Mánudagur 07.04.2014 - 09:27 - Ummæli ()

ESB-skýrsla: Gríðarlegur velferðarábati fyrir Ísland með upptöku evru

evraislESB og Evrópski seðlabankinn höfðu þegar gefið ádrátt um að koma Íslandi til aðstoðar við afnám gjaldeyrishafta. Slík aðstoð yrði þó ávallt vera gerð í samráði við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og ekki upplýst um hana fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber.

Þetta kemur fram í niðurstöðukafla um efnahags- og peningamál í nýrri skýrslu Alþjóðamálastofnunar sem gerð var fyrir aðila vinnumarkaðarins. Kynning á skýrslunni stendur yfir á Grand hóteli.

Afnám gjaldeyrishafta yrði eitt helsta samningamálið í aðildarviðræðum. Í skýrslunni kemur fram að nokkrir farvegir koma til greina fyrir ESB til þess að styðja við lausn hafta, en hægt sé að draga þrjár ályktanir.

Í fyrsta lagi myndi slík aðstoð ráðast á síðustu metrunum í aðildarviðræðum og engar skuldbindingar af hálfu ESB myndu liggja fyrir fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber. Í öðru lagi myndi slík aðstoð, ef veitt yrði, ávallt vera hluti af áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og undir eftirliti hans. Loks er bent á að ESB og Evrópski seðlabankinn hafa þegar gefið ádrátt um að koma að málinu með frumkvæði um stofnun vinnuhóps um afnám hafta.

Á það er bent að lánalínur skipta ekki höfuðmáli fyrir afnám hafta nema að því marki sem aðgangur að þeim skapar trúverðugleika fyrir íslensku krónuna. Sú aðstoð sem mestu skiptir felst í þeim trúverðugleika sem stuðningur frá ESB skapar og því fyrirheiti að íslenskar krónur breytast í evrur innan ákveðins tíma. Gjaldeyrismarkaðir eru í eðli sínu framsýnir og myndu bregðast við um leið og aðildarsamningur yrði samþykktur.

Til þess að fá aðild að evrusvæðinu þarf Ísland að uppfylla fjögur skilyrði, svokölluð Maastricht-skilyrði. Þau kveða á um lága verðbólgu, aðhald í ríkisfjármálum, samleitni langtímavaxta og loks tveggja ára tengingu við evru í ERM II.

Af reynslu Íslands af fastgengi og reynslu annarra ríkja verður ekki önnur ályktun dregin en að Ísland ætti að geta gengið í gegnum ERM II-ferlið til upptöku evru á lágmarkstíma – það er á tveimur til þremur árum,

segir í skýrslunni. Þar segir að við inngöngu í myntbandalagið hafi stjórnvöld ekki lengur frelsi til að ákveða sjálf eigin peningamálastefnu, en verða að taka við bæði lægri vöxtum og lægri verðbólgu frá Evrópu. Breytinguna má marka af því að skammtíma nafnvextir hafa á síðustu 10 árum verið 4-16 prósentum hærri hérlendis en í Evrópu og langtímavextir 4-6 prósentum hærri.

Það er ávallt fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum. Ríki geta að einhverju marki valið á milli atvinnuleysis og verðbólgu til skamms tíma, þar sem gengisfellingar og verðbólguskot flýta aðlögun á vinnumarkaði í niðursveiflu. Þegar gengið hefur verið fest varanlega er ekki hægt að leiðrétta þenslu og verðbólgu með gengislækkun. Aukinheldur getur ríkið ekki brugðist við ósamhverfum áföllum á framboðshlið hagkerfisins, svo sem miklum aflabresti í sjávarútvegi, með því að lækka gengið.

Hins vegar er á það bent að sá litið á gengislækkun sem kreppumeðal er ljóst að stjórnvöld geta ekki stjórnað skammtastærðinni nema að litlu leyti á frjálsum fjármagnsmarkaði, og lækningin getur hæglega orðið verri en sjúkdómurinn. Sú hefði einnig orðið raunin ef landsmenn hefðu ekki gripið til þess ráðs að setja á gjaldeyrishöft haustið 2008 til þess að stöðva gengisfall krónunnar sem ella hefði valdið „stórkostlegri röskun“ fyrir lífskjör fólks og rekstur fyrirtækja. Án hafta hefði Ísland þurft að þola mjög háa vexti til þess að styðja við gengið á sama tíma og mjög snarpur samdráttur gekk yfir hagkerfið.

