Eldhúsdagsumræður á Alþingi – Þetta sögðu leiðtogar flokkanna

Ágreiningur stjórnar og stjórnarandstöðu kom landsmönnum enn og aftur fyrir sjónir í eldhúsdagsumræðum á Alþingi í kvöld. Fulltrúar ríkisstjórnarinnar hömpuðu miklum árangri sem náðst hefur á kjörtímabilinu, árangri sem fulltrúar stjórnarandstöðu koma ekki auga á.

Fulltrúar stjórnmálaflokkanna á þingi fóru yfir stjórnmálastörf vetrarins og skyggndust inn í framtíðina í umræðum sem alla jafna eiga sér stað undir lok þings. Á þessum tímapunkti er þó óvíst hvenær þingi lýkur, enda mörg stór og mikilvæg mál sem bíða samþykktar.

Miðað við tóninn í stjórnarandstöðuþingmönnum, einkum og sér í lagi fulltrúa Sjálfstæðisflokks, er ekki að sjá að þingstörfum ljúki í bráð. Hér að neðan má lesa það helsta sem fram kom í fyrstu umferð umræðnanna.

Ólöf Nordal (D) – Verður að stöðva frekju ríkisstjórnarinnar

Ólöf Nordal, varaformaður Sjálfstæðisflokksins, gagnrýndi fyrst og fremst vinnulag ríkisstjórnarinnar á þingi í ræðu sinni. Hún hafi lagt fram stór og mikilvæg mál á síðustu vikum og yfirgangur framkvæmdavaldsins náð nýjum hæðum. Nefndi hún sjávarútvegsfrumvörpin og rammaáætlun máli sínu til stuðnings.

Við slíkar aðstæður er það skylda þingsins og andstöðu að grípa í taumana og stöðva þessa frekju ríkisstjórnarinnar,

Ólöf nefndi einnig stjórnarskrármálið sem hafi frá upphafi verið í ógöngum. Enginn vilji hafi verið af hálfu ríkisstjórnarinnar að ræða inntak tillagna stjórnlagaráðs og ekki heldur hvort raunverulegur vilji sé til þess að breyta stjórnarskránni yfir höfuð. Á meðan sitja önnur og stærri mál á hakanum.

Breytingar á stjórnarskrá bæta ekki hag heimila og fyrirtækja.

Ólöf sagði alvarleg teikn á lofti í efnahagsmálum þjóðarinnar. Við fyrstu sýn virðist sem hagurinn sé að vænkast, en sé rýnt í tölurnar komi ýmislegt annað í ljós. Til að mynda sé atvinnuvegafjárfesting í algjöru lágmarki og hagvaxtartölur sýna að atvinnulífið sé ekki að taka við sér. Enn fremur hafi ríkisstjórnin skapað mestu óvissuna í þeim atvinnugreinum sem mestar tekjur fást.

Ólöf gagnrýndi einnig gjaldeyrishöftin sem ekki sér enn fyrir endi á. Upphaflega hafi þau aðeins átt að vara í nokkra mánuði, en þau hafi nú verið við lýði í þrjú og hálft ár. Á þessum tíma hafi höftin verið hert. Sagði Ólöf að stíf stefna Samfylkingarinnar í Evrópumálum hjálpi ekki til.

Magnús Orri Schram (S) – Getum ekki boðið unga fólkinu upp á annað en basl að óbreyttu

Magnús Orri, þingflokksformaður Samfylkingarinnar, einblíndi á gjaldeyrismálin í ræðu sinni. Sagði hann skuldafangelsi verðtryggingar með íslenskri krónu staðreynd og að óbreyttu horfi ekkert annað en „basl og meira basl“, bregðist stjórnmálamenn ekki við.

Magnús Orri sagði að Íslendingar þurfi að greiða milljónir aukalega til að taka fasteignalán í íslenskum krónum og spurði hvort ungt fólk gæti virkilega hugsað sér að taka þátt í samfélaginu, greiða fyrir tvær íbúðir og eignast bara eina, við núverandi kerfi.

