Mánudagur 07.04.2014 - 09:27 - Ummæli ()

ESB-skýrsla: Gríðarlegur velferðarábati fyrir Ísland með upptöku evru

evraislESB og Evrópski seðlabankinn höfðu þegar gefið ádrátt um að koma Íslandi til aðstoðar við afnám gjaldeyrishafta. Slík aðstoð yrði þó ávallt vera gerð í samráði við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og ekki upplýst um hana fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber.

Þetta kemur fram í niðurstöðukafla um efnahags- og peningamál í nýrri skýrslu Alþjóðamálastofnunar sem gerð var fyrir aðila vinnumarkaðarins. Kynning á skýrslunni stendur yfir á Grand hóteli.

Afnám gjaldeyrishafta yrði eitt helsta samningamálið í aðildarviðræðum. Í skýrslunni kemur fram að nokkrir farvegir koma til greina fyrir ESB til þess að styðja við lausn hafta, en hægt sé að draga þrjár ályktanir.

Í fyrsta lagi myndi slík aðstoð ráðast á síðustu metrunum í aðildarviðræðum og engar skuldbindingar af hálfu ESB myndu liggja fyrir fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber. Í öðru lagi myndi slík aðstoð, ef veitt yrði, ávallt vera hluti af áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og undir eftirliti hans. Loks er bent á að ESB og Evrópski seðlabankinn hafa þegar gefið ádrátt um að koma að málinu með frumkvæði um stofnun vinnuhóps um afnám hafta.

Á það er bent að lánalínur skipta ekki höfuðmáli fyrir afnám hafta nema að því marki sem aðgangur að þeim skapar trúverðugleika fyrir íslensku krónuna. Sú aðstoð sem mestu skiptir felst í þeim trúverðugleika sem stuðningur frá ESB skapar og því fyrirheiti að íslenskar krónur breytast í evrur innan ákveðins tíma. Gjaldeyrismarkaðir eru í eðli sínu framsýnir og myndu bregðast við um leið og aðildarsamningur yrði samþykktur.

Til þess að fá aðild að evrusvæðinu þarf Ísland að uppfylla fjögur skilyrði, svokölluð Maastricht-skilyrði. Þau kveða á um lága verðbólgu, aðhald í ríkisfjármálum, samleitni langtímavaxta og loks tveggja ára tengingu við evru í ERM II.

Af reynslu Íslands af fastgengi og reynslu annarra ríkja verður ekki önnur ályktun dregin en að Ísland ætti að geta gengið í gegnum ERM II-ferlið til upptöku evru á lágmarkstíma – það er á tveimur til þremur árum,

segir í skýrslunni. Þar segir að við inngöngu í myntbandalagið hafi stjórnvöld ekki lengur frelsi til að ákveða sjálf eigin peningamálastefnu, en verða að taka við bæði lægri vöxtum og lægri verðbólgu frá Evrópu. Breytinguna má marka af því að skammtíma nafnvextir hafa á síðustu 10 árum verið 4-16 prósentum hærri hérlendis en í Evrópu og langtímavextir 4-6 prósentum hærri.

Það er ávallt fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum. Ríki geta að einhverju marki valið á milli atvinnuleysis og verðbólgu til skamms tíma, þar sem gengisfellingar og verðbólguskot flýta aðlögun á vinnumarkaði í niðursveiflu. Þegar gengið hefur verið fest varanlega er ekki hægt að leiðrétta þenslu og verðbólgu með gengislækkun. Aukinheldur getur ríkið ekki brugðist við ósamhverfum áföllum á framboðshlið hagkerfisins, svo sem miklum aflabresti í sjávarútvegi, með því að lækka gengið.

Hins vegar er á það bent að sá litið á gengislækkun sem kreppumeðal er ljóst að stjórnvöld geta ekki stjórnað skammtastærðinni nema að litlu leyti á frjálsum fjármagnsmarkaði, og lækningin getur hæglega orðið verri en sjúkdómurinn. Sú hefði einnig orðið raunin ef landsmenn hefðu ekki gripið til þess ráðs að setja á gjaldeyrishöft haustið 2008 til þess að stöðva gengisfall krónunnar sem ella hefði valdið „stórkostlegri röskun“ fyrir lífskjör fólks og rekstur fyrirtækja. Án hafta hefði Ísland þurft að þola mjög háa vexti til þess að styðja við gengið á sama tíma og mjög snarpur samdráttur gekk yfir hagkerfið.

