Mánudagur 07.04.2014 - 09:27 - Ummæli ()

ESB-skýrsla: Gríðarlegur velferðarábati fyrir Ísland með upptöku evru

evraislESB og Evrópski seðlabankinn höfðu þegar gefið ádrátt um að koma Íslandi til aðstoðar við afnám gjaldeyrishafta. Slík aðstoð yrði þó ávallt vera gerð í samráði við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og ekki upplýst um hana fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber.

Þetta kemur fram í niðurstöðukafla um efnahags- og peningamál í nýrri skýrslu Alþjóðamálastofnunar sem gerð var fyrir aðila vinnumarkaðarins. Kynning á skýrslunni stendur yfir á Grand hóteli.

Afnám gjaldeyrishafta yrði eitt helsta samningamálið í aðildarviðræðum. Í skýrslunni kemur fram að nokkrir farvegir koma til greina fyrir ESB til þess að styðja við lausn hafta, en hægt sé að draga þrjár ályktanir.

Í fyrsta lagi myndi slík aðstoð ráðast á síðustu metrunum í aðildarviðræðum og engar skuldbindingar af hálfu ESB myndu liggja fyrir fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber. Í öðru lagi myndi slík aðstoð, ef veitt yrði, ávallt vera hluti af áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og undir eftirliti hans. Loks er bent á að ESB og Evrópski seðlabankinn hafa þegar gefið ádrátt um að koma að málinu með frumkvæði um stofnun vinnuhóps um afnám hafta.

Á það er bent að lánalínur skipta ekki höfuðmáli fyrir afnám hafta nema að því marki sem aðgangur að þeim skapar trúverðugleika fyrir íslensku krónuna. Sú aðstoð sem mestu skiptir felst í þeim trúverðugleika sem stuðningur frá ESB skapar og því fyrirheiti að íslenskar krónur breytast í evrur innan ákveðins tíma. Gjaldeyrismarkaðir eru í eðli sínu framsýnir og myndu bregðast við um leið og aðildarsamningur yrði samþykktur.

Til þess að fá aðild að evrusvæðinu þarf Ísland að uppfylla fjögur skilyrði, svokölluð Maastricht-skilyrði. Þau kveða á um lága verðbólgu, aðhald í ríkisfjármálum, samleitni langtímavaxta og loks tveggja ára tengingu við evru í ERM II.

Af reynslu Íslands af fastgengi og reynslu annarra ríkja verður ekki önnur ályktun dregin en að Ísland ætti að geta gengið í gegnum ERM II-ferlið til upptöku evru á lágmarkstíma – það er á tveimur til þremur árum,

segir í skýrslunni. Þar segir að við inngöngu í myntbandalagið hafi stjórnvöld ekki lengur frelsi til að ákveða sjálf eigin peningamálastefnu, en verða að taka við bæði lægri vöxtum og lægri verðbólgu frá Evrópu. Breytinguna má marka af því að skammtíma nafnvextir hafa á síðustu 10 árum verið 4-16 prósentum hærri hérlendis en í Evrópu og langtímavextir 4-6 prósentum hærri.

Það er ávallt fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum. Ríki geta að einhverju marki valið á milli atvinnuleysis og verðbólgu til skamms tíma, þar sem gengisfellingar og verðbólguskot flýta aðlögun á vinnumarkaði í niðursveiflu. Þegar gengið hefur verið fest varanlega er ekki hægt að leiðrétta þenslu og verðbólgu með gengislækkun. Aukinheldur getur ríkið ekki brugðist við ósamhverfum áföllum á framboðshlið hagkerfisins, svo sem miklum aflabresti í sjávarútvegi, með því að lækka gengið.

Hins vegar er á það bent að sá litið á gengislækkun sem kreppumeðal er ljóst að stjórnvöld geta ekki stjórnað skammtastærðinni nema að litlu leyti á frjálsum fjármagnsmarkaði, og lækningin getur hæglega orðið verri en sjúkdómurinn. Sú hefði einnig orðið raunin ef landsmenn hefðu ekki gripið til þess ráðs að setja á gjaldeyrishöft haustið 2008 til þess að stöðva gengisfall krónunnar sem ella hefði valdið „stórkostlegri röskun“ fyrir lífskjör fólks og rekstur fyrirtækja. Án hafta hefði Ísland þurft að þola mjög háa vexti til þess að styðja við gengið á sama tíma og mjög snarpur samdráttur gekk yfir hagkerfið.

