Mánudagur 07.04.2014 - 09:27 - Ummæli ()

ESB-skýrsla: Gríðarlegur velferðarábati fyrir Ísland með upptöku evru

evraislESB og Evrópski seðlabankinn höfðu þegar gefið ádrátt um að koma Íslandi til aðstoðar við afnám gjaldeyrishafta. Slík aðstoð yrði þó ávallt vera gerð í samráði við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og ekki upplýst um hana fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber.

Þetta kemur fram í niðurstöðukafla um efnahags- og peningamál í nýrri skýrslu Alþjóðamálastofnunar sem gerð var fyrir aðila vinnumarkaðarins. Kynning á skýrslunni stendur yfir á Grand hóteli.

Afnám gjaldeyrishafta yrði eitt helsta samningamálið í aðildarviðræðum. Í skýrslunni kemur fram að nokkrir farvegir koma til greina fyrir ESB til þess að styðja við lausn hafta, en hægt sé að draga þrjár ályktanir.

Í fyrsta lagi myndi slík aðstoð ráðast á síðustu metrunum í aðildarviðræðum og engar skuldbindingar af hálfu ESB myndu liggja fyrir fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber. Í öðru lagi myndi slík aðstoð, ef veitt yrði, ávallt vera hluti af áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og undir eftirliti hans. Loks er bent á að ESB og Evrópski seðlabankinn hafa þegar gefið ádrátt um að koma að málinu með frumkvæði um stofnun vinnuhóps um afnám hafta.

Á það er bent að lánalínur skipta ekki höfuðmáli fyrir afnám hafta nema að því marki sem aðgangur að þeim skapar trúverðugleika fyrir íslensku krónuna. Sú aðstoð sem mestu skiptir felst í þeim trúverðugleika sem stuðningur frá ESB skapar og því fyrirheiti að íslenskar krónur breytast í evrur innan ákveðins tíma. Gjaldeyrismarkaðir eru í eðli sínu framsýnir og myndu bregðast við um leið og aðildarsamningur yrði samþykktur.

Til þess að fá aðild að evrusvæðinu þarf Ísland að uppfylla fjögur skilyrði, svokölluð Maastricht-skilyrði. Þau kveða á um lága verðbólgu, aðhald í ríkisfjármálum, samleitni langtímavaxta og loks tveggja ára tengingu við evru í ERM II.

Af reynslu Íslands af fastgengi og reynslu annarra ríkja verður ekki önnur ályktun dregin en að Ísland ætti að geta gengið í gegnum ERM II-ferlið til upptöku evru á lágmarkstíma – það er á tveimur til þremur árum,

segir í skýrslunni. Þar segir að við inngöngu í myntbandalagið hafi stjórnvöld ekki lengur frelsi til að ákveða sjálf eigin peningamálastefnu, en verða að taka við bæði lægri vöxtum og lægri verðbólgu frá Evrópu. Breytinguna má marka af því að skammtíma nafnvextir hafa á síðustu 10 árum verið 4-16 prósentum hærri hérlendis en í Evrópu og langtímavextir 4-6 prósentum hærri.

Það er ávallt fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum. Ríki geta að einhverju marki valið á milli atvinnuleysis og verðbólgu til skamms tíma, þar sem gengisfellingar og verðbólguskot flýta aðlögun á vinnumarkaði í niðursveiflu. Þegar gengið hefur verið fest varanlega er ekki hægt að leiðrétta þenslu og verðbólgu með gengislækkun. Aukinheldur getur ríkið ekki brugðist við ósamhverfum áföllum á framboðshlið hagkerfisins, svo sem miklum aflabresti í sjávarútvegi, með því að lækka gengið.

Hins vegar er á það bent að sá litið á gengislækkun sem kreppumeðal er ljóst að stjórnvöld geta ekki stjórnað skammtastærðinni nema að litlu leyti á frjálsum fjármagnsmarkaði, og lækningin getur hæglega orðið verri en sjúkdómurinn. Sú hefði einnig orðið raunin ef landsmenn hefðu ekki gripið til þess ráðs að setja á gjaldeyrishöft haustið 2008 til þess að stöðva gengisfall krónunnar sem ella hefði valdið „stórkostlegri röskun“ fyrir lífskjör fólks og rekstur fyrirtækja. Án hafta hefði Ísland þurft að þola mjög háa vexti til þess að styðja við gengið á sama tíma og mjög snarpur samdráttur gekk yfir hagkerfið.

