Komið að skuldadögum í Valencia: Spilling, óráðsía og andvaraleysi leiddu til glötunar

Hið glæsilega óperuhús í Valencia var opnað síðla árs 2005.

Flest bendir til þess að Valencia hérað sé gjaldþrota og þurfi að framselja fjárveitingavald sitt til spænsku ríkisstjórnarinnar. Héraðið er nú orðið að táknmynd kreppunnar á Spáni, þar sem hátt var lifað í góðærinu og skuldirnar hrönnuðust upp. Nú er komið að skuldadögum.

Í góðærinu var Valencia staðurinn til að vera á, enda allt að gerast í þessu fallega héraði. Höfuðborgin, Valencia,  hýsti Ameríkubikarinn í siglingum, Formúlu 1 kappaksturinn var færður þangað árið 2007, kvikmyndaver að hætti Hollywood voru byggð fyrir stórfé, stærsta „fiskabúr“ Evrópu var byggt sem og glæsilegt óperuhús, auk þess sem nokkrum merkilegum söfnum var komið á koppinn.

En nú upplifa íbúar  Valencia þynnku lífs síns eftir að fasteignabólan sprakk með hvelli. Bankar hafa farið á hausinn og allt bendir til þess að spænska ríkisstjórnin, sem sjálf er á kúpunni, þurfi að koma héraðinu til bjargar.

Og rétt eins og á Íslandi berast böndin að stjórnmálamönnum og bankamönnum sem sakaðir eru um spillingu, andvaraleysi og óráðsíu.

Málið er allt hið vandræðalegasta fyrir forsætisráðherrann Mariano Rajoy, enda hefur héraðinu verið stjórnað af hans eigin flokki allt frá árinu 1995.

Þeir sögðust ætla að koma Valencia á kortið, og það gerðu þeir svo sannarlega. Þeir komu okkur á kortið fyrir spillingu, sóun…þeir hafa orðið borginni til skammar,

segir Ignacio Blanco, þingaður vinstri flokksins Esquerra Unida við Reuters fréttastofuna. Nú er svo komið að Valencia fær ekki lengur lán á frjálsum markaði. Standard & Poor´s hefur sett skuldabréf borgarinnar í ruslflokk og því þurfa yfirvöld í Valencia að leita á náðir ríkisins til að standa undir skuldum.

Grípa þarf til blóðugs niðurskurðar því að öðrum kosti þarf borgin að framselja fjárveitingavald sitt til Madrídar. Þar með hefði hún ekki lengur yfirráð yfir grundvallar málaflokkum á borð við menntun og heilsugæslu.

Mörg fyrirtæki eru illa stödd eftir viðskipti við borgina. 4 milljarðar evra eru í útistandandi skuldir við verktaka, svo sem götuhreinsara, starfsfólk í heilbrigðisþjónustu og aðra birgja. Mörg þessara fyrirtækja eru smá í sniðum og mega ekki við miklum skakkaföllum í því árferði sem nú er.

Aðrar skuldir Valencia nema 20 milljörðum evra. Aðeins Katalónía, sem þó er mun stöndugri stjórnsýslueining, skuldar meira.

Íbúar héraðsins hafa mótmælt ástandinu. Fjölmennustu mótmælin voru haldin í febrúar þar sem nemendur kvörtuðu meðal annars yfir því að þurfa að taka með sér teppi í skólann, þar sem skólayfirvöld gátu ekki greitt húshitunarkostnað.

Hætta er á að loka þurfi 60 skólum í héraðinu þar sem fjármagn skortir. Á sjúkrahúsum kvarta læknar og hjúkrunarfræðingar undan aðbúnaði sínum þar sem ekki hefur tekist að gera upp skuldir við birgja.

Í síðustu viku samþykkti héraðsstjórnin að hækka skatta og skólagjöld, auk þess sem samþykkt var að einkavæða hluta heilbrigðisþjónustunnar. Fyrr á þessu ári var fjölmörgum opinberum starfsmönnum sagt upp í því skyni að spara 1 milljarð evra.

Meðal þess sem fór úrskeðis var að bankar á svæðinu lánuðu óhikað og án allrar ábyrgðar til fasteignafélaga á svæðinu. Víða sjást þess merki, til að mynda á ferðamannastaðnum vinsæla Benidorm þar sem hálfkláraðar byggingar standa víða. Stjórnmálamenn áttu sæti í mörgum þessara félaga. Margir þessara banka eru ýmist fallnir eða standa á brauðfótum.

Bankarnir endurspegla nákvæmlega það sem gerðist í héraðinu. Tengsl við stjórnmálamenn og von um skjótan hagnað leiddi til geðveikislegrar lánastefnu þar sem áhætta var hvergi metin,

segir ónefndur bankamaður við Reuters. Tjón bankanna vegna tapsins af fasteignabólunni á enn eftir að koma í ljós.

Og það eru fleiri dæmi um spillingu. Meira að segja heimsókn Benedikts páfa árið 2010 hefur leitt til ásakana um spillingu, þar sem verktakar tengdir stjórnmálamönnum seldu yfirvöldum þjónustu langt yfir kostnaðarverði.

Borgarstjórinn í Manises og yfirmaður vatnsveitunnar í borginni voru ákærðir í desember í fyrra fyrir að stela 25 milljónum evra frá vatnsveitunni. Peningunum eyddu þeir meðal annars í skartgripi og mánaðarlega fundi á lúxushótelum með rúmenskum túlkum, sem voru í raun ekkert annað en vændiskonur.

Nýlega voru nokkrir hátt settir embættismenn handteknir fyrir að stinga undan fjármunum sem nota átti í uppbyggingu spítala í þróunarlöndunum.