110 prósent leiðin var klúður – Einungis 650 heimili komust úr greiðsluvanda

Einungis 650 heimili komust úr greiðsluvanda fyrir tilstilli 110 prósent leiðarinnar, að mati skýrsluhöfunda.

Hagfræðingar Seðlabanka Íslands áætla að einungis um 650 heimili hafi komist úr greiðsluvanda vegna afskrifta húsnæðislána í tengslum við 110 prósent leiðina. Stærstur hluti afskriftanna féll öðrum í skaut.

Þetta kemur fram í drögum að skýrslu seðlabankans þar sem skuldastaða íslenskra heimila var kortlögð. Niðurstaða skýrslunnar er í grunninn sú að þær aðgerðir sem ráðist var í til að ráða úr skulda- og greiðsluvanda heimila hafi skilað sér til þess hóps sem á þurfti að halda.

Eins og fyrr segir áætla skýrsluhöfundar að einungis 650 heimili hafi komist úr greiðsluvanda vegna afskrifta húsnæðislána í tengslum við 110 prósent leiðina.

Það sama á við þegar litið er á hina sérstöku vaxtaniðurgreiðslu, en áætlað er að liðlega 800 heimili hafi losnað úr greiðsluvanda hennar. Í skýrslunni segir að þessar tölur endurspegli að einungis lítill hluti vaxtaniðurgreiðslunnar skilaði sér til þess hóps sem á í greiðsluvanda.

Þá bendir allt til þess að meirihluti útgreiðslna til þeirra sem tóku út séreignasparnað hafi farið til heimila sem ekki voru í greiðsluvanda, þótt aðgerðin sem slík hafi veitt mikilvægan stuðning við efnahagsbatann.

Greiðslujöfnun var að ýmsu leyti skilvirk leið til að draga úr greiðsluvanda með litlum tilkostnaði á meðan 110 prósent leiðin og hin sérstaka vaxtaniðurgreiðsla skiluðu mjög takmörkuðum árangri í að minnka greiðsluvanda þrátt fyrir umtalsverðan kostnað,

segir í skýrslunni. Í henni er enn fremur lagt mat á hvað 20 prósent afskriftir verðtryggðra húsnæðislána hefði haft í för með sér. Hefði sú leið verið verið farin hefðu 57 prósent afskriftanna fallið tekjuháum heimilum í skaut, samanborið við 22 prósent til tekjulágra.

Sú leið hefði hins vegar fækkað heimilum í greiðsluvanda um 7.600 og heimilum í skudlavanda um áþekkan fjölda. Kostnaður við þessa leið er hins vegar „ærinn“ segir í skýrslunni, en aðgerðin myndi kosta alls 260 milljarða króna. Það endurspeglar að mati skýrsluhöfunda að meginþorri afskriftanna félli ekki í skaut heimila í greiðsluvanda.

Niðurstöður skýrsluhöfunda eru því þessar:

Fátt bendir til þess að aðgerðir sem komu til framkvæmda að þeim tíma loknum hafi dregið verulega úr umfangi greiðsluvanda þar sem afrakstur þeirra skilaði sér að takmörkuðu leyti  til þess hóps.