Bylting fyrir heimili og atvinnulíf

Með aðild að myntbandalagi Evrópu yrði Seðlabanki Íslands eitt af útibúum Evrópska seðlabankans og fengi þar með réttindi til prentunar á evrum. Með því fengi Seðlabankinn öflugt tæki til þess að varðveita fjármálastöðugleika og þjóna sem lánveitandi til þrautavara, segir í skýrslunni.

Aukinheldur mun prentvald í evrum valda byltingu fyrir heimili og atvinnulíf þar sem verðbólga, gengisóstöðugleiki og vaxtasveiflur hyrfu í einni andrá. Innganga inn á sameiginlegt myntsvæði mun einnig leiða til aukinnar samkeppni á fjármálamarkaði og lægri vaxta, en eins og staðan er nú er vaxtamunur íslensku bankanna þriggja 100-200 punktum hærri en banka á öðrum Norðurlöndum.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Þá segir að þær breytingar sem gerðar voru vegna viðbragða við evrukrísunni ættu að koma Íslandi vel. Þannig myndi samevrópskur ábyrgðarhringur, þar sem bankarnir eru undir sameiginlegu eftirliti, minnka verulega áhættu ríkisins og gefa fjármálakerfinu heilbrigðari starfshvata. Miðað við núverandi aðstæður þurfi íslenskir bankar að starfa undir meira íþyngjandi reglum en þekkist annars staðar í Evrópu.

Einnig er á það bent, að af þeim 78 ríkjum í heiminum sem telja færri en tvær milljónir íbúa er Ísland eina ríkið með fljótandi gengi og sjálfstæða peningamálastefnu.

Hin bitra staðreynd er sú að Íslendingar geta ekki bundið gengi gjaldmiðilsins síns niður með trúverðugum hætti með því að afsala sér sjálfstæði í peningamálum, með því að ganga í myntbandalag – eða binda gjaldmiðilinn niður með höftum. Það er sá kostur sem landsmenn hafa nauðugir orðið að taka. Vandræði á gjaldmiðilsmarkaði hafa síðan oftlega kallað fram haftaaðgerðir af ýmsum toga og ýtt undir einangrunarhyggju. Líklega hafa fáar vestrænar þjóðir snúist jafnhratt og afdráttarlaust gegn markaðsbúskap og Íslendingar, með höftum og bönnum eftir að fullveldi var fengið, og átt í að jafnmiklum brösum síðan við að reka opið markaðshagkerfi á eigin ábyrgð, þó að slíkt sé vel þekkt í þriðja heiminum.

Niðurstaða efnahagskaflans er því sú að upptaka evru með aðild að myntbandalagi Evrópu muni „fela í sér gríðarlegan velferðarábata fyrir Ísland“. Vissulega komi kostnaður á móti. Til dæmis sé það fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum og að einhverju leyti sjálfstæði ríkisfjármála, jafnvel þótt íslenskum stjórnvöldum hafi ekki tekist vel upp við beitingu þessara hagstjórnartækja. Eftir sem áður þurfi Íslendingar áfram að bera ábyrgð á sinni efnahagsstjórn.

Frá fullveldi hefur Ísland háð mjög harða baráttu við að veita efnahagsstöðugleika samhliða því að halda landinu opnu gagnvart umheiminum. Í sögulegu samhengi verður ekki önnur ályktun dregin en sú að með aðild að myntbandalagi Evrópu leysist loks hin mikla þverstæða sem Íslendingar hafa barist við í hartnær heila öld; að geta notið samtímis fastgengis og frelsis í viðskiptum með vörur, þjónustu og fjármagn. En það hefur reynst ómögulegt nema aðeins á þriðja og tíunda áratug tuttugustu aldar.

