Mánudagur 07.04.2014 - 09:27 - Ummæli ()

ESB-skýrsla: Gríðarlegur velferðarábati fyrir Ísland með upptöku evru

evraislESB og Evrópski seðlabankinn höfðu þegar gefið ádrátt um að koma Íslandi til aðstoðar við afnám gjaldeyrishafta. Slík aðstoð yrði þó ávallt vera gerð í samráði við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og ekki upplýst um hana fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber.

Þetta kemur fram í niðurstöðukafla um efnahags- og peningamál í nýrri skýrslu Alþjóðamálastofnunar sem gerð var fyrir aðila vinnumarkaðarins. Kynning á skýrslunni stendur yfir á Grand hóteli.

Afnám gjaldeyrishafta yrði eitt helsta samningamálið í aðildarviðræðum. Í skýrslunni kemur fram að nokkrir farvegir koma til greina fyrir ESB til þess að styðja við lausn hafta, en hægt sé að draga þrjár ályktanir.

Í fyrsta lagi myndi slík aðstoð ráðast á síðustu metrunum í aðildarviðræðum og engar skuldbindingar af hálfu ESB myndu liggja fyrir fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber. Í öðru lagi myndi slík aðstoð, ef veitt yrði, ávallt vera hluti af áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og undir eftirliti hans. Loks er bent á að ESB og Evrópski seðlabankinn hafa þegar gefið ádrátt um að koma að málinu með frumkvæði um stofnun vinnuhóps um afnám hafta.

Á það er bent að lánalínur skipta ekki höfuðmáli fyrir afnám hafta nema að því marki sem aðgangur að þeim skapar trúverðugleika fyrir íslensku krónuna. Sú aðstoð sem mestu skiptir felst í þeim trúverðugleika sem stuðningur frá ESB skapar og því fyrirheiti að íslenskar krónur breytast í evrur innan ákveðins tíma. Gjaldeyrismarkaðir eru í eðli sínu framsýnir og myndu bregðast við um leið og aðildarsamningur yrði samþykktur.

Til þess að fá aðild að evrusvæðinu þarf Ísland að uppfylla fjögur skilyrði, svokölluð Maastricht-skilyrði. Þau kveða á um lága verðbólgu, aðhald í ríkisfjármálum, samleitni langtímavaxta og loks tveggja ára tengingu við evru í ERM II.

Af reynslu Íslands af fastgengi og reynslu annarra ríkja verður ekki önnur ályktun dregin en að Ísland ætti að geta gengið í gegnum ERM II-ferlið til upptöku evru á lágmarkstíma – það er á tveimur til þremur árum,

segir í skýrslunni. Þar segir að við inngöngu í myntbandalagið hafi stjórnvöld ekki lengur frelsi til að ákveða sjálf eigin peningamálastefnu, en verða að taka við bæði lægri vöxtum og lægri verðbólgu frá Evrópu. Breytinguna má marka af því að skammtíma nafnvextir hafa á síðustu 10 árum verið 4-16 prósentum hærri hérlendis en í Evrópu og langtímavextir 4-6 prósentum hærri.

Það er ávallt fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum. Ríki geta að einhverju marki valið á milli atvinnuleysis og verðbólgu til skamms tíma, þar sem gengisfellingar og verðbólguskot flýta aðlögun á vinnumarkaði í niðursveiflu. Þegar gengið hefur verið fest varanlega er ekki hægt að leiðrétta þenslu og verðbólgu með gengislækkun. Aukinheldur getur ríkið ekki brugðist við ósamhverfum áföllum á framboðshlið hagkerfisins, svo sem miklum aflabresti í sjávarútvegi, með því að lækka gengið.

Hins vegar er á það bent að sá litið á gengislækkun sem kreppumeðal er ljóst að stjórnvöld geta ekki stjórnað skammtastærðinni nema að litlu leyti á frjálsum fjármagnsmarkaði, og lækningin getur hæglega orðið verri en sjúkdómurinn. Sú hefði einnig orðið raunin ef landsmenn hefðu ekki gripið til þess ráðs að setja á gjaldeyrishöft haustið 2008 til þess að stöðva gengisfall krónunnar sem ella hefði valdið „stórkostlegri röskun“ fyrir lífskjör fólks og rekstur fyrirtækja. Án hafta hefði Ísland þurft að þola mjög háa vexti til þess að styðja við gengið á sama tíma og mjög snarpur samdráttur gekk yfir hagkerfið.

