Mánudagur 07.04.2014 - 09:27 - Ummæli ()

ESB-skýrsla: Gríðarlegur velferðarábati fyrir Ísland með upptöku evru

evraislESB og Evrópski seðlabankinn höfðu þegar gefið ádrátt um að koma Íslandi til aðstoðar við afnám gjaldeyrishafta. Slík aðstoð yrði þó ávallt vera gerð í samráði við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og ekki upplýst um hana fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber.

Þetta kemur fram í niðurstöðukafla um efnahags- og peningamál í nýrri skýrslu Alþjóðamálastofnunar sem gerð var fyrir aðila vinnumarkaðarins. Kynning á skýrslunni stendur yfir á Grand hóteli.

Afnám gjaldeyrishafta yrði eitt helsta samningamálið í aðildarviðræðum. Í skýrslunni kemur fram að nokkrir farvegir koma til greina fyrir ESB til þess að styðja við lausn hafta, en hægt sé að draga þrjár ályktanir.

Í fyrsta lagi myndi slík aðstoð ráðast á síðustu metrunum í aðildarviðræðum og engar skuldbindingar af hálfu ESB myndu liggja fyrir fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber. Í öðru lagi myndi slík aðstoð, ef veitt yrði, ávallt vera hluti af áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og undir eftirliti hans. Loks er bent á að ESB og Evrópski seðlabankinn hafa þegar gefið ádrátt um að koma að málinu með frumkvæði um stofnun vinnuhóps um afnám hafta.

Á það er bent að lánalínur skipta ekki höfuðmáli fyrir afnám hafta nema að því marki sem aðgangur að þeim skapar trúverðugleika fyrir íslensku krónuna. Sú aðstoð sem mestu skiptir felst í þeim trúverðugleika sem stuðningur frá ESB skapar og því fyrirheiti að íslenskar krónur breytast í evrur innan ákveðins tíma. Gjaldeyrismarkaðir eru í eðli sínu framsýnir og myndu bregðast við um leið og aðildarsamningur yrði samþykktur.

Til þess að fá aðild að evrusvæðinu þarf Ísland að uppfylla fjögur skilyrði, svokölluð Maastricht-skilyrði. Þau kveða á um lága verðbólgu, aðhald í ríkisfjármálum, samleitni langtímavaxta og loks tveggja ára tengingu við evru í ERM II.

Af reynslu Íslands af fastgengi og reynslu annarra ríkja verður ekki önnur ályktun dregin en að Ísland ætti að geta gengið í gegnum ERM II-ferlið til upptöku evru á lágmarkstíma – það er á tveimur til þremur árum,

segir í skýrslunni. Þar segir að við inngöngu í myntbandalagið hafi stjórnvöld ekki lengur frelsi til að ákveða sjálf eigin peningamálastefnu, en verða að taka við bæði lægri vöxtum og lægri verðbólgu frá Evrópu. Breytinguna má marka af því að skammtíma nafnvextir hafa á síðustu 10 árum verið 4-16 prósentum hærri hérlendis en í Evrópu og langtímavextir 4-6 prósentum hærri.

Það er ávallt fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum. Ríki geta að einhverju marki valið á milli atvinnuleysis og verðbólgu til skamms tíma, þar sem gengisfellingar og verðbólguskot flýta aðlögun á vinnumarkaði í niðursveiflu. Þegar gengið hefur verið fest varanlega er ekki hægt að leiðrétta þenslu og verðbólgu með gengislækkun. Aukinheldur getur ríkið ekki brugðist við ósamhverfum áföllum á framboðshlið hagkerfisins, svo sem miklum aflabresti í sjávarútvegi, með því að lækka gengið.

Hins vegar er á það bent að sá litið á gengislækkun sem kreppumeðal er ljóst að stjórnvöld geta ekki stjórnað skammtastærðinni nema að litlu leyti á frjálsum fjármagnsmarkaði, og lækningin getur hæglega orðið verri en sjúkdómurinn. Sú hefði einnig orðið raunin ef landsmenn hefðu ekki gripið til þess ráðs að setja á gjaldeyrishöft haustið 2008 til þess að stöðva gengisfall krónunnar sem ella hefði valdið „stórkostlegri röskun“ fyrir lífskjör fólks og rekstur fyrirtækja. Án hafta hefði Ísland þurft að þola mjög háa vexti til þess að styðja við gengið á sama tíma og mjög snarpur samdráttur gekk yfir hagkerfið.

