Mánudagur 07.04.2014 - 09:27 - Ummæli ()

ESB-skýrsla: Gríðarlegur velferðarábati fyrir Ísland með upptöku evru

evraislESB og Evrópski seðlabankinn höfðu þegar gefið ádrátt um að koma Íslandi til aðstoðar við afnám gjaldeyrishafta. Slík aðstoð yrði þó ávallt vera gerð í samráði við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og ekki upplýst um hana fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber.

Þetta kemur fram í niðurstöðukafla um efnahags- og peningamál í nýrri skýrslu Alþjóðamálastofnunar sem gerð var fyrir aðila vinnumarkaðarins. Kynning á skýrslunni stendur yfir á Grand hóteli.

Afnám gjaldeyrishafta yrði eitt helsta samningamálið í aðildarviðræðum. Í skýrslunni kemur fram að nokkrir farvegir koma til greina fyrir ESB til þess að styðja við lausn hafta, en hægt sé að draga þrjár ályktanir.

Í fyrsta lagi myndi slík aðstoð ráðast á síðustu metrunum í aðildarviðræðum og engar skuldbindingar af hálfu ESB myndu liggja fyrir fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber. Í öðru lagi myndi slík aðstoð, ef veitt yrði, ávallt vera hluti af áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og undir eftirliti hans. Loks er bent á að ESB og Evrópski seðlabankinn hafa þegar gefið ádrátt um að koma að málinu með frumkvæði um stofnun vinnuhóps um afnám hafta.

Á það er bent að lánalínur skipta ekki höfuðmáli fyrir afnám hafta nema að því marki sem aðgangur að þeim skapar trúverðugleika fyrir íslensku krónuna. Sú aðstoð sem mestu skiptir felst í þeim trúverðugleika sem stuðningur frá ESB skapar og því fyrirheiti að íslenskar krónur breytast í evrur innan ákveðins tíma. Gjaldeyrismarkaðir eru í eðli sínu framsýnir og myndu bregðast við um leið og aðildarsamningur yrði samþykktur.

Til þess að fá aðild að evrusvæðinu þarf Ísland að uppfylla fjögur skilyrði, svokölluð Maastricht-skilyrði. Þau kveða á um lága verðbólgu, aðhald í ríkisfjármálum, samleitni langtímavaxta og loks tveggja ára tengingu við evru í ERM II.

Af reynslu Íslands af fastgengi og reynslu annarra ríkja verður ekki önnur ályktun dregin en að Ísland ætti að geta gengið í gegnum ERM II-ferlið til upptöku evru á lágmarkstíma – það er á tveimur til þremur árum,

segir í skýrslunni. Þar segir að við inngöngu í myntbandalagið hafi stjórnvöld ekki lengur frelsi til að ákveða sjálf eigin peningamálastefnu, en verða að taka við bæði lægri vöxtum og lægri verðbólgu frá Evrópu. Breytinguna má marka af því að skammtíma nafnvextir hafa á síðustu 10 árum verið 4-16 prósentum hærri hérlendis en í Evrópu og langtímavextir 4-6 prósentum hærri.

Það er ávallt fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum. Ríki geta að einhverju marki valið á milli atvinnuleysis og verðbólgu til skamms tíma, þar sem gengisfellingar og verðbólguskot flýta aðlögun á vinnumarkaði í niðursveiflu. Þegar gengið hefur verið fest varanlega er ekki hægt að leiðrétta þenslu og verðbólgu með gengislækkun. Aukinheldur getur ríkið ekki brugðist við ósamhverfum áföllum á framboðshlið hagkerfisins, svo sem miklum aflabresti í sjávarútvegi, með því að lækka gengið.

Hins vegar er á það bent að sá litið á gengislækkun sem kreppumeðal er ljóst að stjórnvöld geta ekki stjórnað skammtastærðinni nema að litlu leyti á frjálsum fjármagnsmarkaði, og lækningin getur hæglega orðið verri en sjúkdómurinn. Sú hefði einnig orðið raunin ef landsmenn hefðu ekki gripið til þess ráðs að setja á gjaldeyrishöft haustið 2008 til þess að stöðva gengisfall krónunnar sem ella hefði valdið „stórkostlegri röskun“ fyrir lífskjör fólks og rekstur fyrirtækja. Án hafta hefði Ísland þurft að þola mjög háa vexti til þess að styðja við gengið á sama tíma og mjög snarpur samdráttur gekk yfir hagkerfið.

