Davíð Þór í predikun: „Hættum þessu helvítis væli“ – Kirkjan breytist eða henni verður breytt í steingerving

Davíð Þór Jónsson, guðfræðingur og fræðslufulltrúi. Mynd/Af heimasíðu Davíðs Þórs.

Guðfræðingurinn Davíð Þór Jónsson segir að kirkjan verði að hætta að kveinka sér undan réttmætri gagnrýni, því að öðrum kosti sé hætta á að hún breytist í „hlægilegan steingerving“. Hann segir tal þeirra sem kveinka sér undan ofsóknum og árásum á kirkjuna móðgun við þá sem raunverulega hafa þurft að sæta ofsóknum vegna trúar sinnar.

Davíð Þór, sem er fræðslufulltrúi Austurlandsprófastsdæmis, predikaði í sérstakri léttmessu í Vopnafjarðarkirkju í gær. Þar kom hann meðal annars inn á þá gagnrýni sem borin hefur verið fram á þjóðkirkjuna og viðbrögð hennar. Sagði Davíð að allar stofnanir þjóðfélagsins verði að sætta sig við áður óþekkta gagnrýni, enda orðið uppvísar af „ægilegum yfirsjónum og fádæma flumbrugangi“.

Þar er kirkjan ekki undanskilin.

Davíð spurði hvort rétt viðbrögð kirkjunnar væru að pakka í vörn og verja óbreytt ástand til síðasta blóðdropa, eða hvort kirkjan ætti að taka virkan þátt í umræðunni með sanngirni og skynsemi að leiðarljósi – jafnvel þótt fólk sé annarrar skoðunar.

Viljum við kirkju sem er lifandi vitnisburður um Guð eða viljum við kirkju sem skellir skollaeyrum við tímans þunga nið, kirkju sem með tímanum verður þá óhjákvæmlega aðeins hlægilegur steingervingur, steindauður vitnisburður um samfélag sem er liðið undir lok?

Því næst bar Davíð upp eftirfarandi spurningar

Er sanngjarnt að í stjórnarskrá lýðveldisins sé sérstakt ákvæði um Þjóðkirkju? Stenst það eðlilegar og sjálfsagðar jafnræðiskröfur að í gildi séu ein lög um Þjóðkirkju og önnur lög um önnur trúfélög? Er eðlilegt að hið opinbera innheimti sóknargjöld? Er eðlilegt að fólk sem er utan trúfélaga greiði sóknargjöld? Er eðlilegt að lífsskoðunarfélög um trúlausan húmanisma njóti lagalegrar stöðu trúfélaga? Er eðlilegt að barn sé sjálfkrafa skráð í trúfélag móður við fæðingu? Er eðlilegt í trúfrjálsu samfélagi að Ríkisútvarp sendi út messur og lestur Passíusálma? Er það rétt, sem hin virta Simon Wiesenthal stofnun hefur áhyggjur af, að í Passíusálmum Hallgríms Péturssonar gæti gyðingahaturs?

Davíð svaraði reyndar ekki þessum spurningum þar sem þær komu efni predikunarinnar ekki við, en bætti því við, að við sumum þeirra hefði hann ekki einu sinni svar. Hins vegar væru þetta allt eðlilegar spurningar í frjálsu samfélagi.

Þær eru ekki guðlast. Þær eru ekki árásir á kirkjuna. Þær eru ekki atlaga að kristindómnum. Þær eru ekki ofsóknir á hendur trúuðum mönnum. Og það er móðgun við þá, sem raunverulega sæta ofsóknum vegna trúar sinnar, að tala þannig. Þessar spurningar eiga rétt á sér og krefjast þess að vera rökræddar af skynsömu viti, eins og aðrar sanngjarnar spurningar, ef ekki á að fara illa fyrir samfélagi okkar.

Davíð sagði að kirkjunni beri að fagna lýðræðislegri umræðu og taka þátt í henni, en ekki kveinka sér undan henni og „hlaupa í skjól ímyndaðrar friðhelgi“.

Í sjálfsvorkunn, ofurviðkvæmni, einsýni, íhaldssemi og ótta við rökræðu er engin gleði. Við stöðvum ekki þróunina með því að neita að taka þátt í henni. Annað hvort breytumst við og lifum eða okkur verður breytt – í steingerving.

Í lok predikunar sinnar útskýrði Davíð stuttlega merkingu helvítis, hugtaks sem hann þekkir nokkuð vel þar sem lokaritgerð hans í guðræði fjallaði um það viðfangsefni.

Ég vildi útskýra þetta til þess að þið skylduð í hvaða merkingu ég nota orðið „helvíti“ í næstu setningu svo þið haldið ekki að ég sé að bölva. Hún er svona:

Hættum þessu helvítis væli! Þjónum Guði í gleði!

Predikunina má lesa í heild sinni á heimasíðu Davíðs Þórs Jónssonar.