Bylting fyrir heimili og atvinnulíf

Með aðild að myntbandalagi Evrópu yrði Seðlabanki Íslands eitt af útibúum Evrópska seðlabankans og fengi þar með réttindi til prentunar á evrum. Með því fengi Seðlabankinn öflugt tæki til þess að varðveita fjármálastöðugleika og þjóna sem lánveitandi til þrautavara, segir í skýrslunni.

Aukinheldur mun prentvald í evrum valda byltingu fyrir heimili og atvinnulíf þar sem verðbólga, gengisóstöðugleiki og vaxtasveiflur hyrfu í einni andrá. Innganga inn á sameiginlegt myntsvæði mun einnig leiða til aukinnar samkeppni á fjármálamarkaði og lægri vaxta, en eins og staðan er nú er vaxtamunur íslensku bankanna þriggja 100-200 punktum hærri en banka á öðrum Norðurlöndum.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Þá segir að þær breytingar sem gerðar voru vegna viðbragða við evrukrísunni ættu að koma Íslandi vel. Þannig myndi samevrópskur ábyrgðarhringur, þar sem bankarnir eru undir sameiginlegu eftirliti, minnka verulega áhættu ríkisins og gefa fjármálakerfinu heilbrigðari starfshvata. Miðað við núverandi aðstæður þurfi íslenskir bankar að starfa undir meira íþyngjandi reglum en þekkist annars staðar í Evrópu.

Einnig er á það bent, að af þeim 78 ríkjum í heiminum sem telja færri en tvær milljónir íbúa er Ísland eina ríkið með fljótandi gengi og sjálfstæða peningamálastefnu.

Hin bitra staðreynd er sú að Íslendingar geta ekki bundið gengi gjaldmiðilsins síns niður með trúverðugum hætti með því að afsala sér sjálfstæði í peningamálum, með því að ganga í myntbandalag – eða binda gjaldmiðilinn niður með höftum. Það er sá kostur sem landsmenn hafa nauðugir orðið að taka. Vandræði á gjaldmiðilsmarkaði hafa síðan oftlega kallað fram haftaaðgerðir af ýmsum toga og ýtt undir einangrunarhyggju. Líklega hafa fáar vestrænar þjóðir snúist jafnhratt og afdráttarlaust gegn markaðsbúskap og Íslendingar, með höftum og bönnum eftir að fullveldi var fengið, og átt í að jafnmiklum brösum síðan við að reka opið markaðshagkerfi á eigin ábyrgð, þó að slíkt sé vel þekkt í þriðja heiminum.

Niðurstaða efnahagskaflans er því sú að upptaka evru með aðild að myntbandalagi Evrópu muni „fela í sér gríðarlegan velferðarábata fyrir Ísland“. Vissulega komi kostnaður á móti. Til dæmis sé það fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum og að einhverju leyti sjálfstæði ríkisfjármála, jafnvel þótt íslenskum stjórnvöldum hafi ekki tekist vel upp við beitingu þessara hagstjórnartækja. Eftir sem áður þurfi Íslendingar áfram að bera ábyrgð á sinni efnahagsstjórn.

Frá fullveldi hefur Ísland háð mjög harða baráttu við að veita efnahagsstöðugleika samhliða því að halda landinu opnu gagnvart umheiminum. Í sögulegu samhengi verður ekki önnur ályktun dregin en sú að með aðild að myntbandalagi Evrópu leysist loks hin mikla þverstæða sem Íslendingar hafa barist við í hartnær heila öld; að geta notið samtímis fastgengis og frelsis í viðskiptum með vörur, þjónustu og fjármagn. En það hefur reynst ómögulegt nema aðeins á þriðja og tíunda áratug tuttugustu aldar.

