Álver á Bakka: Skiptar skoðanir um niðurstöðu umhverfismats Skipulagsstofnunar

Skiptar skoðanir eru um hvaða þýðingu umhverfismat Skipulagsstofnunar hefur í raun og veru.

Skiptar skoðanir eru um næstu skref í framkvæmdum við álver á Húsavík eftir að Skipulagsstofnun birti niðurstöður úr sameiginlegu umhverfismati vegna álvers á Bakka, Þeistareykjarvirkjunar, Kröfluvirkjunar II og háspennulínu frá Kröflu og Þeistareykjum að Bakka.

Í skýrslu umhverfisstofnunar segir að framkvæmdirnar myndu valda verulegum og óafturkræfum spjöllum á umhverfinu. sem ekki er hægt að fyrirbyggja eða bæta úr með mótvægisaðgerðum.

Árni Finnson, framkvæmdastjóri Náttúruverndarsamtaka Íslands segir að álver á Bakka sé hæpin framkvæmd í ljósi þessarar niðurstöðu. Hann segir að nauðsynlegt sé að skoða þessa niðurstöðu vel og þessi mál verði að ræða. Ekki megi lenda í sömu gryfju og í águst 2001 þegar Skipulagsstofnun lagðist gegn Kárahnjúkavirkjun.

Sveitastjóri Norðurþings, Bergur Elías Ágústsson segir að niðurstöðurnar séu alls ekki vonbrigði. Megin niðurstaðan sé sú að framkvæmdaraðilar þurfi að taka tillit til ákveðinna þátta og það muni þeir gera og gera af metnaði. Fyrir íbúa á svæðinu sé þetta gleðidagur.

Bergur segir að niðurstaða Skipulagsstofnunnar byggi að hluta til á gömlum upplýsingum, og  frá því að vinna hófst við sameiginlegt umhverfismat fyrir rúmum tveimur árum hafi ýmsar upplýsingar bæst við sem hafi styrkt trú sína á svæðinu.

Hann nefnir líka að Skipulagsstofnun meti umhverfisáhrifin út frá 346 þúsund tonna álveri, en hans túlkun á álitinu sé sú að menn verði að fara hægt af stað og það muni menn gera. Hann segir að það sé ekki sveitarfélagsins að ákveða stærð álvers á Bakka. Það sé fyrst og fremst þeirra aðila sem ætli að selja orkuna og þess aðila sem hana vilji nýta. Sveitarstjórn Norðurþings hafi í alllangan tíma lagt ríka áherslu á að hlutirnir fari af stað og þegar þessu sameiginlega mati sé lokið sé kominn tími til að skapa störf.

Katrín Júlíusdóttir iðnaðarráðherra tók undir þessi orð í umræðum á alþingi í gær og sagði að þessi niðurstaða setti verkefnið fyrir norðan ekki úr skorðum, verkefnisstjórnin héldi sínu striki og væri nú að undirbúa samfélagið fyrir mikla atvinnuuppbyggingu

Svandís Svavarsdóttir umhverfisráðherra sagði í hádegisfréttum útvarps að taka verði mark á umhverfismatinu:

„Ég auðvitað vonast til að þetta umhverfismat verði nýtt, þannig að fólk taki upplýsta ákvörðun. Nú er komið að því að Íslendingar gangi hægt um gleðinnar dyr og beri gæfu til þess að náttúrunni verði ekki ógnað“

Niðurstaða Skipulagsstofnunar:

Framkvæmdirnar munu skerða 17.000 ha af ósnortnum víðernum, sem eru mikilvægt aðdráttarafl í ferðaþjónustu og útivist. Í heildina munu framkvæmdirnar valda röskun á 438 ha lands, skerða 130 ha eldhrauna sem njóta verndar skv. náttúruverndarlögum, skerða 370 ha af grónu landi og þar af rúmlega 38 ha af votlendi sem nýtur verndar skv. náttúruverndarlögum auk þess sem hátt í 100 fornminjar verða í mikilli hættu vegna framkvæmdanna og stór hluti þeirra raskast varanlega. Framkvæmdirnar munu auka losun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi verulega þar sem hlutdeild framkvæmdanna í heildarlosun gróðurhúsalofttegunda á Íslandi mun nema um 14% af heildarlosun CO2 – ígilda á ári auk þess að leiða óhjákvæmilega til losunar mengandi efna sem rýra loftgæði.

Skipulagsstofnun telur að niðurstaða matsins leiði í ljós að mikil óvissa sé um áhrif Kröfluvirkjunar II og Þeistareykjavirkjunar á jarðhitaauðlindina. Skipulagsstofnun telur mikla óvissu vera fyrir hendi um það hvort unnt verði að halda orkuvinnslu svo stórra virkjana eins og fyrirhugaðar eru innan marka sjálfbærni.

Ljóst er að framkvæmdirnar munu skapa atvinnutækifæri á svæðinu, en stofnunin hvetur sveitarstjórnir og framkvæmdaraðila til að vinna að raunhæfum áætlunum um samfélagslega uppbyggingu í tengslum við stöðu framkvæmdanna hverju sinni.

Í ljósi þess hve framkvæmdirnar munu valda umfangsmiklum áhrifum á stóru svæði er það mat Skipulagsstofnunar að boðaðar mótvægisaðgerðir framkvæmdaaðila geti ekki fyrirbyggt eða bætt fyrir áhrifin og því munu framkvæmdirnar fjórar í heild sinni valda umtalsverðum umhverfisáhrifum.

Viðbrögð Landsvirkjunar má lesa hér.