Þess vegna sé það brýnasta verkefnið framundan að ljúka aðildarviðræðum við Evrópusambandið, enda styttist í að niðurstaða fáist í mikilvægustu kaflana og nefndi þingmaðurinn gjaldeyrismál, landbúnað og sjávarútveg.

Við teljum að þetta kerfi sem við búum við í dag sé gjaldþrota,

sagði Magnús Orri. Með aðild að ESB og upptöku evru fái fyrirtæki sömu tækifæri og fyrirtæki í Evrópu og verða ekki hrakin á brott vegna vaxtakostnaðar og óstöðuleika myntar.

Alþjóðaviðskipti eru tækifæri að okkar mati, ekki ógnun.

Magnús Orri sagði að lokum að rústabjörguninni sé að ljúka og nú sé tímabært að ráðast í langtímaaðgerðir. Að hans mati felast tækifærin í ESB aðild sem sé eini valkosturinn fyrir þá sem vilja losna undan oki verðtryggingar, vaxta og hafta.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson (B) – Þarf að skera niður regluverk og einfalda skattkerfið

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Framsóknarflokksins, gagnrýndi jafnframt vinnulag ríkisstjórnarinnar á þingi og tiltók þar sjávarútvegsfrumvörpin sem hefðu að hans mati valdið almenningi í landinu stórtjóni.

Enn fremur hafi ríkisstjórnin gert allt það að skotmarki sem fram til þessa hafi bjargað Íslandi úr kreppunni. Til að mynda útflutningsgreinarnar og gjaldmiðilinn. Þá hafi hundruð milljarða farið forgörðum vegna skuldavanda heimilanna og kominn sé tími á að meta hvað það kostar að taka ekki á vandanum.

Sigmundur Davíð dvaldi ekki lengi við gagnrýni á ríkisstjórnina, heldur fjallaði um það sem næsta ríkisstjórn þarf að gera.

Næsta ríkisstjórn þarf, að mati Sigmundar Davíðs, að skapa stöðugleika, einfalda skattkerfið og afnema ósanngjarnar tekjutengingar. Enn fremur þurfi að skera niður reglulverk, einfalda lög og reglur og um leið gera stofnanakerfið skilvirkara.

Sigmundur Davíð vill flýta leit og vinnslu í olíu á Drekasvæðinu og telur að stofnun ríkisolíufélags muni skipta þar sköpum. Gera þarf Ísland í stakk búið til að nýta staðsetninguna þegar siglingaleiðin á Norðurskautinu opnast. Nefndi hann að þegar á næsta ári ætli Kínverjar að senda skip yfir Norðurskautið til Íslands og verður það viðburður sem mun vekja heimathygli.

Sigmundur Davíð minnti á óþrjótandi möguleika Íslands á sviði landbúnaðar og nýtingu náttúruauðlinda. Fyrst og fremst sé að það hlutverk stjórnvalda að hefja uppbyggingarstarf og fjárfesta í framtíðinni.

Steingrímur J. Sigfússon (V) – Eftirleikurinn auðveldur miðað við það sem að baki er

Í ræðu sinni fór Steingrímur fyrst og fremst yfir þann árangur sem náðst hefur í efnahagsmálum síðan vinstri stjórnin tók við völdum. Tekist hafi að mestu að ná niður hallanum á ríkissjóði og hagvöxtur er kominn af stað.

Raunar er það svo að hagvöxtur á Íslandi er einhver sá mesti meðal þróaðra ríkja,

sagði Steingrímur, jafnvel meiri en í Bandaríkjunum, Japan, Noregi og í flestum Evrópuríkjum. Þótt vandamálin séu ekki að baki, þá er þessi árangur ekki sjálfgefinn þrátt fyrir „svartagallsraus í sölum Alþingis.“

Steingrímur sagði að vissulega hafi krónan hjálpað, en ekki síður sú leið sem ríkisstjórnin fór, það er blandaða leið skattahækkana og niðurskurðar þar sem velferðarkerfinu var hlíft. Sú leið hafi reynst farsæl og því geti menn ekki neitað nema þeir séu tilbúnir til að horfa algjörlega framhjá opinberum hagtölum. Þrátt fyrir viðvörunarorð, þegar ráðist var í aðgerðirnar, um að veruleg hætta væri á tvöfaldri kreppu hafi það ekki orðið reyndin.