Tengdar greinar: Ný ESB skýrsla kynnt: Auðvelt að hefja aðildarviðræður á nýjan leik – Sérlausnum þegar náð

«
»

Ummæli ()


Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Merkel viðurkennir að mistök hafi verið gerð í tengslum við flóttamannavandann

Angela Merkel, kanslari Þýskalands, viðurkennir nú að mistök hafi verið gerð í viðbrögðum og við ákvarðanatöku vegna flóttamannavandans. Hún segir að Þýskaland og önnur ESB-ríki hafi alltof lengi snúið blinda auganu að flóttamannavandanum sem var að myndast við ytri landamæri Evrópu. Þetta kemur fram í viðtali við hana sem verður birt í dag að sögn […]

Þingmaður Framsóknarflokksins segir hótanir um hækkaðar álögur hrekja einyrkja úr sjávarútvegi

Hótanir um hærri álögur á útgerðina nú þegar kosningar eru í nánd valda óvissu og gera það að verkum að litlar útgerðir óttast um sinn hlut. „Ekki þarf annað en að skoða skipasölurnar til að sjá að kosningar eru í nánd því að sjaldan hafa fleiri litlar útgerðir verið til sölu. Ég trúi því ekki […]

Katrín vill kanna leiðir til að skattleggja bankabónusa og ofurlaunagreiðslur

Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna hefur óskað eftir fundi í efnahags- og viðskiptanefnd þar sem ræða á leiðir til að skattleggja kaupauka, bankabónusa og aðrar slíkar ofurlaunagreiðslur. Katrín vill að boðað verði til fundarins hið fyrsta. Óskar hún eftir því að fulltrúar Ríkisskattsstjóra og fulltrúar fjármála- og efnahagsráðuneytisins verði kallaðir á fundinn. Mikil og hörð […]

Apple gert að greiða 13 milljarða evra í skatta á Írlandi

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur fyrirskipað Apple að greiða 13 milljarða evra í skatt til írska ríkisins. Framkvæmdastjórnin segir að Apple hafi aðeins greitt 59 evrur í skatt af hverri 1,17 milljón evra sem fyrirtækið hagnaðist um. Ákvörðun framkvæmdastjórnarninnar kemur í kjölfar rannsóknar hennar á málefnum Apple í Írlandi. Írsk stjórnvöld eru ósátt við ákvörðun framkvæmdastjórnarinnar og […]

Höskuldur fer fram gegn Sigmundi – Styður Sigurð Inga til formennsku

Höskuldur Þórhallsson, þingmaður Framsóknarflokksins, vill leiða lista flokksins í Norðausturkjödæmi fyrir komandi kosningar. Hann fer því fram gegn Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni, formanni flokksins og fyrrverandi forsætisráðherra. Höskuldur vonast einnig eftir því að Sigurður Ingi Jóhannsson, varaformaður Framsóknarflokksins og forsætisráðherra, gefi kost á sér til formennsku í flokknum. Vikudagur á Akureyri greinir frá því að Höskuldur […]

Pistlahöfundur Markaðarins ver bankabónusa – „Bónusar hafa kannski fengið á sig ósanngjarnt orð“

Pistlahöfundur Markaðarins, viðskiptahluta Fréttablaðsins, segir enga ástæðu til að rjúka upp til handa og fóta þó náunganum vegni vel í fjárhagslegu tilliti. Almennt ætti fólk að fá greitt í samræmi við frammistöðu sína og þó bónusar séu ekki fullkomnir til þess eru þeir ekki jafn slæmir og ætla mætti. Staðreyndin sé sú að bankabónusarnir séu […]

Vigdís vill að ríkið taki flugvallarlandið í Vatnsmýrinni eignarnámi

„Samfylkingin í ríkisstjórn afsalaði flugvallarlandinu til Samfylkingarinnar í borgarstjórn. Ég sé ekki annað í stöðunni en að ríkið taki landið eignarnámi – verðmiðinn liggur fyrir – 440 milljónir.“ Þetta skrifar Vigdís Hauksdóttir í færslu á Facebook-síðu sinni. Vísar Vigdís til sölu á um 7 hektara landi við suðurhluta Reykjavíkurflugvallar sem losnaði við lokun neyðarbrautarinnar svokölluðu. Við […]