Bylting fyrir heimili og atvinnulíf

Með aðild að myntbandalagi Evrópu yrði Seðlabanki Íslands eitt af útibúum Evrópska seðlabankans og fengi þar með réttindi til prentunar á evrum. Með því fengi Seðlabankinn öflugt tæki til þess að varðveita fjármálastöðugleika og þjóna sem lánveitandi til þrautavara, segir í skýrslunni.

Aukinheldur mun prentvald í evrum valda byltingu fyrir heimili og atvinnulíf þar sem verðbólga, gengisóstöðugleiki og vaxtasveiflur hyrfu í einni andrá. Innganga inn á sameiginlegt myntsvæði mun einnig leiða til aukinnar samkeppni á fjármálamarkaði og lægri vaxta, en eins og staðan er nú er vaxtamunur íslensku bankanna þriggja 100-200 punktum hærri en banka á öðrum Norðurlöndum.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Þá segir að þær breytingar sem gerðar voru vegna viðbragða við evrukrísunni ættu að koma Íslandi vel. Þannig myndi samevrópskur ábyrgðarhringur, þar sem bankarnir eru undir sameiginlegu eftirliti, minnka verulega áhættu ríkisins og gefa fjármálakerfinu heilbrigðari starfshvata. Miðað við núverandi aðstæður þurfi íslenskir bankar að starfa undir meira íþyngjandi reglum en þekkist annars staðar í Evrópu.

Einnig er á það bent, að af þeim 78 ríkjum í heiminum sem telja færri en tvær milljónir íbúa er Ísland eina ríkið með fljótandi gengi og sjálfstæða peningamálastefnu.

Hin bitra staðreynd er sú að Íslendingar geta ekki bundið gengi gjaldmiðilsins síns niður með trúverðugum hætti með því að afsala sér sjálfstæði í peningamálum, með því að ganga í myntbandalag – eða binda gjaldmiðilinn niður með höftum. Það er sá kostur sem landsmenn hafa nauðugir orðið að taka. Vandræði á gjaldmiðilsmarkaði hafa síðan oftlega kallað fram haftaaðgerðir af ýmsum toga og ýtt undir einangrunarhyggju. Líklega hafa fáar vestrænar þjóðir snúist jafnhratt og afdráttarlaust gegn markaðsbúskap og Íslendingar, með höftum og bönnum eftir að fullveldi var fengið, og átt í að jafnmiklum brösum síðan við að reka opið markaðshagkerfi á eigin ábyrgð, þó að slíkt sé vel þekkt í þriðja heiminum.

Niðurstaða efnahagskaflans er því sú að upptaka evru með aðild að myntbandalagi Evrópu muni „fela í sér gríðarlegan velferðarábata fyrir Ísland“. Vissulega komi kostnaður á móti. Til dæmis sé það fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum og að einhverju leyti sjálfstæði ríkisfjármála, jafnvel þótt íslenskum stjórnvöldum hafi ekki tekist vel upp við beitingu þessara hagstjórnartækja. Eftir sem áður þurfi Íslendingar áfram að bera ábyrgð á sinni efnahagsstjórn.

Frá fullveldi hefur Ísland háð mjög harða baráttu við að veita efnahagsstöðugleika samhliða því að halda landinu opnu gagnvart umheiminum. Í sögulegu samhengi verður ekki önnur ályktun dregin en sú að með aðild að myntbandalagi Evrópu leysist loks hin mikla þverstæða sem Íslendingar hafa barist við í hartnær heila öld; að geta notið samtímis fastgengis og frelsis í viðskiptum með vörur, þjónustu og fjármagn. En það hefur reynst ómögulegt nema aðeins á þriðja og tíunda áratug tuttugustu aldar.