Steingrímur sagði einnig að verulegur árangur hafi náðst í baráttunni við atvinnuleysi þótt það væri enn meira en æskilegt er. Á allra næstu vikum stefni í að það verði undir 6 prósentum. Á sama tíma verði 320 þúsunda íbúa múrinn rofinn í fyrsta sinn og hefur þá náðst aftur jöfnuður í búferlaflutningum til og frá landinu.

Allir helstu hagvísar vísa nú í rétta átt…öfugt við það sem svartsýnisspámenn sögðu í þessum sölum,

sagði Steingrímur og nefndi að séu hagvaxtartölur rýndar komi í ljós að hagvöxturinn sé drifinn áfram af fjárfestingum og auknum útflutningi. Ekki sé því um einkaneyslubólu að ræða.

Vandamál eru þó enn til staðar og nefndi Steingrímur verðbólguna, gjaldeyrishöftin og skuldavanda heimilanna. Nú þurfi að snúa vörn í sókn. Alþingi sé vinnustaður og þjóðin muni ekki vorkenna þingmönnum að þurfa að vinna fram á sumar, né mun hún fyrirgefa þeim ef þeir fara heim frá óloknum störfum.

Þannig þjóðþing ætlum við ekki að hafa hér.

Birgitta Jónsdóttir (Borgarhreyfingin) – Þurfum að hætta að rífast um litinn á sjúkrabílnum og koma honum á slysstað

Ný stjórnarskrá var helsta umræðuefni Birgittu Jónsdóttur í eldhúsdagsumræðunum. Hún biðlaði til landsmanna að taka þátt í að ræða nýja stjórnarskrá, stjórnarskrá landsmanna, en ekki bíða eftir að stjórnmálamennirnir tali um hana.

Hún segist þeirrar skoðunar að fulltrúalýðræðið hafi mistekist og sé úr sér gengið. Fólk sé hætt að skipta sér af þingmönnum og það viti ekki hvað fram fer á Alþingi. Birgitta sagði það reynslu sína að nefndarstarf sé til mikillar fyirmyndar og þar vinni þingmenn gott verk. Það sé ekki þannig, eins og sést þegar kveikt er á sjónvarpsmyndavélum, að þingmenn rífist daginn út og daginn inn eins og í „leikritunum“ sem sett eru upp í þingsal.

Bað hún þingmenn um að hætta að rífast um litinn á sjúkrabílnum heldur sjái til þess að hann komist á slysstað.

Lilja Mósesdóttir (C) – Þrengingum þjóðarinnar ekki lokið

Lilja Mósesdóttir, Samstöðu, var ómyrk í máli þegar hún ræddi ástandið í samfélaginu. Hún sagði að gjá hafi myndast milli þings og þjóðar og sú gjá dýpki stöðugt. Hugsjónir víki fyrir sérhagsmunum flokka og foringja. Hugsjónafólk sé „spottað“ og útilokað frá áhrifum enda ógn við ríkjandi valdakerfi. Sagði Lilja að endurreisn valdakerfisins hafi verið neydd upp á almenning með hótunum um að lífeyrir gamla fólksins tapaðist ef ekki yrði allt eins og það var fyrir hrund.

Lilja sagði að stöðugt fjölgaði í hópi þeirra sem séu ráðalausir og sjái fram á vanskil og gjaldþrot. Reikningurinn hafi verið sendur þeim sem sýndu ráðdeild og fjármálum og misstu vinnuna þegar spilaborgin hrundi. Í stað skjaldborgar hafi stjórnarflokkarnir ýtt undir tilfærslu til fjármagnseigenda í gegnum verðtrygginguna. Velferðarkerfið hafi verið skorið inn að beini í stað þess að verja það.

Loks sagði Lilja að þrengingum þjóðarinnar sé ekki lokið. Nú sé kominn tími til að við sem þjóð rísum upp og sameinumst um að börnin okkar verði ekki gerð að skuldaþrælum. Við þurfum að hætta að bíða eftir utanaðkomandi aðstoð.

Þjóð sem berst fyrir hagsmunum barna sinna af hugsjón á sér framtíð.