Bylting fyrir heimili og atvinnulíf

Með aðild að myntbandalagi Evrópu yrði Seðlabanki Íslands eitt af útibúum Evrópska seðlabankans og fengi þar með réttindi til prentunar á evrum. Með því fengi Seðlabankinn öflugt tæki til þess að varðveita fjármálastöðugleika og þjóna sem lánveitandi til þrautavara, segir í skýrslunni.

Aukinheldur mun prentvald í evrum valda byltingu fyrir heimili og atvinnulíf þar sem verðbólga, gengisóstöðugleiki og vaxtasveiflur hyrfu í einni andrá. Innganga inn á sameiginlegt myntsvæði mun einnig leiða til aukinnar samkeppni á fjármálamarkaði og lægri vaxta, en eins og staðan er nú er vaxtamunur íslensku bankanna þriggja 100-200 punktum hærri en banka á öðrum Norðurlöndum.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Þá segir að þær breytingar sem gerðar voru vegna viðbragða við evrukrísunni ættu að koma Íslandi vel. Þannig myndi samevrópskur ábyrgðarhringur, þar sem bankarnir eru undir sameiginlegu eftirliti, minnka verulega áhættu ríkisins og gefa fjármálakerfinu heilbrigðari starfshvata. Miðað við núverandi aðstæður þurfi íslenskir bankar að starfa undir meira íþyngjandi reglum en þekkist annars staðar í Evrópu.

Einnig er á það bent, að af þeim 78 ríkjum í heiminum sem telja færri en tvær milljónir íbúa er Ísland eina ríkið með fljótandi gengi og sjálfstæða peningamálastefnu.

Hin bitra staðreynd er sú að Íslendingar geta ekki bundið gengi gjaldmiðilsins síns niður með trúverðugum hætti með því að afsala sér sjálfstæði í peningamálum, með því að ganga í myntbandalag – eða binda gjaldmiðilinn niður með höftum. Það er sá kostur sem landsmenn hafa nauðugir orðið að taka. Vandræði á gjaldmiðilsmarkaði hafa síðan oftlega kallað fram haftaaðgerðir af ýmsum toga og ýtt undir einangrunarhyggju. Líklega hafa fáar vestrænar þjóðir snúist jafnhratt og afdráttarlaust gegn markaðsbúskap og Íslendingar, með höftum og bönnum eftir að fullveldi var fengið, og átt í að jafnmiklum brösum síðan við að reka opið markaðshagkerfi á eigin ábyrgð, þó að slíkt sé vel þekkt í þriðja heiminum.

Niðurstaða efnahagskaflans er því sú að upptaka evru með aðild að myntbandalagi Evrópu muni „fela í sér gríðarlegan velferðarábata fyrir Ísland“. Vissulega komi kostnaður á móti. Til dæmis sé það fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum og að einhverju leyti sjálfstæði ríkisfjármála, jafnvel þótt íslenskum stjórnvöldum hafi ekki tekist vel upp við beitingu þessara hagstjórnartækja. Eftir sem áður þurfi Íslendingar áfram að bera ábyrgð á sinni efnahagsstjórn.

Frá fullveldi hefur Ísland háð mjög harða baráttu við að veita efnahagsstöðugleika samhliða því að halda landinu opnu gagnvart umheiminum. Í sögulegu samhengi verður ekki önnur ályktun dregin en sú að með aðild að myntbandalagi Evrópu leysist loks hin mikla þverstæða sem Íslendingar hafa barist við í hartnær heila öld; að geta notið samtímis fastgengis og frelsis í viðskiptum með vörur, þjónustu og fjármagn. En það hefur reynst ómögulegt nema aðeins á þriðja og tíunda áratug tuttugustu aldar.