Bylting fyrir heimili og atvinnulíf

Með aðild að myntbandalagi Evrópu yrði Seðlabanki Íslands eitt af útibúum Evrópska seðlabankans og fengi þar með réttindi til prentunar á evrum. Með því fengi Seðlabankinn öflugt tæki til þess að varðveita fjármálastöðugleika og þjóna sem lánveitandi til þrautavara, segir í skýrslunni.

Aukinheldur mun prentvald í evrum valda byltingu fyrir heimili og atvinnulíf þar sem verðbólga, gengisóstöðugleiki og vaxtasveiflur hyrfu í einni andrá. Innganga inn á sameiginlegt myntsvæði mun einnig leiða til aukinnar samkeppni á fjármálamarkaði og lægri vaxta, en eins og staðan er nú er vaxtamunur íslensku bankanna þriggja 100-200 punktum hærri en banka á öðrum Norðurlöndum.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Þá segir að þær breytingar sem gerðar voru vegna viðbragða við evrukrísunni ættu að koma Íslandi vel. Þannig myndi samevrópskur ábyrgðarhringur, þar sem bankarnir eru undir sameiginlegu eftirliti, minnka verulega áhættu ríkisins og gefa fjármálakerfinu heilbrigðari starfshvata. Miðað við núverandi aðstæður þurfi íslenskir bankar að starfa undir meira íþyngjandi reglum en þekkist annars staðar í Evrópu.

Einnig er á það bent, að af þeim 78 ríkjum í heiminum sem telja færri en tvær milljónir íbúa er Ísland eina ríkið með fljótandi gengi og sjálfstæða peningamálastefnu.

Hin bitra staðreynd er sú að Íslendingar geta ekki bundið gengi gjaldmiðilsins síns niður með trúverðugum hætti með því að afsala sér sjálfstæði í peningamálum, með því að ganga í myntbandalag – eða binda gjaldmiðilinn niður með höftum. Það er sá kostur sem landsmenn hafa nauðugir orðið að taka. Vandræði á gjaldmiðilsmarkaði hafa síðan oftlega kallað fram haftaaðgerðir af ýmsum toga og ýtt undir einangrunarhyggju. Líklega hafa fáar vestrænar þjóðir snúist jafnhratt og afdráttarlaust gegn markaðsbúskap og Íslendingar, með höftum og bönnum eftir að fullveldi var fengið, og átt í að jafnmiklum brösum síðan við að reka opið markaðshagkerfi á eigin ábyrgð, þó að slíkt sé vel þekkt í þriðja heiminum.

Niðurstaða efnahagskaflans er því sú að upptaka evru með aðild að myntbandalagi Evrópu muni „fela í sér gríðarlegan velferðarábata fyrir Ísland“. Vissulega komi kostnaður á móti. Til dæmis sé það fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum og að einhverju leyti sjálfstæði ríkisfjármála, jafnvel þótt íslenskum stjórnvöldum hafi ekki tekist vel upp við beitingu þessara hagstjórnartækja. Eftir sem áður þurfi Íslendingar áfram að bera ábyrgð á sinni efnahagsstjórn.

Frá fullveldi hefur Ísland háð mjög harða baráttu við að veita efnahagsstöðugleika samhliða því að halda landinu opnu gagnvart umheiminum. Í sögulegu samhengi verður ekki önnur ályktun dregin en sú að með aðild að myntbandalagi Evrópu leysist loks hin mikla þverstæða sem Íslendingar hafa barist við í hartnær heila öld; að geta notið samtímis fastgengis og frelsis í viðskiptum með vörur, þjónustu og fjármagn. En það hefur reynst ómögulegt nema aðeins á þriðja og tíunda áratug tuttugustu aldar.