Bylting fyrir heimili og atvinnulíf

Með aðild að myntbandalagi Evrópu yrði Seðlabanki Íslands eitt af útibúum Evrópska seðlabankans og fengi þar með réttindi til prentunar á evrum. Með því fengi Seðlabankinn öflugt tæki til þess að varðveita fjármálastöðugleika og þjóna sem lánveitandi til þrautavara, segir í skýrslunni.

Aukinheldur mun prentvald í evrum valda byltingu fyrir heimili og atvinnulíf þar sem verðbólga, gengisóstöðugleiki og vaxtasveiflur hyrfu í einni andrá. Innganga inn á sameiginlegt myntsvæði mun einnig leiða til aukinnar samkeppni á fjármálamarkaði og lægri vaxta, en eins og staðan er nú er vaxtamunur íslensku bankanna þriggja 100-200 punktum hærri en banka á öðrum Norðurlöndum.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Þá segir að þær breytingar sem gerðar voru vegna viðbragða við evrukrísunni ættu að koma Íslandi vel. Þannig myndi samevrópskur ábyrgðarhringur, þar sem bankarnir eru undir sameiginlegu eftirliti, minnka verulega áhættu ríkisins og gefa fjármálakerfinu heilbrigðari starfshvata. Miðað við núverandi aðstæður þurfi íslenskir bankar að starfa undir meira íþyngjandi reglum en þekkist annars staðar í Evrópu.

Einnig er á það bent, að af þeim 78 ríkjum í heiminum sem telja færri en tvær milljónir íbúa er Ísland eina ríkið með fljótandi gengi og sjálfstæða peningamálastefnu.

Hin bitra staðreynd er sú að Íslendingar geta ekki bundið gengi gjaldmiðilsins síns niður með trúverðugum hætti með því að afsala sér sjálfstæði í peningamálum, með því að ganga í myntbandalag – eða binda gjaldmiðilinn niður með höftum. Það er sá kostur sem landsmenn hafa nauðugir orðið að taka. Vandræði á gjaldmiðilsmarkaði hafa síðan oftlega kallað fram haftaaðgerðir af ýmsum toga og ýtt undir einangrunarhyggju. Líklega hafa fáar vestrænar þjóðir snúist jafnhratt og afdráttarlaust gegn markaðsbúskap og Íslendingar, með höftum og bönnum eftir að fullveldi var fengið, og átt í að jafnmiklum brösum síðan við að reka opið markaðshagkerfi á eigin ábyrgð, þó að slíkt sé vel þekkt í þriðja heiminum.

Niðurstaða efnahagskaflans er því sú að upptaka evru með aðild að myntbandalagi Evrópu muni „fela í sér gríðarlegan velferðarábata fyrir Ísland“. Vissulega komi kostnaður á móti. Til dæmis sé það fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum og að einhverju leyti sjálfstæði ríkisfjármála, jafnvel þótt íslenskum stjórnvöldum hafi ekki tekist vel upp við beitingu þessara hagstjórnartækja. Eftir sem áður þurfi Íslendingar áfram að bera ábyrgð á sinni efnahagsstjórn.

Frá fullveldi hefur Ísland háð mjög harða baráttu við að veita efnahagsstöðugleika samhliða því að halda landinu opnu gagnvart umheiminum. Í sögulegu samhengi verður ekki önnur ályktun dregin en sú að með aðild að myntbandalagi Evrópu leysist loks hin mikla þverstæða sem Íslendingar hafa barist við í hartnær heila öld; að geta notið samtímis fastgengis og frelsis í viðskiptum með vörur, þjónustu og fjármagn. En það hefur reynst ómögulegt nema aðeins á þriðja og tíunda áratug tuttugustu aldar.

