Þriðji hver einstaklingur í landinu á tauga- eða geðlyfjum. Læknir varar við skyndilausnum

Skyndilausnir allt of algengar hjá Íslendingum. Svefnvandi verður ekki leystur með svefnlyfjum

Notkun tauga- og geðlyfja að svefnlyfjum meðtöldum er veruleg hérlendis og langt umfram það sem gerist í nágrannalöndum. Læknir varar við þróuninni sem er afleiðing of góðs aðgengis og sífelldum óskum um skyndilausnir.

Hefur Vilhjálmur Ari Arason, læknir, áhyggjur af geysimikilli notkun kvíða- og svefnlyfja hérlendis og segir landsmenn verða að spyrja sjálfa sig hvernig standi á slíkri ofnotkun á lyfjum sem séu jú lyfseðilsskyld.

Í Eyjupistli segir Vilhjálmur skyndilausnir einkenna allt okkar þjóðfélag og ástandið síst skánað í seinni tíð.

Allt of auðvelt er síðan að ánetjast svefnlyfjum, sérstaklega þar sem þau virðast við fyrstu sýn vera svo heppileg lausn við algengum vanda. En í upphafi skyldi endinn skoða, eins og á við um allar skyndilausnir. Of gott aðgengi og hvatning að skyndilausnum eins og svefnlyfjum getur í vissum tilvikum skýrt vandann sem við nú stöndum frammi fyrir. Svefnlyf geta nefnilega að lokum orðið eins og hækja sem viðkomandi þorir ekki að sleppa þótt meiningin hafi verið að nota lyfið aðeins tímabundið. Stundum verður stressið við það eitt að ná ekki að sofna mesta vandamálið og því meira sem fólk hefur vanist að nota svefnlyf sem lausn.

Svefnlyf er því miður ekki eina skyndilausnin sem við ofnotum í heilbrigðiskerfinu. Lyfjakostnaður vegna tauga- og geðlyfja er hins vegar allmennt mjög hár á Íslandi miðað við Norðurlandaþjóðirnar og skipar hér 2. sætið, strax á eftir hjarta- og æðalyfjum. Hluti skýringarinnar er líklega ofnotkun og vert að benda á ágætis grein sem Steindór J. Erlingsson skrifaði í síðustu viku í Tímarit félagsráðgjafa um þátt lyfjafyrirtækja í lyfjanotkun og hugsanlega hugmyndafræðilega kreppu innan geðlæknisfræðinnar. Að mörgu leiti einkenna skyndilausnir allt okkar þjóðfélag, hvert sem litið er enda eru vandamál sjúklingsins oft endurspeglun af vandamálum þjóðfélagsins.

Ástandið hefur síst skánað í seinni tíð og lyfjafyrirtæki hafa verið dugleg að markaðssetja lyf undir því yfirskyni að þau séu ekki ávanabindandi og hafi ekki áhrif á heilastarfsemina daginn eftir sem er hvortveggja fjarri sannleikanum. Stöðugrar notkun leiðir síðan til hærri skammta til að ná sömu áhrifum. Í neyð og við vissar aðstæður getur samt auðvitað verið gott að hafa aðgang að veikum svefntöflum, en oftast er þá bara nóg að vita af töflunum upp í lyfjaskáp eða í apótekinu.