Þórólfur: Fæðuöryggi snýst um sjálfbærni og engu slíku hér fyrir að fara

Þórólfur Matthíasson segir alls óljóst og ekki í takti við góða stjórnsýslu að greiða bændum milljarða árlega án þess að skilgreina nákvæmlega markmið með því

Landbúnaður hérlendis hefur ekki verið stundaður með sjálfbærum hætti á Íslandi í aldanna rás heldur þvert á móti en fullyrða má að matvæla- og fæðuöryggi byggist til lengri tíma litið á sjálfbærni. Að því leytinu til fara forkólfar bænda og ráðherra landbúnaðarmála með rangt mál þegar þeir rökstyðja háa styrki með vísan til fæðuöryggis þjóðarinnar.

Segir Þórólfur Matthíasson, hagfræðiprófessor, sem skrifað hefur töluvert um mikla ríkisstyrki til bænda að undanförnu í kjölfar þess að útflutningur á lambakjöti hefur mjög færst í vöxt meðan skorts hefur orðið vart hérlendis. Hefur Þórólfur fært rök fyrir að sá útflutningur sé niðurgreiddur af skattborgurum.

Talsmenn bænda og ráðherrar landbúnaðarmála hafa gjarnan rökstutt háa styrki til landbúnaðar með vísan til matvælaöryggis. Satt er það að sumt af því sem framleitt er í sveitum landsins endar á endanum á borðum landsmanna.

En til þess að framleiða þennan mat þarf ógrynni af erlendum aðföngum. Olía og áburður eru mikilvægustu aðföngin sem flytja þarf erlendis frá. Samgöngur og flutningar eru lykilatriði í fæðuöryggi eyþjóðar í þúsund kílómetra fjarlægð frá næstu uppskipunarhöfnum. Fæðuöryggi slíkrar þjóðar hlýtur eðli máls samkvæmt að vera meira á borði utanríkisráðherra en landbúnaðarráðherra komi til samgöngutruflana við útlönd. Skiptir engu hvort slíkar truflanir verða vegna náttúruhamfara eða vegna styrjaldarástands. Þegar til lengri tíma er litið snýst fæðuöryggi og matvælaöryggi um sjálfbærni. Landbúnaður hefur ekki verið stundaður með sjálfbærum hætti á Íslandi í aldanna rás. Þvert á móti.

Íslenska þjóðin á enn býsna mikla skuld að gjalda landinu vegna ofbeitar og ofnýtingar undangenginna alda. Nokkuð hefur þokast fyrir tilstuðlan fjárframlaga skattborgaranna og með ötulu starfi opinberra landbætingastofnana. Það væri býsna grátlegt yrði þeirri iðju allri steypt í voða með því að flytja íslensk heiðarlönd út í stærri stíl en nú er í formi niðurgreidds dilkakjöts.

Endurskoða þarf markmið og framkvæmd búvörustefnunnar. Bændum eru greiddar gífurlega háar fjárhæðir en markmiðin með þeim samningum sem við þá eru gerðir eru óljós og illa skilgreind. Það er ekki í takt við góða stjórnsýslu svo ekki sé tekið dýpra í árinni. Þá samrýmast aðgerðir samkvæmt búvörusamningum illa markmiðum um sjálfbærni og framtíðar fæðuöryggi. Frá sjónarhóli skattgreiðanda er ekkert hægt að finna sem réttlætir þau fjárútlát sem samningunum fylgir.