Tengdar greinar: Ný ESB skýrsla kynnt: Auðvelt að hefja aðildarviðræður á nýjan leik – Sérlausnum þegar náð

«
»

Ummæli ()


Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Frakkar senda flugmóðurskip og stórskotalið til Íraks í baráttuna gegn Íslamska ríkinu

Francois Hollande, forseti Frakklands, hefur svarið þess eið að Frakkland muni gera allt sem í valdi landsins stendur til að berjast gegn hryðjuverkum. Nú er byrjað að efna loforðið. Í ræðu sem Hollande flutti á fimmtudaginn sagði hann að Frakklandi muni senda vopn og búnað til íraska hersins til að nota í baráttunni gegn Íslamska […]

Hvernig mun Clinton bregðast við flokksþingi Repúblikana?

Í fyrradag lauk flokksþingi Repúblikanaflokksins með ræðu frambjóðanda flokksins, Donald Trump. Í næstu viku fer fram flokksþing Demókrata og eru margir farnir að velta því fyrir sér hvernig það mun fara fram.   Nate Silver, ritstjóri fréttasíðunnar FiveThirtyEight, fjallar um hugsanleg viðbrögð Hillary Clinton og flokks hennar við flokksþingi Repúblikana.   Ræða Trump á þinginu […]

Erdogan lokar 1.000 skólum og heimilar varðhald í 30 daga án ákæru

Recep Tayyip Erdogan, forseti Tyrklands, hefur nú framlengt þann tíma sem er heimilt að hafa fólk í varðhaldi, án þess að það sé ákært, í 30 daga. Hann hefur einnig ákveðið að rúmlega 1.000 einkaskólum skuli lokað og að starfsemi rúmlega 1.200 félagasamtaka verði bönnuð. Þetta er gert í framhaldi af misheppnaðri valdaránstilraun hluta hersins […]

Tim Kaine er varaforsetaefni Hillary Clinton – Kemur úr mikilvægu ríki

Hillary Clinton, sem verður forsetaframbjóðandi Demókrata, hefur valið Tim Kaine þingmann frá Virginíu sem varaforsetaefni sitt. Hún tilkynnti þetta á Twitter seint í gærkvöldi og mun tilkynna þetta formlega í dag. Kaine er 58 ára miðjumaður sem er mikill stuðningsmaður fríverslunarsamninga. Heimaríki hans verður ein af mikilvægustu vígstöðvunum í komandi forsetakosningum. Hann talar spænsku reiprennandi […]

Stefna Trumps gæti þýtt endalok NATO

Sérfræðingar í öryggismálum telja að yfirlýsing Donalds Trump um NATO, verði henni fylgt eftir í forsetaembætti, kunni að þýða endalok varnarbandalagsins. Hún gangi gegn öllu því sem bandalagið stendur fyrir. Donald Trump, sem í gær var formlega útnefndur sem forsetaframbjóðandi Repúblíkanaflokksins, sagði í viðtali við New York Times í vikunni að það væri ekki sjálfgefið […]

Yrði einsdæmi í hagsögu Íslands á lýðveldistímanum

Gangi spár greiningaraðila eftir mun verðbólga haldast undir verðbólgumarkmiðinu í hátt á fjórða ár samfleytt. Slíkt yrði einsdæmi í hagsögu Íslands á lýðveldistímanum. Hagstofan tilkynnti í morgun að vísitala neysluverðs hefði lækkað um 0,32 prósent frá fyrri mánuði sem þýðir að verðbólga á ársgrundvelli mælist nú 1,1 prósent. Þetta er lægsta verðbólga frá ársbyrjun 2015 […]

Útnefning Trumps fékk Jon Stewart til að snúa aftur – MYNDBAND

Jon Stewart sneri óvænt aftur í sjónvarpið eftir að Donald Trump var formlega útnefndur forsetaframbjóðandi Repúblíkanaflokksins. Hann tók upp fyrri iðju og lét hægri mennina á Fox-sjónvarpsstöðinni fá það óþvegið við mikinn fögnuð áhorfenda. Stewart stýrði The Daily Show um árabil við feykilegar vinsældir og gat sér orð sem einn beittasti samfélagsrýnir Bandaríkjanna. Hann dró […]

