Ísland taki upp sama kerfi og í fríhöfninni – Fjölmyntasvæði þar sem margir gjaldmiðlar verða við lýði

Ragnar segir fjölmyntasamfélag álitlegan kost.

Ragnar Árnason, prófessor í hagfræði, leggur til að á Íslandi verði tekið upp fjölmyntakerfi sem þýðir að í raun megi landsmenn notast við hvaða mynt sem er, ekkert ósvipað því sem er við lýði í Fríhafnarversluninni í Leifsstöð. Hann segist ekki sjá nein rök fyrir einokun ríkisins á gjaldeyrisútgáfu.

Ragnar varpaði þessari hugmynd fram á opnum fundi Sjálfstæðra Evrópumanna sem haldinn var í Háskóla Íslands í dag.

Í erindi sínu leitaðist Ragnar meðal annars við að kveða niður þær mýtur að íslenska krónan sé minnsta sjálfstæða mynt í heimi. Sagði Ragnar að í raun sé krónan „langt frá því“, þar sem að minnsta kosti níu þjóðir, sem eru mannfærri en Ísland, haldi úti sjálfstæðri mynt og að minnsta kosti 20 þjóðir með minni landsframleiðslu en Ísland geri slíkt hið sama.

Ragnar stendur fyrst og fremst í þeirri trú að helsta vandamál peningastefnunnar sé hagstjórnin. Góð hagstjórn þýði góða mynt, en slæm hagstjórn þýðir slæma mynt, eða eins og Ragnar orðaði það:

Árinni kennur illur ræðari.

Varðandi þá spurninguna um upptöku annarrar myntar, þá segir Ragnar að í raun geti Íslendingar notað hvaða mynt sem er og það margar í einu, án atbeina stjórnvalda.  Þannig sé ekkert því til fyrirstöðu að fyrirtæki noti hvaða mynt sem er í rekstri sínum og borgi starfsmönnum sínum í þeirri mynt sem þeir kjósa. Eins geti verslanir boðið upp á að taka við hvaða mynt sem er, líkt og gert er í fríhafnarversluninni.

Ragnar bendir á að peningar séu í raun ekkert annað en hver önnur vara, þeir séu einfaldlega smurolía á hagkerfið.

Ég hef ekki komið auga á neitt sem mælir með því að ríkið hafi einokun á því að gefa út peninga.

Ragnar sér fyrir sér að til að byrja með verði notaðar margar myntir. Smám saman myndi markaðurinn þó hægt og bítandi koma sér niður á þá mynt sem hagkvæmust væri.

Við þyrftum þá ekkert að rífast um þetta mál lengur.

Ragnar segist ekki sjá marga ókosti við þetta fyrirkomulag. Hugsanlega fylgi þessu óstöðugleiki sem hann segir þó ekki sjá í fljótu bragði. Í öðru lagi myndi ríkissjóður verða af myntsláttuhagnaði og verðbólguskatti, þótt það sé spurning hvort það sé kostur eða ókostur.

Aðspurður segir Ragnar að þetta feli ekki í sér sömu hættu og ef tekin yrði upp einhliða mynt, þar sem ríkið þyrfti að greiða háar upphæðir fyrir gjaldeyrinn. Í raun virki þetta þannig að þeir sem vilja nota eina tiltekna mynt verða sér út um hana sjálfir. Ekki sé með þessu verið að afleggja íslensku krónuna, en Seðlabankinn yrði einfaldlega að standa undir sér sjálfur í samkeppni við aðrar myntir.

Ragnar var einnig spurður að því að fyrst þetta sé svona gott kerfi, hvers vegna engin þjóð hafi tekið þetta upp. Ragnar nefndi að lönd eins og Singapúr og Hong Kong hafi tekið skref í þessa átt. Enn fremur, ef horft er lengra aftur í tímann, þá var slík stefna víða við lýði. Mörg ríki heims hafi hins vegar tekið upp einokun á gjaldeyrisútgáfu á endurreisnartímabilinu þar sem þau sáu að hægt var að græða á því.

Ragnar bætti því þó við að hann væri ekki að leggja þetta fram sem „alvarlega tilraun“, heldur væri þetta kostur í stöðunni sem ekki megi gleyma í umræðunni um gjaldeyrismál. Þennan kost þurfi að skoða rétt eins og aðra kosti.