Paul Krugman: Allur heimurinn mun gjalda fyrir mistök Evrópuríkja

Svo virðist sem leiðtogar Evrópuríkja séu tilbúnir til að keyra hagkerfi sín fram af bjargbrúninni, segir Nóbelshagfræðingurinn Paul Krugmann. Hann segir að þær aðgerðir sem gripið hefur verið til  í glímunni við skuldavandann á Spáni séu „hrein geðveiki“.

Þetta segir Krugman í grein sem hann skrifar í New York Times.

Krugman rifjar upp að fyrir nokkrum mánuðum hafi hann gert það að umræðuefni að Evrópa væri á barmi fjármálahruns, en að Evrópski seðlabankinn hafi komið álfunni til bjargar. Það hafi hann gert með því að opna lánalínur til banka, svo lengi sem skuldabréf Evrópuríkja yrðu sett að veði.

Krugman segist hafa gefið sér að eftir þessar „hugrökku og vel heppnuðu“ aðgerðir myndu evrópskir leiðtogar nota tómarúmið til að endurskoða sína stefnu til að koma í veg fyrir að þetta gerðist aftur.

En það gerðu þeir ekki. Í staðinn tvíefldust þeir í sínum mislukkuðu stefnum og hugmyndum. Og það verður erfiðara og erfiðara að trúa því að nokkuð muni fá þá til að breyta um stefnu,

segir Krugman og bendir á Spán, sem nú er í hringiðu skuldakreppunnar. Þar er atvinnuleysi 23,6 prósent sem er svipað og það var í Bandaríkjunum í kreppunni miklu. Atvinnuleysi meðal ungs fólks er 50 prósent. Þetta getur ekki gengið til lengdar, segir Krugman.

Hann segir að fyrir fjármálakrísuna hafi skuldir Spánar verið lágar og fjárlög rekin með afgangi. Það sem gerðist var að húsnæðisbólan sprakk, bóla sem var fjármögnuð í stórum stíl af þýskum bönkum.

Fjárhagsvandræði Spánar eru því afleiðing kreppunnar, ekki orsök hennar.

Þrátt fyrir það, segir Krugman, er eina lausn Þjóðverja og Frakka harðar niðurskurðaraðgerðir.

Þetta er, svo ég segi það hreint út, hrein geðveiki. Evrópa hefur margra ára reynslu af niðurskurðaraðgerðum og afleiðingarnar eru nákvæmlega þær sem sagnfræðingar segðu að myndi gerast: þessar aðgerðir þröngva hagkerfum í kreppu í enn meiri kreppu. Og vegna þess að fjárfestar meta hagkerfi ríkja út frá getu þeirra til að endurgreiða skuldir, þá hafa niðurskurðaraðgerðir aldrei virkað sem tæki til að minnka lánskostnað,

segir Krugman, sem spyr hverjir valkostir Spánverja eru. Hann rifjar upp að á kreppuárunum hafi leiðin til endurreisnar falist í því að yfirgefa gullfótinn. Sambærilegar aðgerðir í dag myndu þýða útgöngu úr evrunni og endurreisn þjóðargjaldmiðla.

Það má segja að þetta sé óhugsandi, og þetta myndi sannarlega hafa víðtækar efnahagslegar og pólitískar afleiðingar. En það er að sama skapi óhugsandi að halda áfram á sömu braut og framfylgja jafnvel harðari niðurskurðaraðgerðum í löndum sem nú þegar glíma við atvinnuleysi á borð við það sem var í kreppunni miklu.

Í stað þess að sýna meiri sveigjanleika virðast leiðtogarnir ætla að verða einstrengingslegri í afstöðu sinni, segir Krugman, og bendir á samkomulag sem undirritað var í síðasta mánuði og felur í sér að niðurskurðaraðgerðir séu lausn allra vandamála. Þá virðast lykilmenn í Evrópska seðlabankanum nota hvert tækifæri til að lýsa yfir vilja til vaxtahækkana ef verðbólga sýnir minnstu merki um að fara á skrið.

Maður kemst ekki hjá því að skynja örvæntingu. Í stað þess að viðurkenna að þeir hafa rangt fyrir sér, þá virðast evrópskir leiðtogar staðráðnir í að keyra hagkerfi sín – og samfélög – fram af bjargbrúninni. Og allur heimurinn mun gjalda fyrir það.