Tengdar greinar: Ný ESB skýrsla kynnt: Auðvelt að hefja aðildarviðræður á nýjan leik – Sérlausnum þegar náð

«
»

Ummæli ()

Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Landssamband veiðifélaga krefst stjórnsýsluúttektar á Matvælastofnun

Landssamband veiðifélaga hefur skrifað Kristjáni Þór Júlíussyni ráðherra bréf þar sem þess er krafist að fram fari stjórnsýsluúttekt á eftirliti Matvælastofnunar með sjókvíaeldi á laxi. Í bréfinu er vísað til þess að í fjölmiðlum hefur verið greint frá því að í óveðri að undanförnu hafi búnaður fiskeldisfyrirtækisins Arnarlax orðið fyrir skemmdum og sjókví  hafi laskast […]

Fyrrum formaður Neytendasamtakanna hnýtir í framkvæmdarstjórann

Ólafur Arnarson, sem sagði af sér formennsku í Neytendasamtökunum í fyrra vegna ásakana um óhófleg útgjöld, gerir sér mat úr ummælum Brynhildar Pétursdóttur, framkvæmdarstjóra Neytendasamtakanna á RÚV í dag. Þar segir Brynhildur að samtökin styðji aukið frelsi á leigubílamarkaði svo framarlega sem öryggiskröfur séu í lagi.   Ólafur fullyrðir á Facebooksíðu sinni að Brynhildur hafi […]

Brynjar Níelsson: „Kannski réttara að leggja fram frumvarp sem leyfir umskurð“

Brynjar Níelsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, kemur með áhugavert innlegg í umræðuna um bann við umskurði hér á landi á Facebook síðu sinni í dag. Frumvarp Silju Daggar Gunnarsdóttur hefur vakið mikla athygli hérlendis sem erlendis og sitt sýnist hverjum. Brynjar, sem er lögfræðingur að mennt, segir að almenn hegningarlög banni nú þegar líkamsmeiðingar og umskurður sé […]

Styrmir: Meðvirkni meira vandamál en mistökin í íslenskri pólitík

Styrmir Gunnarsson, fyrrum ritstjóri Morgunblaðsins, tekur undir þá skoðun að meðvirkni í íslenskri pólitík sé meira vandamál heldur en mistökin. Vísar hann til þar til orða Vilhjálms Árnasonar, prófessors í siðfræði, í Silfrinu á sunnudag. Styrmir segir: „Meðvirknin lýsir sér í því að flokksmenn þegja um mistök flokksfélaga sinna eða gagnrýna skoðanir forystumanna ekki, þótt þeir séu þeim ósammála, vegna þess […]

Umboðsmaður barna á Íslandi styður umskurðarfrumvarpið

Umboðsmaður barna á Íslandi, Salvör Nordal, segist styðja umskurðarfrumvarp Silju Daggar Gunnarsdóttur, þingmanns Framsóknarflokksins. Vísar hún til samnorrænar yfirlýsingar sem umboðsmenn barna á Norðurlöndunum skrifuðu undir fyrir fimm árum síðan, að 15 ára aldurstakmark yrði sett á slíkar aðgerðir. Salvör segist ekki hafa verið beðin um að skrifa umsögn við frumvarpið, en hafi þó verið […]

Alþjóðadagur móðurmálsins á morgun í Veröld – húsi Vigdísar

Á morgun (21. febrúar) verður haldið upp á alþjóðadag móðurmálsins í Veröld – húsi Vigdísar. Einkunnarorð alþjóðadags móðurmálsins í ár snúast um að viðhalda fjölbreytni tungumála og ýta undir fjöltyngi, sem eru einnig meginmarkmið Vigdísarstofnunar – alþjóðlegrar miðstöðvar tungumála og menningar. Haldið verður upp á daginn með áhugaverðu málþingi: „Orðabækur: Fjölbreytni tungumála, fjöltyngi og þýðingar“ þar sem rætt […]

Segir styttingu vinnuvikunnar hina nýju leiðréttingu

Börkur Gunnarsson, listamaður og fyrsti varaborgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, tætir í sig verkefni vinstri meirihlutans í borginni um styttingu vinnuvikunnar í Morgunblaðinu í dag. Verkefnið sem innleitt var hjá hluta af starfsmönnum borgarinnar, um styttri vinnuviku fyrir sömu laun, kallar Börkur hina nýju leiðréttingu, með vísun í þegar Framsóknarflokkurinn undir forystu Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, lofaði afmörkuðum hópi […]

