Skapandi greinar velta jafnmiklu og framleiðsla áls – skapa hátt í 10.000 störf

Hljómsveitin Dikta á kynningartónleikum Iceland Airwaves í Kaupmannahöfn fyrr í vetur. Mynd: Vanda Hellsing

Skýrsla um hagræn áhrif skapandi greina var kynnt í dag, en í henni kemur fram að velta af starfsemi í skapandi greinum nam alls 191 milljarði króna á síðasta ári. Ársverk við skapandi greinar voru um 9.400 talsins árið 2009 og voru flest árið 2008, eða rúmlega 10.000. Stöðug aukning var í fjölda ársverka skapandi greina á árabilinu 2005-2008.

Á Norðurlöndunum og í Evrópu hefur sú þróun orðið að skapandi greinar teljast nú sjálfstæður atvinnuvegur og sýna rannsóknir jafnan og stöðugan vöxt, þrátt fyrir efnahagslægð. Þetta er í fyrsta sinn sem hagræn áhrif skapandi greina á Íslandi eru greind og metin á heildstæðan hátt. Tölulegar niðurstöður rannsóknarinnar sýna að heildarvelta skapandi greina var 191 ma.kr. árið 2009. Þar af var hluti ríkis og sveitarfélaga um 13% sem er sambærilegt við önnur lönd. Þetta er mun meiri velta en í  landbúnaði og fiskveiðum samanlagt.

Þá er virðisaukaskattskyld velta skapandi greina hærri en í byggingarstarfsemi og sambærileg við framleiðslu málma. Matvæla- og drykkjavöruiðnaður veltir talsvert meira en fyrrnefndar greinar en í þeirri tölu er fiskvinnsla og framleiðsla mjólkurafurða meðtalin.

Í undirbúningi er stofnun starfshóps vegum ríkisstjórnarinnar sem fær það verkefni að meta hvernig hægt sé að bæta starfsumhverfi skapandi greina og nýta þau tækifæri sem til staðar eru, efla rannsóknir, menntun og stefnumótun og styðja við útflutningsstarfsemi. Er hópnum ætlað að skila stjórnvöldum tillögum um aðgerðir og úrbætur, en lokaskýrsla með aðgerðaáætlun skal liggja fyrir eigi síðar en 1. mars 2011.

Katrín Júlíusdóttir, iðnaðarráðherra, sagði á fundinum að rannsóknin væri afar mikilvæg í því skyni að marka atvinnustefnu í menningarstarfsemi. Þegar hefur verið ákveðið að ráðuneyti hennar muni leggja fjórar milljónir króna til rannsóknar á því hvernig stoðkerfi atvinnulífsins getur betur mætt þörfum skapandi greina og stutt þær til enn frekari verðmætasköpunar og útflutnings. Þá mun sérstök áhersla verða lögð á skapandi greinar við auglýsingar og úthlutun styrkja úr Átaki til atvinnusköpunar á næsta ári og má því gera ráð fyrir að stuðningur við slík atvinnuskapandi verkefni verði a.m.k. 50 milljónir króna á árinu.

Fimm ráðuneyti og Íslandsstofa fjármögnuðu rannsóknina sem unnin var að frumkvæði samráðsvettvangs skapandi greina. Rannsóknina unnu Colin Mercer, sérfræðingur, Tómas Young, rannsakandi og Dr. Margrét Sigrún Sigurðardóttir, lektor við viðskiptafræðideild Háskóla Íslands og forstöðumaður Rannsóknarmiðstöðvar skapandi greina.

Í rannsókninni eru skapandi greinar skilgreindar sem hér segir:

• Sjónlistir: arkitektúr, hönnun (grafísk-, fata-, vöru- og innanhúshönnun), listhandverk og handverk
• Sviðslistir: leikhús, tónleikar, dans o.þ.h.
• Bækur og útgáfa: bókmenntir, fjölmiðlun, útgáfa (hefðbundin, sem og stafræn), bókasöfn, gagnavarsla o.þ.h.
• Hljóð og mynd: sjónvarp, kvikmyndir, myndbönd, útvarp, tónlistarupptökur, auglýsingar og nýmiðlar (tölvuleikir, samskiptaforrit, netið, hringitónar, forrit fyrir farsíma o.þ.h.)
• Menningararfur: bæði áþreifanleg (staðir, byggingar, söfn, bókasöfn og gagnavörslur) og óáþreifanleg (hefðir, venjur, siðir, sögur o.þ.h.)
• Hluti ferðaþjónustu: Í rannsókninni er ferðaþjónusta sem mikilvægur þáttur sem hefur áhrif á öll fyrrnefnd atriði hvað varðar eftirspurn á nýjum menningarafurðum og vörum skapandi greina.