Mánudagur 07.04.2014 - 09:27 - Ummæli ()

ESB-skýrsla: Gríðarlegur velferðarábati fyrir Ísland með upptöku evru

evraislESB og Evrópski seðlabankinn höfðu þegar gefið ádrátt um að koma Íslandi til aðstoðar við afnám gjaldeyrishafta. Slík aðstoð yrði þó ávallt vera gerð í samráði við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og ekki upplýst um hana fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber.

Þetta kemur fram í niðurstöðukafla um efnahags- og peningamál í nýrri skýrslu Alþjóðamálastofnunar sem gerð var fyrir aðila vinnumarkaðarins. Kynning á skýrslunni stendur yfir á Grand hóteli.

Afnám gjaldeyrishafta yrði eitt helsta samningamálið í aðildarviðræðum. Í skýrslunni kemur fram að nokkrir farvegir koma til greina fyrir ESB til þess að styðja við lausn hafta, en hægt sé að draga þrjár ályktanir.

Í fyrsta lagi myndi slík aðstoð ráðast á síðustu metrunum í aðildarviðræðum og engar skuldbindingar af hálfu ESB myndu liggja fyrir fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber. Í öðru lagi myndi slík aðstoð, ef veitt yrði, ávallt vera hluti af áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og undir eftirliti hans. Loks er bent á að ESB og Evrópski seðlabankinn hafa þegar gefið ádrátt um að koma að málinu með frumkvæði um stofnun vinnuhóps um afnám hafta.

Á það er bent að lánalínur skipta ekki höfuðmáli fyrir afnám hafta nema að því marki sem aðgangur að þeim skapar trúverðugleika fyrir íslensku krónuna. Sú aðstoð sem mestu skiptir felst í þeim trúverðugleika sem stuðningur frá ESB skapar og því fyrirheiti að íslenskar krónur breytast í evrur innan ákveðins tíma. Gjaldeyrismarkaðir eru í eðli sínu framsýnir og myndu bregðast við um leið og aðildarsamningur yrði samþykktur.

Til þess að fá aðild að evrusvæðinu þarf Ísland að uppfylla fjögur skilyrði, svokölluð Maastricht-skilyrði. Þau kveða á um lága verðbólgu, aðhald í ríkisfjármálum, samleitni langtímavaxta og loks tveggja ára tengingu við evru í ERM II.

Af reynslu Íslands af fastgengi og reynslu annarra ríkja verður ekki önnur ályktun dregin en að Ísland ætti að geta gengið í gegnum ERM II-ferlið til upptöku evru á lágmarkstíma – það er á tveimur til þremur árum,

segir í skýrslunni. Þar segir að við inngöngu í myntbandalagið hafi stjórnvöld ekki lengur frelsi til að ákveða sjálf eigin peningamálastefnu, en verða að taka við bæði lægri vöxtum og lægri verðbólgu frá Evrópu. Breytinguna má marka af því að skammtíma nafnvextir hafa á síðustu 10 árum verið 4-16 prósentum hærri hérlendis en í Evrópu og langtímavextir 4-6 prósentum hærri.

Það er ávallt fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum. Ríki geta að einhverju marki valið á milli atvinnuleysis og verðbólgu til skamms tíma, þar sem gengisfellingar og verðbólguskot flýta aðlögun á vinnumarkaði í niðursveiflu. Þegar gengið hefur verið fest varanlega er ekki hægt að leiðrétta þenslu og verðbólgu með gengislækkun. Aukinheldur getur ríkið ekki brugðist við ósamhverfum áföllum á framboðshlið hagkerfisins, svo sem miklum aflabresti í sjávarútvegi, með því að lækka gengið.

Hins vegar er á það bent að sá litið á gengislækkun sem kreppumeðal er ljóst að stjórnvöld geta ekki stjórnað skammtastærðinni nema að litlu leyti á frjálsum fjármagnsmarkaði, og lækningin getur hæglega orðið verri en sjúkdómurinn. Sú hefði einnig orðið raunin ef landsmenn hefðu ekki gripið til þess ráðs að setja á gjaldeyrishöft haustið 2008 til þess að stöðva gengisfall krónunnar sem ella hefði valdið „stórkostlegri röskun“ fyrir lífskjör fólks og rekstur fyrirtækja. Án hafta hefði Ísland þurft að þola mjög háa vexti til þess að styðja við gengið á sama tíma og mjög snarpur samdráttur gekk yfir hagkerfið.

