Mánudagur 07.04.2014 - 09:27 - Ummæli ()

ESB-skýrsla: Gríðarlegur velferðarábati fyrir Ísland með upptöku evru

evraislESB og Evrópski seðlabankinn höfðu þegar gefið ádrátt um að koma Íslandi til aðstoðar við afnám gjaldeyrishafta. Slík aðstoð yrði þó ávallt vera gerð í samráði við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og ekki upplýst um hana fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber.

Þetta kemur fram í niðurstöðukafla um efnahags- og peningamál í nýrri skýrslu Alþjóðamálastofnunar sem gerð var fyrir aðila vinnumarkaðarins. Kynning á skýrslunni stendur yfir á Grand hóteli.

Afnám gjaldeyrishafta yrði eitt helsta samningamálið í aðildarviðræðum. Í skýrslunni kemur fram að nokkrir farvegir koma til greina fyrir ESB til þess að styðja við lausn hafta, en hægt sé að draga þrjár ályktanir.

Í fyrsta lagi myndi slík aðstoð ráðast á síðustu metrunum í aðildarviðræðum og engar skuldbindingar af hálfu ESB myndu liggja fyrir fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber. Í öðru lagi myndi slík aðstoð, ef veitt yrði, ávallt vera hluti af áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og undir eftirliti hans. Loks er bent á að ESB og Evrópski seðlabankinn hafa þegar gefið ádrátt um að koma að málinu með frumkvæði um stofnun vinnuhóps um afnám hafta.

Á það er bent að lánalínur skipta ekki höfuðmáli fyrir afnám hafta nema að því marki sem aðgangur að þeim skapar trúverðugleika fyrir íslensku krónuna. Sú aðstoð sem mestu skiptir felst í þeim trúverðugleika sem stuðningur frá ESB skapar og því fyrirheiti að íslenskar krónur breytast í evrur innan ákveðins tíma. Gjaldeyrismarkaðir eru í eðli sínu framsýnir og myndu bregðast við um leið og aðildarsamningur yrði samþykktur.

Til þess að fá aðild að evrusvæðinu þarf Ísland að uppfylla fjögur skilyrði, svokölluð Maastricht-skilyrði. Þau kveða á um lága verðbólgu, aðhald í ríkisfjármálum, samleitni langtímavaxta og loks tveggja ára tengingu við evru í ERM II.

Af reynslu Íslands af fastgengi og reynslu annarra ríkja verður ekki önnur ályktun dregin en að Ísland ætti að geta gengið í gegnum ERM II-ferlið til upptöku evru á lágmarkstíma – það er á tveimur til þremur árum,

segir í skýrslunni. Þar segir að við inngöngu í myntbandalagið hafi stjórnvöld ekki lengur frelsi til að ákveða sjálf eigin peningamálastefnu, en verða að taka við bæði lægri vöxtum og lægri verðbólgu frá Evrópu. Breytinguna má marka af því að skammtíma nafnvextir hafa á síðustu 10 árum verið 4-16 prósentum hærri hérlendis en í Evrópu og langtímavextir 4-6 prósentum hærri.

Það er ávallt fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum. Ríki geta að einhverju marki valið á milli atvinnuleysis og verðbólgu til skamms tíma, þar sem gengisfellingar og verðbólguskot flýta aðlögun á vinnumarkaði í niðursveiflu. Þegar gengið hefur verið fest varanlega er ekki hægt að leiðrétta þenslu og verðbólgu með gengislækkun. Aukinheldur getur ríkið ekki brugðist við ósamhverfum áföllum á framboðshlið hagkerfisins, svo sem miklum aflabresti í sjávarútvegi, með því að lækka gengið.

Hins vegar er á það bent að sá litið á gengislækkun sem kreppumeðal er ljóst að stjórnvöld geta ekki stjórnað skammtastærðinni nema að litlu leyti á frjálsum fjármagnsmarkaði, og lækningin getur hæglega orðið verri en sjúkdómurinn. Sú hefði einnig orðið raunin ef landsmenn hefðu ekki gripið til þess ráðs að setja á gjaldeyrishöft haustið 2008 til þess að stöðva gengisfall krónunnar sem ella hefði valdið „stórkostlegri röskun“ fyrir lífskjör fólks og rekstur fyrirtækja. Án hafta hefði Ísland þurft að þola mjög háa vexti til þess að styðja við gengið á sama tíma og mjög snarpur samdráttur gekk yfir hagkerfið.

Bylting fyrir heimili og atvinnulíf

Með aðild að myntbandalagi Evrópu yrði Seðlabanki Íslands eitt af útibúum Evrópska seðlabankans og fengi þar með réttindi til prentunar á evrum. Með því fengi Seðlabankinn öflugt tæki til þess að varðveita fjármálastöðugleika og þjóna sem lánveitandi til þrautavara, segir í skýrslunni.

Aukinheldur mun prentvald í evrum valda byltingu fyrir heimili og atvinnulíf þar sem verðbólga, gengisóstöðugleiki og vaxtasveiflur hyrfu í einni andrá. Innganga inn á sameiginlegt myntsvæði mun einnig leiða til aukinnar samkeppni á fjármálamarkaði og lægri vaxta, en eins og staðan er nú er vaxtamunur íslensku bankanna þriggja 100-200 punktum hærri en banka á öðrum Norðurlöndum.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Þá segir að þær breytingar sem gerðar voru vegna viðbragða við evrukrísunni ættu að koma Íslandi vel. Þannig myndi samevrópskur ábyrgðarhringur, þar sem bankarnir eru undir sameiginlegu eftirliti, minnka verulega áhættu ríkisins og gefa fjármálakerfinu heilbrigðari starfshvata. Miðað við núverandi aðstæður þurfi íslenskir bankar að starfa undir meira íþyngjandi reglum en þekkist annars staðar í Evrópu.