Bylting fyrir heimili og atvinnulíf

Með aðild að myntbandalagi Evrópu yrði Seðlabanki Íslands eitt af útibúum Evrópska seðlabankans og fengi þar með réttindi til prentunar á evrum. Með því fengi Seðlabankinn öflugt tæki til þess að varðveita fjármálastöðugleika og þjóna sem lánveitandi til þrautavara, segir í skýrslunni.

Aukinheldur mun prentvald í evrum valda byltingu fyrir heimili og atvinnulíf þar sem verðbólga, gengisóstöðugleiki og vaxtasveiflur hyrfu í einni andrá. Innganga inn á sameiginlegt myntsvæði mun einnig leiða til aukinnar samkeppni á fjármálamarkaði og lægri vaxta, en eins og staðan er nú er vaxtamunur íslensku bankanna þriggja 100-200 punktum hærri en banka á öðrum Norðurlöndum.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Þá segir að þær breytingar sem gerðar voru vegna viðbragða við evrukrísunni ættu að koma Íslandi vel. Þannig myndi samevrópskur ábyrgðarhringur, þar sem bankarnir eru undir sameiginlegu eftirliti, minnka verulega áhættu ríkisins og gefa fjármálakerfinu heilbrigðari starfshvata. Miðað við núverandi aðstæður þurfi íslenskir bankar að starfa undir meira íþyngjandi reglum en þekkist annars staðar í Evrópu.

Einnig er á það bent, að af þeim 78 ríkjum í heiminum sem telja færri en tvær milljónir íbúa er Ísland eina ríkið með fljótandi gengi og sjálfstæða peningamálastefnu.

Hin bitra staðreynd er sú að Íslendingar geta ekki bundið gengi gjaldmiðilsins síns niður með trúverðugum hætti með því að afsala sér sjálfstæði í peningamálum, með því að ganga í myntbandalag – eða binda gjaldmiðilinn niður með höftum. Það er sá kostur sem landsmenn hafa nauðugir orðið að taka. Vandræði á gjaldmiðilsmarkaði hafa síðan oftlega kallað fram haftaaðgerðir af ýmsum toga og ýtt undir einangrunarhyggju. Líklega hafa fáar vestrænar þjóðir snúist jafnhratt og afdráttarlaust gegn markaðsbúskap og Íslendingar, með höftum og bönnum eftir að fullveldi var fengið, og átt í að jafnmiklum brösum síðan við að reka opið markaðshagkerfi á eigin ábyrgð, þó að slíkt sé vel þekkt í þriðja heiminum.

Niðurstaða efnahagskaflans er því sú að upptaka evru með aðild að myntbandalagi Evrópu muni „fela í sér gríðarlegan velferðarábata fyrir Ísland“. Vissulega komi kostnaður á móti. Til dæmis sé það fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum og að einhverju leyti sjálfstæði ríkisfjármála, jafnvel þótt íslenskum stjórnvöldum hafi ekki tekist vel upp við beitingu þessara hagstjórnartækja. Eftir sem áður þurfi Íslendingar áfram að bera ábyrgð á sinni efnahagsstjórn.

Frá fullveldi hefur Ísland háð mjög harða baráttu við að veita efnahagsstöðugleika samhliða því að halda landinu opnu gagnvart umheiminum. Í sögulegu samhengi verður ekki önnur ályktun dregin en sú að með aðild að myntbandalagi Evrópu leysist loks hin mikla þverstæða sem Íslendingar hafa barist við í hartnær heila öld; að geta notið samtímis fastgengis og frelsis í viðskiptum með vörur, þjónustu og fjármagn. En það hefur reynst ómögulegt nema aðeins á þriðja og tíunda áratug tuttugustu aldar.