Tengdar greinar: Ný ESB skýrsla kynnt: Auðvelt að hefja aðildarviðræður á nýjan leik – Sérlausnum þegar náð

«
»

Ummæli ()

Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Katrín: Eftirpartý án húsráðanda – Jón: Trúarofstæki vinstri manna

„Það er okkar sameiginlega verkefni að reka öflugt heilbrigðiskerfi þar sem sjúklingar þurfa ekki að bæta fjárhagsáhyggjum ofan á veikindi vegna of hárrar greiðsluþátttöku. Við þurfum ekki tvöfalt heilbrigðiskerfi. Fólkið í landinu vill ekki slíkt kerfi, ítrekað hefur það komið fram í skoðanakönnunum að yfirgnæfandi meirihluti landsmanna vill félagslega rekið heilbrigðiskerfi sem er vel fjármagnað.“ […]

100 ár frá fæðingu John F. Kennedy – Hetja eða skúrkur?

Í dag eru 100 ár liðin frá fæðingu John F. Kennedy sem sat á forsetastól í Bandaríkjunum í tvö ár og tíu mánuði. Kennedy var myrtur af leyniskyttu í Dallas í Texas þann 22. nóvember 1963. Kennedy hefur lengi verið hjúpaður einhverskonar hetjuljóma í augum margra en var hann hetja eða var hann kannski bara […]

Segja Ísland geta tekið við fleiri flóttamönnum – „Við þurfum sannarlega á þeim að halda“

Félagasráðgjafar sveitarfélaga segja fordóma ríkjandi víða hér á landi neikvæð viðhorf gangvart innflytjendum en þeir séu nauðsynlegir íslenski samfélagi. Í dag fer fram Evrópuráðstefna félagsráðgjafa í Hörpunni undir yfirskriftinni Jaðarsetning í síbreytilegu samfélagi. Helstu viðfangsefni ráðstefnunnar að þessu sinni málefni innflytjenda og flóttafólks. Á Morgunvaktinni á Rás 1 í morgun var rætt við Eddu Ólafsdóttur […]

Sigmundur Davíð: Góða fólkið er búið að ná tökum á umræðunni – „Ráðist á fólk sem óvini mannkyns“

„Það er opinbert leyndarmál að starf þingsins snýst að miklu leyti um að taka við málum utanfrá, frá ráðherrum og þá eru það iðulega mál sem eru samin í embættismannakerfinu. Þingmenn koma að málum að mjög litlu leyti og umræðan um málin… jú, ágætis umræða á nefndarfundum þar sem sérfræðingar koma og útskýra hvers vegna […]

Marta hjólar í Heiðu Kristínu: Svo föst í trúarbrögðum að hún sér ekki augljósar staðreyndir

Marta Guðjónsdóttir borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins segir Heiðu Kristínu Helgadóttur hafa opinberað litlar áhyggjur af húsnæðisskorti í Reykjavík og segir hana ekki skilja það að lausn vandans felist í nýtingu lands borgarinnar í Úlfarsárdalnum og í Geldinganesi til að byggja húsnæði á viðráðanlegu verði. Heiða Kristín, sem var áður aðstoðarmaður Jóns Gnarr borgarstjóra og stjórnarformaður Bjartrar framtíðar […]

Hjálmar er ósammála Frosta: Sjálfkeyrandi bílar taka alveg jafn mikið pláss

„Ég held að öflugar almenningssamgöngur verði næstu áratugina og 21.öldina, mjög nauðsynlegar og óhjákvæmilegar. Það er gríðarlegur mannfjöldi sem þarf að komast á milli staða, það eru 90 þúsund bílar í Ártúnsbrekkunni, þeir voru 25 þúsund árið 1987. Og það mun ekkert breytast, fólk þarf að komast á milli staða hvort sem það er sjálfkeyrandi […]

Angela Merkel segir að Evrópa verði að taka örlögin í eigin hendur

Angela Merkel, kanslari Þýskalands, segir að Bandaríkin og Bretland séu ekki lengur áreiðanlegir bandamenn og að Evrópa verði að „berjast fyrir eigin hlutskipti“. Merkel segir að Evrópa verði að taka örlögin í eigin hendur þar sem bandalag vestrænna ríkja sé klofið vegna Brexit og þess að Donald Trump sé forseti Bandaríkjanna. Merkel lét þessi orð […]