Bylting fyrir heimili og atvinnulíf

Með aðild að myntbandalagi Evrópu yrði Seðlabanki Íslands eitt af útibúum Evrópska seðlabankans og fengi þar með réttindi til prentunar á evrum. Með því fengi Seðlabankinn öflugt tæki til þess að varðveita fjármálastöðugleika og þjóna sem lánveitandi til þrautavara, segir í skýrslunni.

Aukinheldur mun prentvald í evrum valda byltingu fyrir heimili og atvinnulíf þar sem verðbólga, gengisóstöðugleiki og vaxtasveiflur hyrfu í einni andrá. Innganga inn á sameiginlegt myntsvæði mun einnig leiða til aukinnar samkeppni á fjármálamarkaði og lægri vaxta, en eins og staðan er nú er vaxtamunur íslensku bankanna þriggja 100-200 punktum hærri en banka á öðrum Norðurlöndum.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Þá segir að þær breytingar sem gerðar voru vegna viðbragða við evrukrísunni ættu að koma Íslandi vel. Þannig myndi samevrópskur ábyrgðarhringur, þar sem bankarnir eru undir sameiginlegu eftirliti, minnka verulega áhættu ríkisins og gefa fjármálakerfinu heilbrigðari starfshvata. Miðað við núverandi aðstæður þurfi íslenskir bankar að starfa undir meira íþyngjandi reglum en þekkist annars staðar í Evrópu.

Einnig er á það bent, að af þeim 78 ríkjum í heiminum sem telja færri en tvær milljónir íbúa er Ísland eina ríkið með fljótandi gengi og sjálfstæða peningamálastefnu.

Hin bitra staðreynd er sú að Íslendingar geta ekki bundið gengi gjaldmiðilsins síns niður með trúverðugum hætti með því að afsala sér sjálfstæði í peningamálum, með því að ganga í myntbandalag – eða binda gjaldmiðilinn niður með höftum. Það er sá kostur sem landsmenn hafa nauðugir orðið að taka. Vandræði á gjaldmiðilsmarkaði hafa síðan oftlega kallað fram haftaaðgerðir af ýmsum toga og ýtt undir einangrunarhyggju. Líklega hafa fáar vestrænar þjóðir snúist jafnhratt og afdráttarlaust gegn markaðsbúskap og Íslendingar, með höftum og bönnum eftir að fullveldi var fengið, og átt í að jafnmiklum brösum síðan við að reka opið markaðshagkerfi á eigin ábyrgð, þó að slíkt sé vel þekkt í þriðja heiminum.

Niðurstaða efnahagskaflans er því sú að upptaka evru með aðild að myntbandalagi Evrópu muni „fela í sér gríðarlegan velferðarábata fyrir Ísland“. Vissulega komi kostnaður á móti. Til dæmis sé það fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum og að einhverju leyti sjálfstæði ríkisfjármála, jafnvel þótt íslenskum stjórnvöldum hafi ekki tekist vel upp við beitingu þessara hagstjórnartækja. Eftir sem áður þurfi Íslendingar áfram að bera ábyrgð á sinni efnahagsstjórn.

Frá fullveldi hefur Ísland háð mjög harða baráttu við að veita efnahagsstöðugleika samhliða því að halda landinu opnu gagnvart umheiminum. Í sögulegu samhengi verður ekki önnur ályktun dregin en sú að með aðild að myntbandalagi Evrópu leysist loks hin mikla þverstæða sem Íslendingar hafa barist við í hartnær heila öld; að geta notið samtímis fastgengis og frelsis í viðskiptum með vörur, þjónustu og fjármagn. En það hefur reynst ómögulegt nema aðeins á þriðja og tíunda áratug tuttugustu aldar.