Tengdar greinar: Ný ESB skýrsla kynnt: Auðvelt að hefja aðildarviðræður á nýjan leik – Sérlausnum þegar náð

«
»

Ummæli ()


Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Óþarfi hjá forsetanum að veita Birgittu stjórnarmyndunarumboðið fyrir helgina

Það var óþarfi hjá Guðna Th. Jóhannessyni forseta Íslands að veita Birgittu Jónsdóttur stjórnarmyndunarumboð fyrir helgina. Allir séu að tala saman og pörunartími standi yfir fram að næstu ríkisstjórn. Þetta segir Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir þingmaður Viðreisnar. Hún var gestur í þættinum Vikunni hjá Gísla Marteini Baldurssyni í Ríkissjónvarpinu í gærkvöldi og ræddi þar stöðuna í […]

Birgitta er komin með stjórnarmyndunarumboðið

Birgitta Jónsdóttir þingflokksformaður Pírata er komin með stjórnarmyndunarumboðið. Þetta kom fram í máli Guðna Th. Jóhannessonar forseta Íslands í kjölfar fundar hans með Birgittu á Bessastöðum. Birgitta er þriðji flokksleiðtoginn til að fá stjórnarmyndunarumboð frá forseta Íslands, en hvorki Bjarna Benediktssyni formanni Sjálfstæðisflokksins né Katrínu Jakobsdóttur formanni Vinstri grænna tókst að mynda ríkisstjórn. Píratar eru […]

Ef hið sama tíðkaðist í Bandaríkjunum og á Íslandi sæti verðandi Bandaríkjaforseti nú á bak við lás og slá

Í dag verður mál Péturs Gunnlaugssonar útvarpsmanns á Útvarpi Sögu, Jóns Vals Jenssonar guðfræðings og fleiri einstaklinga tekið fyrir við Héraðsdóm Reykjavíkur. Er þeim gefið að sök að hafa viðhaft hatursfulla orðræðu í tengslum við hinseginfræðslu í grunnskólum Hafnarfjarðar vorið 2015. Ummælin sem voru látin falla á Útvarpi Sögu á sínum tíma vöktu mikla athygli […]

Efi meðal Vinstri grænna um fimm flokka stjórn – Katrín: Ástæða til að skoða þjóðstjórn

Lítill áhugi er meðal þingmanna Vinstri grænna um myndun fimm flokka stjórnar með Pírötum, Viðreisn, Bjartri framtíð og Samfylkingunni. Segir Katrín Jakobsdóttir formaður VG að slík stjórn strandi fyrst og fremst á Viðreisn sem hafi ekki viljað gefa eftir í viðræðum flokkanna sem var slitið fyrir rúmri viku. Frá þessu er greint í DV og […]

„Það er tímaspursmál hvenær Danmörk yfirgefur Evrópusambandið“

Forystumenn Danska Þjóðarflokksins hittu Nigel Farage, fyrrverandi formann Breska Sjálfstæðisflokksins, UKIP, í Kaupmannahöfn á miðvikudaginn. Þar voru skýr tákn á lofti um að flokkurinn væri að íhuga að styðja við þjóðaratkvæðagreiðslu um veru Danmerkur í Evrópusambandinu. Þessi tíðindi endurspegla strauma í átt að aukinni þjóðernishyggju á Norðurlöndunum, en líkt og Eyjan greindi frá nýverið er […]

Yfirlýsing Matvælastofnunar vegna Brúneggja: ,,Varð okkur á?“

Matvælastofnun segir ljóst að margt þurfi að bæta vegna Brúneggjamálsins svokallaða, hafa margir gagnrýnt stofnunina fyrir aðgerðir og aðgerðaleysi í tengslum við málið.  Hér fyrir neðan má lesa yfirlýsingu MAST í heild sinni: Mikil umræða hefur orðið um málefni eggjaframleiðandans Brúnegg eftir að Kastljós RÚV fjallaði um málið í byrjun vikunnar. Meðal annars er fullyrt […]

Katrín og Bjarni fara ekki í viðræður

Vinstri grænir og Sjálfstæðisflokkurinn munu ekki hefja formlegar stjórnarmyndunarumræður, þetta sagði Katrín Jakobsdóttir formaður VG við RÚV. Segir hún viðræðurnar ekki hafa strandað á tilteknu málefni, það hafi einfaldlega verið of langt á milli flokkanna. Katrín vildi ekki gefa upp hvort hún ætli aftur í viðræður með Viðreisn, Pírötum, Bjartri framtíð og Samfylkinguna, sem hafa […]

Fimm flokka stjórn aftur á teikniborðinu?