Tengdar greinar: Ný ESB skýrsla kynnt: Auðvelt að hefja aðildarviðræður á nýjan leik – Sérlausnum þegar náð

«
»

Ummæli ()


Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Davíð sótti að Guðna í umræðum í Eyjunni í dag – Sagði hann hlaupast undan eigin orðum

Þeir fjórir frambjóðendur sem hafa mælst með mest fylgi þeirra sem bjóða sig fram til embættis forseta Íslands voru gestir í Eyjunni, í stjórn Björns Inga Hrafnssonar, á Stöð 2 síðdegis. Andri Snær Magnason og Halla Tómasdóttir mættust í fyrri hluta þáttarins og Guðni Th. Jóhannesson og Davíð Oddsson mættu í síðari hlutanum. Andri Snær […]

Jón Steinar fagnar stofnun Landsréttar en hefði viljað ganga lengra

Jón Steinar Gunnlaugsson, hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi dómari við Hæstarétt, telur ánægjulegt að Alþingi hafi samþykkt stofnun millidómsstigs og vonar að þetta létti álagi af Hæstarétti. Jón Steinar hefði þó viljað ganga lengra í breytingum á dómstólum landsins. Jón Steinar segir að heppilegt hefði verið að ganga lengra að sumu leyti í þá átt sem stefnt […]

Hætta á að Ólympíuleikarnir verði „Ólympíuleikar heilaskaða“

Einn þeirra 152 sérfræðinga sem hafa hvatt til þess í bréfi að Ólympíuleikunum í Brasilíu verði frestað vegna Zika-veirunnar segir hættu á að fleiri heilasködduð börn muni fæðast ef leikarnir fara fram. Hann segir hættu að að leikarnir verði að „Ólympíuleikum heilaskaða“. Amir Attaran, prófessor, er einn þeirra 152 sérfræðinga sem skrifuðu undir bréf þar […]

Útbreiddur ótti við nýjan varnarmálaráðherra Ísraels

Avigdor Lieberman er nýr varnarmálaráðherra Ísraels og það vekur áhyggjur á bæði hægri og vinstri væng stjórnmálanna. Hann er þjóðernissinni og landtökumaður og skoðanir hans vekja ugg meðal margra. Það þarf því ekki að undra ef Ismail Haniya, leiðtogi Hamas á Gaza, sefur illa þessa dagana. Það er aðeins mánuður síðan Lieberman hótaði að drepa […]

Trump ætlar að gjörbylta orkustefnu Obama: Olía og kol alla leið

Orkustefna Bandaríkjanna mun taka stakkaskiptum verði Donald Trump kjörinn forseti Bandaríkjanna. Hann hefur heitið því að snúa við veigamestu ákvörðununum Baracks Obama í umhverfismálum. Trump, sem í gær varð formlega forsetaefni repúblíkana, segist munu draga Bandaríkin út úr loftlagssamningi Sameinuðu þjóðanna, samþykkja umdeilda Keystone olíuleiðslu frá Kanada og hætta við aðgerðaáætlun um að draga úr […]

Persónur og leikendur Viðreisnar

Benedikt Jóhannesson hefur staðið í stafni fyrir Viðreisn frá upphafi. Að stofnun flokksins hafa ásamt honum komið ýmsir frjálslyndir hægrimenn sem hafa verið hallir undir Evrópusambandsaðild Íslands. Ýmis nöfn hafa verið nefnd í þeim efnum frá árinu 2014. Jórunn Frímannsdóttir, fyrrverandi borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, hefur þannig komið að stofnuninni og tók hún sæti í stjórn Viðreisnar […]

Gamalt vín á nýjum belgjum?