Tengdar greinar: Ný ESB skýrsla kynnt: Auðvelt að hefja aðildarviðræður á nýjan leik – Sérlausnum þegar náð

«
»

Ummæli ()


Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Íslendingar innbyrða meiri sykur en aðrir Norðurlandabúar: Við borðum hinsvegar meiri fisk

Íslendingar innbyrða meira af sykurríkum matvælum en aðrir Norðurlandabúar og borða minna af grænmeti og ávöxtum. Fiskneysla er aftur á móti mest hér á landi. Þetta og margt fleira má lesa um í nýrri skýrslu um heilsuhegðun Norðurlandabúa sem Norræna ráðherranefndin hefur gefið út. Skýrslan byggist á niðurstöðum kannana sem gerðar hafa verið á Norðurlöndunum […]

Ólafur aðstoðar Jón

Ólafur E. Jóhannsson hefur verið ráðinn aðstoðarmaður Jóns Gunnarssonar, ráðherra samgöngu- og sveitarstjórnarmála. Þetta kemur fram í tilkynningu á vef innanríkisráðuneytsins, en Ólafur hefur þegar hafið störf í ráðuneytinu. Ólafur kemur úr atvinnulífinu til starfa í ráðuneytinu en undanfarin ár hefur hann verið forstöðumaður sölu- og samskiptasviðs hjá íslenska nýsköpunarfyrirtækinu Carbon Recycling International. Áður hefur […]

Bjarni: „sókn til styrkingar á mikilvægum innviðum“

„Síðastliðin átta ár hafa einkennst af bankahruninu og afleiðingum þess en nú horfum við fram á við til annarra og bjartari tíma. Mikill kraftur er í efnahagslífinu og staða ríkissjóðs fer ört batnandi. Það er því tækifæri til að hefja sókn til styrkingar á mikilvægum innviðum um leið og við búum í haginn fyrir framtíðina,“ […]

Oxfam og íslensku spekingarnir

Enn fer mikil umræða fram á netinu um skýrslu mannúðarsamtakanna Oxfam sem sumir vilja meina að sé varla pappírsins virði en aðrir að þetta segi heilmikið um misskiptingu auðs í heiminum og hún sé frekar að aukast en hitt. Þannig sýndi skýrslan að 8 ríkustu mennirnir ættu jafn mikinn auð og allur fátækari helmingur mannkynsins. […]

Björn Valur fer yfir dagsverk ríkisstjórnarinnar

Ríkisstjórnin er vikugömul í dag, segir Björn Valur Gíslason, varaformaður VG og fyrrv. þingmaður, í pistli á heimasíðu sinni þarsem hann bregður sínu ljósi á dagsverk ríkisstjórnarinnar og þá helst það sem honum virðist annaðhvort koma á óvart eða alls ekkert á óvart, þótt óþægilegt sé. Hann segir að Sigríður Andersen hafi byrjað daginn á að […]

Vantar enn 2.862 íbúðir upp í kosningaloforð Samfylkingarinnar

Halldór Halldórsson oddviti borgarstjórnarflokks Sjálfstæðisflokksins segir kosningaloforð Samfylkingarinnar um 3 þúsund leiguíbúðir verði ekki uppfyllt, Guðfinna J. Guðmundsdóttir borgarfulltrúi Framsóknar og flugvallarvina tekur í sama streng og segir Dag B. Eggertsson borgarstjóra halda að fólk geti búið í áætlunum og stefnum. Í grein sem birt var hér á Eyjunni segir Halldór að ekki sé vanþörf […]

Birgitta Jónsdóttir hefur verið í beinu sambandi við Chelsea Manning

Birgitta Jónsdóttir, þingmaður Pírata, hefur verið í beinu sambandi við Chelsea Manning. Þetta sagði hún í viðtali við Frosta Logason á Harmageddon í morgun. En Barack Obama, forseti Bandaríkjanna, náðaði Manning í gær. Chelsea hét Bradley áður en hún tilkynnti að hún væri kona í karlmannslíkama eða „transgender“.  Hún var í bandaríska hernum í Írak árið […]