Tengdar greinar: Ný ESB skýrsla kynnt: Auðvelt að hefja aðildarviðræður á nýjan leik – Sérlausnum þegar náð

«
»

Ummæli ()


Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Sigmundur Davíð sigurviss og Sigurður Ingi talar undir rós: „Aukin tortryggni leiðir til aukins óróa“

„Mikilvægt er að huga að því hvernig ásýnd Framsóknarflokksins, flokksins okkar, verður í komandi kosningum og við myndun nýrrar ríkisstjórnar. Traust milli almennings og kjörinna fulltrúa er grunnforsenda farsællar stjórnunar. Þegar traustið hverfur eða laskast, eykst tortryggnin, aukin tortryggni leiðir til aukins óróa.“ Þetta segir í skilaboðum Sigurðar Inga Jóhannssonar forsætisráðherra til Framsóknarmanna og dylst […]

Oddný: „Ekki ónýtt vörumerki, ég blæs á svona fullyrðingar“

Samfylkingin ríður ekki feitum hesti í skoðanakönnunum um þessar mundir. Flokkurinn fékk 26,6% í kosningunum 1999, 31% árið 2003, 26,8% árið 2007 og 29,8% árið 2009. Flokkurinn fékk 12,9% fylgi upp úr kjörkössunum árið 2013 og eftir meira en 3 ár í stjórnarandstöðu mælist flokkurinn með fylgi undir tíu prósentustigum. Fylgi Samfylkingarinnar fór vaxandi í […]

Erkifjendur hafa náð samkomulagi um að takmarka olíuframleiðslu: Olíuverð hækkar á mörkuðum

Í fyrsta sinn í átta ár hafa Opec-ríkin náð samkomulagi um að takmarka olíuframleiðslu. Samkomulagið kom mjög á óvart og strax og fréttir bárust af því hækkaði olíuverð um sex prósent. Samkvæmt samningnum þá munu Opec-ríkin minnka daglega framleiðslu úr 33,24 milljónum tunna í 32,5 milljónir tunna. Ekki er enn búið að semja um hvernig […]

Framsóknarmenn vilja flestir sjá Sigmund Davíð áfram sem formann

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson hefur mestan stuðning til að vera formaður flokksins hjá þeim sem hyggjast kjósa flokkinn í komandi alþingiskosningum. Þetta kemur fram í nýrri skoðanakönnun sem Viðskiptablaðið greinir frá í dag. Flokksþing Framsóknarflokksins fer fram í Háskólabíói um helgina. Allt er við suðumark innan flokksins og tala margir um mesta klofning innan hans í […]

„Haugalygi að setja merkimiðann „haugalygi“ á ummæli Bjarna“

Leiðarahöfundur Morgunblaðsins í dag vandar Staðreyndavakt Kjarnans ekki kveðjurnar í leiðara blaðsins í dag. Er þá sérstaklega vísað til svars við eftirfarandi spurningu: „Stenst það sem Bjarni Benediktsson sagði í fyrstu kappræðum forsvarsmanna á RÚV fimmtudagskvöldið 22. sept., að Sjálfstæðisflokkurinn hafi aldrei í aðdraganda kosninganna 2013 lofað þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB?“ Staðreyndavaktin sagði […]

Gunnar Smári svarar Andríki: Hlustum betur á fúlu karlana

Hópur svonefndra álitsgjafa og pistlahöfunda hefur í áratugi reynt að telja Íslendingum trú um að lýðveldið Ísland sé aumt framtak, nánast allt sem gert er hér á landi beri vott um heimsku landsmanna, stjórnarskráin sé ónýt, níðst sé á náttúrunni, auðlindum sé rænt, ójöfnuður sé agalegur, kynjamisrétti ógurlegt, stjórnmálastéttin sé gjörspillt og þeir sem kjósi […]

Meirihluti Íslendinga vill ekki að trúfélög fái ókeypis lóðir

Meirihluti Íslendinga, eða tæp 76%, reyndust andvíg því að trúfélög fái úthlutað ókeypis lóðum til að byggja trúarbyggingar. Þar af sögðust 48,3% vera mjög andvíg. Þetta kemur fram í nýrri könnun MMR. Könnunin var framkvæmd dagana 20. til 26. september 2016 og var heildarfjöldi svarenda 985 einstaklingar, 18 ára og eldri. Fólk á aldrinum 18-29 […]

