki lengi.

Sótti innblástur í eigin æsku

„Sjálfur eyddi ég allri minni barnæsku í náttúrunni og uppi á fjöllum, einmitt þar sem myndin er tekin og þessi tenging við náttúruna skipti mig gríðarlega miklu máli. Það má segja að ég hafi mótast þarna af náttúrunni og á sama tíma áttaði ég mig á því hversu mikilvægt það getur verið fyrir barn að eiga í samskiptum við villtar skepnur. Í þennan grunn sótti ég efniviðinn í söguna sem ég vildi segja í þessari mynd og reyndi með því að átta mig á hvernig þessi uppvöxtur mótaði mig sem fullorðin einstakling seinna meir. Jafnframt þessu vildi ég koma því á framfæri að það er vel hægt að sækja í mikil ævindýri í eigin garði. Náttúran býður alltaf upp á einhver ævintýri og maður þarf aldrei að fara langt til að finna þau,“ segir hann og bætir við að þessu hafi hann áttað sig á eftir að hafa verið rúmt heilt ár með mörgæsum á suður heimskautinu. „Maður þarf ekki að fara svo langt,“ segir hann og hlær.

„Ég vildi líka skilja hversvega börn laðast svo að dýrum. Öll börn hafa áhuga á því að snerta dýr, koma við feldinn, þetta eru einskonar ósjálfráð viðbrögð. Mig langaði að skilja þetta og hvers vegna dýr óttast mannskepnur.“

Refur og barn

Hvers vegna varð refur fyrir valinu? Er þetta ekki skepna sem erfitt er að eiga samskipti við?

„Það er mjög margt sem gerir refinn áhugaverðan. Í Frakklandi hafa refir alla tíð gengt veigamiklu hlutverki sem sögupersónur. Það eru til sögur af refum sem ná margar aldir aftur í tímann. Refurinn var oft notaður til að túlka manneskjur enda hafa þeir sambærilega ímynd. Aðlaðandi og fallegar skepnur sem á sama tíma eru slægar og grimmar. Út frá þessu sjónarmiði fannst mér áhugavert að horfa á refinn með augum barnsins sem ekki hefur neinar fyrirfram mótaðar hugmyndir um þessa skepnu sem allur heimurinn virðist hafa mótað sér hugmyndir um. Í Japan er refurinn t.d. hálfpartinn eins og Guð en á Englandi er hann skepna. En það sem mestu skiptir í myndinni er að þarna höfum við dýr og barn sem mynda samband sín á milli.“

Jafnvægið milli þess að halda og sleppa

Hann segir refi einnig forvitnilega fyrir þær sakir að jafnvel þó það sé hægt að temja þá verði þeir ekki jafn hændir að mönnum eins og t.d. hundar og að í þessu komi fram þörf mannsins til að eigna sér það sem þeir elska, hvort sem um er að ræða dýr eða aðra manneskju.

„Það sama gildir fyrir skepnur og menn; Við viljum eigna okkur það sem okkur þykir vænt um. Þetta er í eðlinu en verður samt alltaf vandamál því um leið og maður vill innramma það sem maður elskar þá eyðileggst eitthvað. Það hefur alltaf reynst fólki áskorun að mynda til sambands við ref vegna þess að þeir eru hverfulir. Þeir geta hegðað sér líkt og hundar; Eignast vini í mannfólki, þekkja það, eru kelnir og skemmtilegir en það kemur alltaf sá dagur að refurinn lætur sig hverfa. Stundum í 20 daga og allt upp í einn mánuð. Ég þekki fólk sem hefur reynt að eigna sér refi sem gæludýr og sumir enda á að loka þá í búrum vegna þess að söknuðurinn verður of mikill þegar refurinn lætur sig hverfa í mánuð. Þetta er fyrir mér ábending um hversu mikilvægt það er fyrir okkur að finna jafnvægið milli þess að halda og sleppa -því öðruvísi lifir ástin ekki lengi.“

Íhugar að taka næstu mynd upp á Íslandi

Luc er byrjaður að skrifa handrit að næstu mynd sinni en hún fjallar um fyrsta hellamálarann. Hann segir koma til greina að taka hluta af myndinni upp hérlendis því veðrið á Íslandi sé svipað því sem var á meginlandi Evrópu fyrir 13.000 árum.

„Umhverfið hér á Íslandi heillar mig mikið svo ekki sé minnst á ljósið. Hér ríkja svo miklar andstæður milli þess ljósa og dökka. Iðjagrænn mosi og svartir steinar. Ég á örugglega eftir að reyna að gera eitthvað hérna. Fer á mánudaginn en kem aftur sem fyrst til að kanna tökustaði,“ segir þessi margverðlaunaði kvikmyndaleikstjóri að lokum.

Myndin um refinn og barnið verður frumsýnd í Háskólabíó kl 20:00 í kvöld og er leyfð öllum aldurshópum.

Hún er meðal þeirra mynda sem sýndar eru á franskri kvikmyndahátið sem haldin er dagana 16-29 janúar.