Ísland vill í framkvæmdastjórn UNESCO

Framboð Íslands um setu í framkvæmdastjórn UNESCO, Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna, fyrir tímabilið 2021 til 2025 var samþykkt á ríkisstjórnarfundi síðastliðinn föstudag. Hlutverk UNESCO er að stuðla að friði og öryggi í heiminum með því að efla samvinnu þjóða í mennta-, vísinda- og menningarmálum og efla þannig almenna tiltrú og virðingu fyrir réttlæti, lögum og mannréttindum, […]

Arðgreiðslur sjávarútvegsfyrirtækja undir meðaltali

Samkvæmt samantekt Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi eru arðgreiðslur mun lægri til sjávarútvegsfyrirtækja en fyrirtækja í öðrum geirum atvinnulífsins frá árinu 2010-2016, byggt á tölum frá Hagstofu Íslands. Sjávarútvegurinn hefur á þessu tímabili greitt 21 prósent af hagnaði sínum í arð, en viðskiptahagkerfið án sjávarútvegs hefur greitt 31 prósent af hagnaði sínum í arð. Tekið skal […]

Vilja tryggja áframhaldandi útgáfu Bæjarins besta

Haldin var stofnfundur nýs útgáfufélags Bæjarins besta á Ísafirði um helgina. Markmiðið er að glæða fjölmiðilinn nýju lífi, en hann hefur legið í láginni undanfarið vegna fjárhagsvandræða og útgáfa prentmiðilsins verið stopul. Bæjarins besta var stofnað árið 1984, en vefmiðillinn bb.is leit dagsins ljós árið 2000. Að sögn Shiran Þórissonar, sem kosinn var í stjórn […]

Björn bölsótast út í Helgu Völu og Helga Hrafn vegna vinnubragða á Alþingi

Björn Bjarnason, fyrrum ráðherra Sjálfstæðisflokksins, fjallar um vinnubrögð Alþingis í pistli á heimasíðu sinni. Tilefnið er ummæli Helgu Völu Helgadóttur, þingmanns Samfylkingarinnar í Fréttablaðinu í dag, þar sem hún segir að lagasetning á Íslandi sé oft „óttalegt fúsk sem unnin er í fljótheitum“ og ummæli Helga Hrafns, þingmanns Pírata, um að erfitt sé að sjá […]

Óvíst hvort kæruleið barna til barnaréttarnefndar Sameinuðu þjóðanna verði tekin upp hér á landi

Árið 2011  ákvað allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna að setja á stofn svokallaða kæruleið fyrir börn og fulltrúa þeirra sem telja að aðildarríki hafi brotið  gegn rétti barnsins, samkvæmt ákvæðum Barnasáttmálans. Bókunin tók þó ekki gildi fyrr en árið 2014. Árið 2013 var Barnasáttmáli Sameinuðu þjóðanna lögfestur á Íslandi. Hinsvegar hafa stjórnvöld á Íslandi enn ekki sótt […]

Jeremy Corbyn, leiðtogi breska Verkamannaflokksins, sakaður um njósnir fyrir Sovétríkin

Leiðtogi breska Verkamannaflokksins, Jeremy Corbyn, er í miklum vandræðum þessa dagana. The Sun birti á fimmtudag gögn sem segja að Corbyn hafi þrívegis hitt Tékkóslavneskan njósnara á árunum 1986-1987, þar af tvívegis í fulltrúardeild breska þingsins. Njósnaranum, Ján Sarkocy, var síðar vísað frá Bretlandi af Margaret Thatcher, vegna njósna fyrir Sovétríkin. Corbyn hefur viðurkennt að […]

Morgunblaðið fagnar þjóðaratkvæðisgreiðslu um svissnesk afnotagjöld

Leiðarahöfundur Morgunblaðsins í dag fjallar um tilvonandi þjóðaratkvæðisgreiðslu Svisslendinga um ríkisútvarp heimamanna, SRG, í næsta mánuði, en kosið er um hvort leggja eigi afnotagjöldin þar í landi af. Svissneska ríkisútvarpið- og sjónvarpið hefur sætt gagnrýni fyrir aukin umsvif og að „draga taum vinstrimanna“, segir leiðari Morgunblaðsins og tekur fram að slík gagnrýni eigi ekki að […]

Frjáls fjölmiðlun ehf. - Kringlunni 4-12, 103 Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is