Erfitt að mæla stjórnmálapúlsinn á Íslandi: „Aldrei séð skrítnari kýrhaus fyrir kosningar“

Töluverður munur er á fylgi flokka þegar borin er saman könnun MMR sem birtist í gær við könnun Fréttablaðsins í dag. Í könnun MMR, sem gerð var dagana 12. til 19. september mældist Sjálfstæðisflokkurinn með 20,6% fylgi en í könnun Fréttablaðsins sem gerð var á mánudaginn mældist flokkurinn með 34,6% fylgi, sem líkt og Hringbraut […]

Sjálfstæðisflokkurinn nær vopnum sínum – Samfylkingin á barmi þess að þurrkast út af þingi

Sjálfstæðisflokkurinn mælist með 34,6% fylgi í nýrri skoðanakönnun 365 miðla sem birt er í Fréttablaðinu í dag. Könnunin var gerð á mánudaginn fyrir Eldhúsdagsumræðurnar og sýna að Sjálfstæðisflokkurinn hefur bætt við sig rúmlega 7% fylgi frá síðustu könnun 365 sem var gerð 6. og 7. september. Fylgið sést hrynja af Pírötum sem mælast nú með […]

Viðreisn enn spurningamerki: „Samfylkingin er allt að því ónýtt pólitískt vörumerki“

Þorbjörn Þórðarsson fréttamaður hjá 365 miðlum segir að styrkur Viðreisnar felist í stöðu flokksins á miðju íslenskra stjórnmála. Í leiðara Fréttablaðsins í dag segir Þorbjörn að margt sé enn óljóst er varðar Viðreisn þar sem ekki sé vitað hversu vel frambjóðendurnir standi sig í kappræðum þrátt fyrir fagrar ferilskrár: Þá vitum við ekki hversu mikil […]

Skiptir engu máli hvor verður formaður: „Framsóknarflokkurinn er sundurtættur“

Framsóknarflokkurinn er sundurtættur vegna innanflokksátaka og sættir munu ekki nást milli fylkinga á flokksþingi um helgina. Skiptir þá engu hvor verður kjörinn formaður flokksins, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson eða Sigurður Ingi Jóhannsson. Flokkurinn og flokksmenn munu þurfa að líða í einhvern tíma. Þetta skrifar Kolbrún Bergþórsdóttir ritstjóri DV í leiðara blaðsins í dag. Fer hún þar […]

Hagstofan hafnar spurningum Vilhjálms: Húsnæðistölurnar hafa alltaf verið með í reikningnum

Vilhjálmur Birgisson formaður Verkalýðsfélags Akraness spyr í nýjum pistli á Pressunni hvort það sé í raun svo að það liggi ekki fyrir lagaleg heimild fyrir því að hafa húsnæðisliðinn inni í neysluvísitölunni sem hagstofan mælir og gefur út. Á vef Hagstofunnar kemur fram að vísitala neysluverðs sé reiknuð út frá lögum nr. 12/1995 en þar […]

Píratar stærstir – Stuðningur við ríkisstjórnina minnkar

Píratar eru komnir yfir Sjálfstæðisflokkinn í nýrri könnun MMR með 21,6% fylgi. Sjálfstæðisflokkurinn mælist með 20,6% fylgi, en vert er að geta þess að vikmörkin eru 3,1%. Fylgi Viðreisnar fer vaxandi og mælist nú 12,3%, sem er 3,5 prósentustigum hærra en í síðustu könnun MMR. Framsókn er komið upp fyrir Vinstri græna og mældist með […]

Rósa Björk leiðir VG í Suðvesturkjördæmi

Rósa Björk Brynjólfsdóttir úr Reykjavík er nýr oddviti Vinstrihreyfingarinnar græns framboðs í Suðvesturkjördæmi og kemur hún þar í staðinn fyrir Ögmund Jónasson sem hættir á þingi eftir 21 ár. Ólafur Þór Gunnarsson er í öðru sæti, Una Hildardóttir í þriðja sæti og Sigursteinn Másson í því fjórða. Ögmundur Jónasson skipar heiðurssæti listans en athygli vekur […]

Eyjan Miðlar ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is