Það sem má ekki gleymast

Kolbrún Bergþórsdóttir skrifar: Okkur er sagt að hryðjuverkamenn vilji með morðum sínum skapa glundroða í samfélögum sem alla jafna eru fremur friðsamleg. Okkur er líka sagt að við eigum ekki að breyta háttum okkar í of miklum mæli því um leið og við gerum það hafi hryðjuverkamenn náð ákveðnum árangri. Þetta er bæði satt og […]

Bryndís: „Ég finn hamingjuna hríslast fram í fingurgóma“

Bryndís Schram skrifar: Fyrir fjörutíu árum útskrifaði ég glæsilegan hóp stúdenta frá Menntaskólanum á Ísafirði. Í dag fagnar þessi sami hópur tímamótum á sama stað. Ég sakna þess að vera ekki með – það mundi hafa verið gaman – en læt mér nægja að senda hamingjuóskir frá fjarlægum slóðum og læt meðfylgjandi texta fylgja: HUGSAÐ […]

Hin nýja miðja

Björgvin G. Sigurðsson skrifar:  Árangur Emmanuels Macron í frönsku forsetakosningunum á dögunum var afgerandi sigur umburðarlyndis, klassískrar velferðarstefnu og frjálsyndis yfir þjóðernisöfgum og hægri harðlínu Marine LePen. Hinsvegar er það mikið áhyggjuefni að meira en þriðjungur kjósenda studdi öfgaflokkinn Front National og spurt verður að leikslokum ef Macron lendir í vanda með að uppfylla væntingarnar. […]

Ólína Þorvarðardóttir: „Kjósendur hafa alltaf rétt fyrir sér“

Dr. Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir fyrrverandi þingmaður Samfylkingar í Norðvesturkjördæmi, og þar með Vesturlands, lætur ekki deigan síga þó hún sé stigin út úr orrahríð og erli stjórnmálanna. Í síðustu viku sendi hún frá sér nýja og afar glæsilega bók sem er Árbók Ferðafélags Íslands og fjallar um Ísafjarðardjúp. Ólína hefur nú tekið aftur upp þráðinn […]

Ásmundur vill ekki að krónan styrkist: Veikir ferðaþjónustuna

Ásmundur Friðriksson  skrifar:  Bragurinn á þingstörfunum í vetur hefur verið að mínu mati afar góður. Þingið hefur farið vel fram, verið laust við uppþot og gauragang sem fylgdi oft umræðum undir fundarstjórn forseta á síðasta kjörtímabili og gekk langt fram úr eðlilegum þingstörfum sama hvernig litið er á það. Þá má segja að þingstarfið hafi […]

Guðjón Brjánsson alþingismaður: Aldraðir, eru ekki til peningar?

Nokkrum dögum fyrir alþingiskosningarnar 2013 ritaði formaður Sjálfstæðisflokksins eldri borgurum bréf þar sem hann tíundaði loforð um átak í þeirra þágu. Það átti snarlega að afnema kjaraskerðingu, lækka fjármagnstekjuskatt og afnema tekjutengingar ellilífeyris. Sjálfstæðisflokkurinn hjarir enn við völd og allt hefur þetta verið sniðgengið svo ekki sé dýpra tekið í árinni, enn bíða aldraðir og […]

Leiðtogar G7-ríkjanna funda á Sikiley

Eftir Björn Bjarnason: Leiðtogar G7-ríkjanna hittust á fundi í Taorima á Sikiley föstudaginn 26. maí. Fjórir nýir eru í hópnum forsetar Bandaríkjanna og Frakklands og forsætisráðherrar Bretlands og Kanada. Fundinum lýkur í dag laugardaginn 27. maí en alþjóða- og öryggismál eru á dagskrá hans og ber baráttuna gegn hryðjuverkum hátt. Á ríkisoddvitafundi NATO-ríkjanna í Brussel […]

Eyjan Miðlar ehf. - Kringlunni 4-12, 103 Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is