Formenn Viðreisnar, Bjartrar framtíðar og Samfylkingar ásamt Pírötum eiga í óformlegum viðræðum um myndun ríkisstjórnar, samkvæmt heimildum RÚV er beðið eftir að Katrín Jakobsdóttir formaður Vinstri grænna klári viðræður VG við Sjálfstæðisflokkinn til að freista þess að mynda fimm flokka ríkisstjórn. Enn hefur ekkert verið gefið upp um stöðu viðræðna Vinstri grænna og Sjálfstæðisflokksins eða […]

Langt á milli Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks – ,,Líst ekkert á hugmyndir um fjórflokkastjórn‘‘

Alþingi kemur aftur saman þann 6. desember, hvort sem ný ríkisstjórn hafi verið mynduð eður ei. Að sögn Katrínar Jakobsdóttur formanns Vinstri grænna eru viðræður hennar og Bjarna Benediktssonar, formanns Sjálfstæðisflokksins enn á byrjunarstigi. Flokkur hennar er reiðubúinn til viðræðna við alla flokka. Samkvæmt Fréttablaðinu í morgun er helsta vandamálið í viðræðunum að öðrum flokkum […]

„Við vitum árangurinn af IceSave og ég þakka það Morgunblaðinu“

Menn voru með alveg skýra sýn, eigendur blaðsins voru með þrjá sem þeir vildu fá öðruvísi tök á í þjóðfélaginu. Það var IceSave fyrst og fremst, ESB og svo sjávarútvegsmál. Við vitum árangurinn af IceSave og ég þakka það Morgunblaðinu mjög. Við vitum hvar ESB er statt, sjávarútvegsmálin eru enn í óvissu og uppnámi og […]

Forseti fellst á tillögu forsætisráðherra: Tímabært að Alþingi komi saman og afgreiði fjárlög

Forseti Íslands hefur fallist á tillögu forsætisráðherra um að þing verði kallað saman þriðjudaginn 6. desember nk. kl. 13.30. Ríkisstjórnin fjallaði um fyrirhugaða þingsetningu á fundi sínum í morgun og þar var jafnframt fjallað um framlagningu fjárlagafrumvarps fyrir árið 2017 og tengdra þingmála sem lögð verða fram í upphafi þings. „Nú er rúmur mánuður liðinn […]

„Samfylkingin svífur því um í tómarúmi“

Fylgishrun Samfylkingarinnar í síðustu kosningum hefur verið tíðrætt undanfarið og virðist sem ekkert lát verði á því í bráð. Fór flokkurinn niður í 5,7% í síðustu kosningum, en flokkurinn var áður með stuðning um þriðjungs þjóðarinnar, 31% árið Alþingiskosningunum 2003, 28,9% árið 2009 og var kominn niður í 12,9% árið 2013. Hafa margir velt fyrir […]

Steinþór hættir hjá Landsbankanum

Steinþór Pálsson lætur af stöfum sem bankastjóri Landsbankans, en hann hefur verið bankastjóri frá 1. júní 2010. Í tilkynningu frá Landsbankanum segir að bankaráð Landsbankans og Steinþór hafi komist að samkomulagi um að hann láti af störfum hjá bankanum. Hreiðar Bjarnason framkvæmdastjóri Fjármála og staðgengill bankastjóra tekur við tímabundið, staða bankastjóra verður auglýst svo fljótt […]

Skora á stjórnvöld að gefa út opinn innflutningskvóta á egg

Félag atvinnurekenda skorar á stjórnvöld að gefa þegar í stað út opinn, tollfrjálsan innflutningskvóta á ferskum eggjum til að bregðast við fyrirséðum eggjaskorti fyrir jólin. Stefán Ragnar Guðjóns­son fram­kvæmda­stjóri inn­kaupa­sviðs Sam­kaupa sagði í samtali við Morgunblaðið í gær að þar sem Brúnegg væri með um 20% hlutdeild á eggjamarkaðnum hér á landi gæti komið upp […]

Eyjan Miðlar ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is