Almannatengill gefur Eyjamönnum ókeypis ráð

Spjótin hafa staðið á lögreglustjóranum í Vestmannaeyjum og forsvarsmönnum Þjóðhátíðar vegna afstöðu þeirra hvernig hátta eigi fjölmiðlaumfjöllun af hátíðinni. Líkt og í fyrra hefur ákvörðun lögreglustjórans að upplýsa ekki fjölmiðla jafnóðum um fjölda kynferðisbrota sem mögulega verða framin á hátíðinni verið gagnrýnd. Nokkrar af vinsælustu hljómsveitunum sem fram koma á Þjóðhátíð tóku sig saman í […]

Repúblikanaflokkurinn er í tilvistarkreppu

Nú hefur Donald Trump formlega verið útnefndur forsetaframbjóðandi Repúblikanaflokksins. En það er langt frá því full samstaða um hann og flokkurinn á augljóslega í miklum vanda, tilvistarkreppu má jafnvel segja. Klofningurinn í flokknum er augljós og hann berst eiginlega fyrir lífi sínu þessa dagana. Klofningurinn kom berlega í ljós þegar Ted Cruz, sem sóttist eftir […]

Lilja: Of óljóst að spyrja þjóðina hvort hún vilji halda áfram aðildarviðræðum

Lilja Alfreðsdóttir, utanríkisráðherra, segir nauðsynlegt að spyrja þjóðina hvort hún vilji ganga í Evrópusambandið áður en til aðildarviðræðna kemur. Það sé of óljóst að spyrja hvort hún vilji halda aðildarviðræðum áfram. Sem kunnugt er stöðvaði ríkisstjórn Framsóknar og Sjálfstæðisflokks aðildarviðræðurnar við ESB á þessu kjörtímabili og lýsti því um leið yfir að þeim verði ekki […]

Donald Trump ávarpaði flokksþingið: Verður frambjóðandi laga og reglu

Donald Trump var formlega útnefndur forsetaframbjóðandi Repúblikana í gærkvöldi. Hann sagði í ræðu af þessu tilefni að hann verði frambjóðandi laga og reglu í Bandaríkjunum. Hann sagði að bandaríska þjóðin verði nú sett í fyrsta sæti og bundinn verði endir á þá hnignun sem hefur að hans mati átt sér stað í Bandaríkjunum á valdatíma […]

Staðan í Tyrklandi orðin grafalvarleg

Lilja Alfreðsdóttir, utanrikisráðherra, segir að staðan í Tyrklandi sé orðin grafalvarleg. Eitt sé að draga þá sem skipulögðu valdarán til ábyrgðar, en annað sé að stunda víðfemar hreinsanir af pólitískum toga. Recep Tayyep Erdogan, forseti Tyrklandi, lýsti því yfir í vikunni að neyðarlög yrðu í gildi næstu þrjá mánuði sem gefa stjórnvöldum víðtæk tæki til […]

Háttsettur ráðgjafi Trump: „Hillary Clinton ætti að vera færð fyrir framan aftökusveit og tekin af lífi fyrir landráð“

Öryggisgæsla Hvíta Hússins hefur hafið rannsókn á ummælum ráðgjafa forsetaframbjóðanda Repúblikana Donald Trump um andstæðing hans Hillary Clinton Al Baldasaro, fylkisþingmaður í New Hampshire fylki, hefur komið sér í hann krappan með ummælum sínum. Baldasaro, sem er ráðgjafi Trump í málefnum fyrrum hermanna lét hafa eftir sér að í útvarpsviðtali. Kosningabaráttan vestanhafs hefur einkennst  af […]

Segja meirihlutann dómara í eigin sök: „Slíkt getur varla talist eðlileg né góð stjórnsýsla“

Sjálfstæðismenn og Framsóknarmenn í borgarráði segir ámælisvert af meirihluta borgarráðs að fresta tillögu minnihlutans um siðareglur borgarfulltrúa. Þetta kemur fram í tilkynningu sem send var á fjölmiðla. Um er að ræða tillögu sem lögð var fram á fundi borgarráðs fyrir tveimur vikum og fjallar um samninga Bílastæðasjóðs og bílastæðanefndar við Miðborgina okkar. Vill minnihlutinn að […]

Eyjan Miðlar ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is