„Ríkisstjórn í andarslitrunum á ekki að segja Alþingi fyrir verkum“

„Sem betur fer eru hverfandi líkur á því að þessi ríkisstjórn lifi af kosningarnar í október næstkomandi. Hana mun vanta bæði þingstyrk og sennilega vilja til þess að reyna að halda samstarfinu áfram. Það er vel.“ Þetta skrifar Steingrímur J. Sigfússon, þingmaður Vinstri grænna, í grein í Fréttablaðinu. Steingrímur segir fulla þörf á að ræða […]

Vodafone í viðræðum um kaup á 365 miðlum

Fjarskipti hf. og 365 miðlar hf. hafa undirritað samkomulag um einkaviðræður og helstu forsendur og skilmála kaupsamnings varðandi möguleg kaup á eignum og rekstri ljósvakamiðla og fjarskiptaþjónustu 365 miðla hf. Kaupin eru háð ýmsum forsendum og fyrirvörum. Fjarskipti hf. er fjarskiptafyrirtæki sem rekur þjónustu undir merkjum Vodafone. Kaupverð, ef af verður, er allt að 3,4 […]

Einn af æðstu leiðtogum Íslamska ríkisins drepinn

Einn af æðstu leiðtogum hryðjuverkasamtakanna sem kenna sig við Íslamska ríkið (IS), féll í Aleppo í norðurhluta Sýrlands nýlega. Þetta er mikið áfall fyrir IS en al-Adnani var einn af æðstu leiðtogum samtakanna. Það var fréttastofan Amaq, sem er tengd IS, sem skýrði frá dauða al-Adnani. Al-Adnani hefur oft verið sagður talsmaður samtakanna en hann […]

Segir þingmenn alltof kvartsára og viðkvæma

„Þegar menn deila í pólitík um hugmyndir og eru afar ósammála þá má alltaf búast við hörðum átökum. Og það er í góðu lagi meðan menn stilla sig um að kalla andstæðinginn fífl og bjána og eru ekki í handalögmálum í þingsal. Kannski er einfaldlega of mikill vælukjóamórall á þingi.“ Þetta skrifar Kolbrún Bergþórsdóttir, ritstjóri […]

Samfylkingin leggur ofuráherslu á formanninn – Lífsspursmál að kynna Oddnýju

Ofuráhersla er nú lögð á það í kosningabaráttu Samfylkingarinnar að kynna Oddnýju Harðardóttur, formann flokksins, fyrir kjósendum og koma henni á framfæri. Oddný er afar áberandi í því efni sem nú kemur frá flokknum, til að mynda á opinberri Facebook-síðu hans. Eilítið skiptar skoðanir eru meðal sérfræðinga í almannatengslum um þessa aðferðafræði. Flestir telja mikilvægt […]

Nýtt rússneskt ofurvopn getur breytt valdajafnvæginu

Fyrir 2020 reikna Rússar með að vera tilbúnir með fyrstu kjarnorkuvopnaflaugarnar sem geta flogið á hljóðhraða. Þetta leggur ákveðinn þrýsting á bandaríska eldflaugavarnarkerfið sem getur ekki varist slíkum flaugum. Boris Obnosov, yfirmaður eldflaugavarnardeildar rússneska hersins, sagði í síðustu viku að rússneski herinn verði tilbúinn með slíkar flaugar fyrir 2020. Þetta kemur fram í rússneska fjölmiðlinum […]

Lilja Rafney vill styðja við sauðfjárbændur – Spyr hvort grundvöllur búvörusamninga sé brostinn

Mikið áhyggjuefni er hvernig afurðaverð til sauðfjárbænda lækkar þessa dagana, með ákvörðunum afurðastöðva um lækkun á verði lamba- og kindakjöti til bænda. Lilja Rafney Magnúsdóttir, þingkona Vinstri grænna, vill að Alþingi skoði hvernig hægt sé að koma til móts við sauðfjárbændur og styðja þá. Lilja Rafney greindi frá þessu í umræðum um störf þingsins á […]

Eyjan Miðlar ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is