Vinstri grænir komnir í 24,3%

Nýtt fylgi ríkisstjórnar Bjarna Benediktssonar er 39,9% í skoðanakönnun MMR (Market and media research) sem var birt í dag. Könnuninni var lokið 10 .janúar en birt í hádeginu í dag. Fylgi stjórnarflokkanna var 46,7% í kosningunum. Viðreisn tapar mestu fylgi eða 3,6% en mesta sóknin er hjá VG sem vinnur á um 8,4%. Er þá […]

Laufey Rún aðstoðar Sigríði

Laufey Rún Ketilsdóttir lögfræðingur hefur verið ráðin aðstoðarmaður Sigríðar Á. Andersen, dómsmálaráðherra. Þetta segir í tilkynningu á vef innanríkisráðuneytisins, en Laufey Rún hefur þegar hafið störf. Laufey Rún er fædd 18. júní 1987 í Reykjavík. Hún er lögfræðingur að mennt, með BA gráðu frá Háskóla Íslands og MA gráðu frá Háskólanum í Reykjavík. Þá lauk […]

Virðist sem umræðustjórum fari fækkandi

Það er margt sem bendir til þess að almenningur sé að brjótast undan elítunni og að áhrif umræðu stjóranna sé að minnka, segir Óli Björn Kárason, þingmaður Sjálfstæðislfokksins, í grein sinni í Morgunblaðinu í dag. Þar talar hann um Icesave kosningarnar, þarsem þjóðin hafi kosið gegn því sem helstu sérfræðingar, álitsgjafar og umræðustjórar hefðu boðað. […]

Bjarni vegur að eftirlitshlutverki Alþingis

„Mér finnst algjörlega ótækt að forsætisráðherra vilji ekki gera grein fyrir verkum sínum fyrir nefndinni. Með slíkri neitun vegur hann að eftirlitshlutverki Alþingis. Það að hafa veitt fjölmiðlum svör er allt annað en að hafa veitt þinginu viðunandi svör. Ég ítreka því ósk um fund með forsætisráðherra vegna málsins,“ sagði Smári McCarthy þingmaður Pírata um […]

Bjarni Benediktsson mun skipa nýjan bankastjóra Seðlabankans á kjörtímabilinu

Að því gefnu að ný ríkisstjórn starfi út heilt kjörtímabil mun Bjarni Benediktsson skipa bæði Seðlabankastjóra Íslands, sem nú er Már Guðmundsson, og aðstoðarseðlabankastjóra sem er Arnór Sighvatsson. Árið 2018 rennur út skipunartími aðstoðarseðlabankastjóra og árið 2019 rennur út skipunartími bankastjórans. Um þetta fjallar blaðamaðurinn Jón Hákon Halldórsson sem vinnur á Fréttablaðinu í dag. Í […]

Samningar undirritaðir um nýja Vestamanneyjaferju – Smíðuð í Póllandi

Í dag voru undirritaðir samningar milli vegamálastjóra og fulltrúa pólsku skipasmíðamiðstöðvarinnar Crist S.A. um smíði nýrrar Vestmannaeyjaferju í dag og verður hún afhent sumarið 2018. Ríkiskaup sáu um útboð sem lauk með því að tilboði Crist S.A. í borginni Gdynia var tekið eftir norsk skipasmíðamiðstöð féll frá sínu tilboði. Nýja ferjan mun rista grynna en […]

Páll Rafnar aðstoðar Þorgerði Katrínu

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, útvegs- og landbúnaðarráðherra Viðreisnar hefur ráðið Pál Rafnar Þorsteinsson sem aðstoðarmann sinn. Þetta kemur fram á Kjarnanum. Páll var í þriðja sæti framboðslista Viðreisnar í Reykjavíkurkjördæmi norður fyrir síðustu Alþingiskosningar. Menntun Páls Rafnars er umtalsverð en hann er með doktorsgráðu í heimspeki frá Cambridge háskólanum í Bretlandi, með meistaragráðu í stjórnmálaheimspeki frá […]

Eyjan Miðlar ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is