Ólafur Ragnar í breskum miðlum: Er bara að tryggja lýðræðislega málsmeðferð

Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands, varði ákvörðun sína um að synja Icesave-lögunm og vísa þeim í þjóðaratkvæði í viðtölum á BBC Newsnight og í Financial Times í gærkvöld. Ítrekaði forsetinn að málið snerist ekki um það hvort Íslendingar ætluðu að borga heldur hvernig. Komið hefði fram að allir stjórnmálaflokkar landsins vildu að Íslendingar stæðu við skuldbindingar sínar, en það eina sem forsetinn hefði gert væri að vísa deilu um aðferðina til lýðræðislegrar atkvæðagreiðslu þjóðarinnar.

„Stjórnarskrá Íslands er byggð á þeirri hugmyndafræði að fullveldið sé í höndum fólksins. Það er á ábyrgð forsetans að tryggja að vilji fólksins nái fram að ganga,“ segir hann í samtali við Financial Times.

„Ég vona að Bretar og Hollendingar, ásamt stjórnmálaleiðtogum þeirra,  hafi í heiðri þeirra eigin lýðræðishefðir og fallist á að þjóðaratkvæði er lýðræðisleg aðferð við ákvarðanatöku,“ segir forsetinn.

Ekki einvígi forseta og ríkisstjórnar

Þá vitnar blaðið í Eirík Bergmann Einarsson, stjórnmálafræðing, sem hefur sagt að þjóðaratkvæðagreiðslan yrði einvígi milli forseta og ríkisstjórnar, þar sem aðeins annar gæti sigrað en hinn yrði að víkja með ósigri. Ólafur Ragnar segir Eirík Bergmann misskilja eðli þjóðaratkvæðagreiðslunnar.

„Samkvæmt stjórnarskránni verður þjóðaratkvæðagreiðslan aðeins um þetta eina atriði, en fjallar ekkert um ríkisstjórnina eða forsetann,“ segir hann. Hvorki forseti né ríkisstjórn þurfi að segja af sér, hver sem niðurstaða þjóðarinnar verði.

„Ég er sannfærður um að  það sé til bóta fyrir endurreisn Íslands ef almenningur fær að vera beinn þátttakandi í lausn þessa deilumáls,“ segir forsetinn.

Ný Evrópa snýst um lýðræði og vilja fólksins

Þá mætti forsetinn hvössum spurningum frá Jeremy Paxman á Newsnight á BBC í gærkvöld. Ólafur Ragnar byrjaði á að gera athugasemd við inngang viðtalsins og sagði fréttir erlendra fjölmiðla gefa ranga mynd um stöðu Icesave-málsins, einsog fram hefur komið. Fullyrðingu um að hafa eyðilagt samkomulagið við Breta og Hollendinga vísaði hann til föðurhúsanna, hann væri eingöngu að tryggja lýðræðislega málsmeðferð á Íslandi.

Ólafur Ragnar var spurður hvort hann hefði ekki með ákvörðun sinni stuðlað að því að lánshæfismat Íslands væri komið í ruslflokk, lánveitingar til Íslands hefðu verið stöðvaðar og óvíst væri hvort umsókn Íslands í ESB yrði samþykkt. Forsetinn hafnaði þessum fullyrðingum. Mat á lánshæfi Íslands hefði enga raunverulega þýðingu þessa stundina, Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefði ekki tengt lánveitingu til Íslands við þjóðaratkvæðagreiðsluna og viðræður um aðild Íslands að ESB myndu eiga sér stað á komandi árum. Icesave-málið yrði til lykta leitt mun fyrr, jafnvel þó það fari í þjóðaratkvæði, og hefði því engin áhrif á þessi atriði.

Paxman spurði Ólaf Ragnar hvort ályktunin sem fólk drægi af þessu öllu væri að ekki sú að ekki væri hægt að treysta Íslendingum. Ólafur sagði að menn yrðu að virða hina lýðræðislegu málsmeðferð.

„Ég hélt að sú nýja Evrópa sem við erum að tala um snerist ekki bara um endurbætur á markaðshagkerfinu heldur líka um lýðræði og vilja fólksins,“ sagði Ólafur Ragnar.

Þegar forsetinn var spurður hvort Bretar og Hollendingar myndu fá peninga sína aftur svaraði hann að allir stjórnmálaflokkar á Íslandi vildu standa við skuldbindingar þjóðarinnar og að hin fyrri Icesave-lög hefðu einnig viðurkennt að Ísland ætli að standa við allar skuldbindingar sínar. Málið snerist því ekki um hvort heldur hvernig það yrði gert.