Þorvaldur Gylfason: Svo veik ríkisstjórn getur ekki afnumið gjaldeyrishöft

Veikburða ríkisstjórn sem fáu kemur í verk að mati Þorvaldar Gylfasonar

Ekkert bólar á afnámi gjaldeyrishaftanna hér á landi og það er í takt við aðrar tímabundnar ráðstafanir stjórnvalda gegnum tíðina sem oftar en ekki hafa reynst langlífar.

Á þetta bendir Þorvaldur Gylfason, prófessor, í grein í Fréttablaðinu í dag þar sem hann rifjar upp nokkur dæmi um tímabundnar aðgerðir stjórnvalda sem reyndust ekki tímabundnari en svo að þær eru enn við lýði. Gefur hann þar með í skyn að langur vegur sé í afnám gjaldeyrishafta ekki síst vegna þess hve klofin og óákveðin núverandi stjórnvöld séu.

Innflutnings- og gjaldeyrishöft voru tekin upp í reglugerð 1931 í skjóli eldri heimilda í lögum. Þetta var gert meðal annars til að hlífa bændum við verðfalli búsafurða í útlöndum vegna kreppunnar. Þessi kreppuráðstöfun átti að vera tímabundin.[...] Það heit var ekki efnt. Enda eru gömlu kreppuhöftin – bann við innfluttu kjöti og ostum nema smáræði við okurverði – að mestu leyti enn við lýði, 80 árum síðar, þótt ótrúlegt sé.

Annað dæmi sömu ættar er verðtryggingin, sem var leidd í lög af illri nauðsyn 1979. Verðtryggingu fjárskuldbindinga var ætlað að verja sparifé landsmanna og skapa með því móti skilyrði til að hemja verðbólgu og gera verðtryggingu óþarfa. [...] Nú, röskum 30 árum eftir að verðtrygging fjárskuldbindinga var leidd í lög, er hún enn á sínum stað.

Þegar neyðarlögin voru sett eftir hrun bankanna 2008, var ráð fyrir því gert, að gjaldeyrishöftin yrðu tímabundin. [...] Höftin áttu að standa í tvö ár eða þar um bil. Sá tími er nú að mestu liðinn, en ekki bólar þó enn á afnámi haftanna. [...] Það stafar af því, að ríkisstjórnin hefur ekki megnað að gera það, sem gera þarf, til að hægt sé að afnema höftin.  Hvernig ætti svo veikri ríkisstjórn þá að takast að koma sér saman um mun erfiðari umbætur, sem þarf til að hægt sé að afnema gjaldeyrishöftin? Hvaða peningastefnu ætla stjórnvöld sér að fylgja til að tryggja stöðugt verðlag og laða tortryggið fjármagn á ný að landinu? Spurningin er brýn, því að peningastefnan er enn hin sama og fyrir hrun, þótt hún hafi beðið skipbrot.