Viðreisn er máski sá stjórnmálaflokkur sem lengst hefur verið til án þess að vera til. Stofnfundur Viðreisnar var loks haldinn 24. maí síðastliðinn en unnið hafði verið að stofnun hans frá því síðla vetrar 2014. Upphafið má rekja til þeirrar óánægju sem orðin var með fálæti Sjálfstæðisflokksins varðandi Evrópusambandsmál, og síðar harða andstöðu flokksins gegn […]

Reykjavíkurbréf gagnrýnir ríkisstjórnina fyrir tregðu við að afnema lög vinstristjórnarinnar – Hjólar í Birgittu og Róbert

Höfundur Reykjavíkurbréfs Morgunblaðsins í dag gagnrýnir ríkisstjórnina fyrir trega við að afnema lög vinstristjórnarinnar sem varða fjölmiðla á Íslandi sem geri það að verkum að næsta vinstristjórn geti haldið áfram hindrunarlaust. Bréfritari fjallaði um sérstaka umræðu Birgittu Jónsdóttur á Alþingi um stöðu fjölmiðla í vikunni og segir hann umræðuna hafi verið ótrúverðuga: Birgitta hafði einkum […]

Franskir mótmælendur eru reiðubúnir til að lama EM í knattspyrnu

Meiri harka virðist vera að færast í átök mótmælenda og lögreglu í Frakklandi og verkföll breiðast út. Nú eru þau farin að hafa áhrif á kjarnorkuver landsins og margar stórar hafnir eru lokaðar að hluta vegna aðgerða mótmælenda. Nú hóta stéttarfélög að láta til sín taka þegar EM í knattspyrnu hefst í júní og koma […]

Spáir miklum krafti í hagkerfinu í ár

Landsframleiðslan eykst um 4,3 prósent árið 2016 og 3,5 prósent árið 2017 vegna einkaneyslu og fjárfestingar. Þetta kemur fram í nýrri þjóðhagsspá Hagstofu Íslands fyrir árin 2016 til 2021 sem birt var í dag. Gert er ráð fyrir að hagvöxtur verði nærri 3 prósentum árlega árin 2018 – 2021. Innlend eftirspurn, fyrst og fremst einkaneysla […]

Neyddust til að greiða 97 milljónir til að endurheimta makríl – Þjófar stálu farmskjölum

Iceland Seafood International neyddist í fyrra til greiða sem nam 97 milljónum króna til að endurheimta hundruð tonna af frystum makríl úr höndum þjófa í Gana. Þjófarnir stálu útflutningsskjölum af flutningafyrirtæki í Gana og höfðu því sem handhafar skjallan umráðarétt yfir makrílnum. DV greinir frá þessu. Þar kemur fram að skjölunum var stolið eftir að […]

BSRB tekur þátt í stofnun leiguíbúðafélags ásamt ASÍ

BSRB mun taka þátt í stofnun leiguíbúðafélags ásamt ASÍ. Ákvörðun stjórnar BSRB var kynnt á aðalfundi bandalagsins í gær. Mun BSRB leggja til 20 prósenta stofnframlag til hins nýja félags eða alls 2 milljónir króna. Húsnæðisfélagið sem um ræðir mun hafa það að markmiði að byggja og leigja út íbúðir á sanngjörnu verði til tekjulægri […]

Andri Snær nálgast Davíð í nýrri könnun

Guðni Th. Jóhannesson ber enn höfuð og herðar yfir keppinauta sína í nýjustu könnun á fylgi forsetaframbjóðenda. Munurinn á milli Andra Snæs Magnasonar og Davíðs Oddssonar er nú einungis 4 prósentustig. Maskína kannaði viðhorf kjósenda dagana 20. til 27. maí. Guðni Th. mælist með 59 prósenta fylgi. Davíð mælist með slétt 19 prósent og Andræi […]

Baltasar og Dagur skrifa undir: Kvikmyndaver rís í gömlu áburðarverksmiðjunni

Dagur B. Eggertsson borgarstjóri og Baltasar Kormákur undirrituðu í dag samning um kaup kvikmyndafyrirtækisins RVK Studios á fasteignum í Gufunesi undir kvikmyndaver. Borgarráð samþykkti samhljóða á fundi sínum í síðustu viku  samninga við RVK- Studios um kaup á eignum fyrirtækisins á fasteignum í Gufunesi  undir kvikmyndaver í byggingunum. Byggingarnar tilheyrðu áður Áburðarverksmiðjunni en hafa verið […]

Eyjan Miðlar ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is