Ný skýrsla: Botni kreppunnar var náð árið 2010 – Hrunið fór verst með hátekjufólk

Stefán Ólafsson, prófessor í félagsfræði, kynnir efni skýrslunnar.

Sú kjaraskerðing sem hlaust af efnahagshruninu var óvenju stjór í sögulegu samhengi og rýrnuðu ráðstöfunartekjur heimila um 27 prósent. Hátekjufólk fór verst út úr hruninu þar sem tekjur þess drógust saman um 38 prósent.

Þetta kemur fram í skýrslu sem Þjóðmálastofnun Háskóla Íslands vann fyrir velferðráðuneytið og kynnt var í dag. Í skýrslunni var rannsakað hvaða áhrif hrunið hafði á lífskjör þjóðarinnar og þau borin saman við aðrar vestrænar þjóðir.

Í skýrslunni kemur fram að við bankahrunið varð mesta kaupmáttarskerðing sem orðið hefur á Íslandi síðan við lok síðari heimsstyrjaldar. Alls rýrnuðu tekjur heimilanna saman um 27 prósent.

Töluverður munur er á kjaraskerðingu eftir tekjuhópum. Þannig dróst hún saman um 9 prósent í tekjulægsta hópnum, en 38 prósent í tekjuhæsta hópnum. Í skýrslunni er staðan á Íslandi borin saman við Írland, en þar varð kjaraskerðingin í tekjulægsta hópnum 26 prósent, á meðan tekjur tekjuhæsta hópsins jukustu um 8 prósent.

Stefán Ólafsson, prófessor í félagsfræði sem kynnti skýrsluna, segir að þetta sýni að þeim tekjuminni hafi verið hlíft við áhrifum kreppunnar, þveröfugt við það sem gerðist á Írlandi.

Efnahagshrunið olli mesta samdrætti sem orðið hefur hér á landi síðan árið 1945. Athygli vekur að samdráttarskeiðið á árunum 1988 til 1994 var það næstmesta frá stríðslokum, en á þessu tímabili rýrniðu tekjur heimilanna um 22 prósent.

Þótt höggið sem hlaust af hruni bankanna hafi leitt af sér mun þyngri kreppu en aðrar þjóðir máttu glíma við, þá sýna tölur engu að síður að Ísland hefur náð sér mun fyrr og betur út úr kreppunni en aðrar þjóðir í Evrópu.

Segir í skýrslunni að í raun hafi botninum verið náð árið 2010, en síðan þá hafi verið stöðug, jákvæð þróun á mörgum sviðum. Kaupmáttur hefur aukist hratt á þessu ári og í fyrra og er aukningin nú meiri en hún var á góðæristímabilinu. Þá var atvinnuleysi á Íslandi það 10. mesta í Evrópu á öðrum ársfjórðungi 2009. Nú, þremur árum síðar er Ísland í 24. sæti og eitt fárra landa þar sem atvinnuleysi fer minnkandi.