Einnig er á það bent, að af þeim 78 ríkjum í heiminum sem telja færri en tvær milljónir íbúa er Ísland eina ríkið með fljótandi gengi og sjálfstæða peningamálastefnu.

Hin bitra staðreynd er sú að Íslendingar geta ekki bundið gengi gjaldmiðilsins síns niður með trúverðugum hætti með því að afsala sér sjálfstæði í peningamálum, með því að ganga í myntbandalag – eða binda gjaldmiðilinn niður með höftum. Það er sá kostur sem landsmenn hafa nauðugir orðið að taka. Vandræði á gjaldmiðilsmarkaði hafa síðan oftlega kallað fram haftaaðgerðir af ýmsum toga og ýtt undir einangrunarhyggju. Líklega hafa fáar vestrænar þjóðir snúist jafnhratt og afdráttarlaust gegn markaðsbúskap og Íslendingar, með höftum og bönnum eftir að fullveldi var fengið, og átt í að jafnmiklum brösum síðan við að reka opið markaðshagkerfi á eigin ábyrgð, þó að slíkt sé vel þekkt í þriðja heiminum.

Niðurstaða efnahagskaflans er því sú að upptaka evru með aðild að myntbandalagi Evrópu muni „fela í sér gríðarlegan velferðarábata fyrir Ísland“. Vissulega komi kostnaður á móti. Til dæmis sé það fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum og að einhverju leyti sjálfstæði ríkisfjármála, jafnvel þótt íslenskum stjórnvöldum hafi ekki tekist vel upp við beitingu þessara hagstjórnartækja. Eftir sem áður þurfi Íslendingar áfram að bera ábyrgð á sinni efnahagsstjórn.

Frá fullveldi hefur Ísland háð mjög harða baráttu við að veita efnahagsstöðugleika samhliða því að halda landinu opnu gagnvart umheiminum. Í sögulegu samhengi verður ekki önnur ályktun dregin en sú að með aðild að myntbandalagi Evrópu leysist loks hin mikla þverstæða sem Íslendingar hafa barist við í hartnær heila öld; að geta notið samtímis fastgengis og frelsis í viðskiptum með vörur, þjónustu og fjármagn. En það hefur reynst ómögulegt nema aðeins á þriðja og tíunda áratug tuttugustu aldar.

Tengdar greinar: Ný ESB skýrsla kynnt: Auðvelt að hefja aðildarviðræður á nýjan leik – Sérlausnum þegar náð

«
»

Ummæli ()

Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Margrét: Hvað á unga parið að gera?

„Ungt par sem ég þekki vel hefur undanfarin ár leigt 2ja herbergja íbúð í hverfi 111 í Reykjavík og er svo heppið að borga ekki nema 170.000 krónur á mánuði.“ Þetta segir Margrét Kristmannsdóttir, fyrrverandi formaður SVÞ og núverandi framkvæmdastjóri Pfaff. Í pistli hér á Eyjunni fjallar hún um vandræði ungs fólks á húsnæðismarkaði og […]

Gísli Marteinn: „Dónaskapur og frekja“

„Dónaskapur og frekja (sumra) íslenskra rútufyrirtækja í miðbæ Reykjavíkur er eitt skýrasta dæmið um neikvæða fylgifiska ferðamennskunar. Ég vil ekki alhæfa og vonandi eru einhver fyrirtæki betri en Extreme Iceland sem sést hér.“ Þetta segir Gísli Marteinn og á við atvik sem Pressan fjallar um í dag. Rútubílstjóri í miðbæ Reykjavíkur brást ókvæða við þegar […]

Harðorðir Samherjamenn: Már sagði ósatt í Eyjunni – „Það er brot í starfi“

Már Guðmundsson seðlabankastjóri hefur ítrekað borið á borð fjölmiðla og dómstóla rangar upplýsingar til að breiða yfir eigin gjörðir. Þetta segir í yfirlýsingu sem Þorsteinn Már Baldvinsson og Kristján V. Vilhelmsson hjá Samherja sendu frá sér í dag. Segja þeir að Már hafi sagt ósatt og varpað eigin ábyrgð á aðra í viðtali í þættinum […]

Fiskeldi, tæknital og landsskipulag

Í tilefni af umræðu um fiskeldisáform á Austfjörðum er áhugavert að skoða lítillega hvaða reglugerðum, lögum og skipulagsstefnu Skipulagsstofnun og stjórnvöld vinna eftir. Það verður ekki allt afgreitt í einni grein þar sem umræðan er hávær en óskýr. Hún virðist á annan bóginn mótast af sjónarmiðum þeirra sem finna greininni allt til foráttu vegna mengunar […]

HB Grandi hættir bolfiskvinnslu á Akranesi

HB Grandi birti í þessu yfirlýsingu á heimasíðu sinni. Hún er þessi: HB Grandi áformar að láta af botnfiskvinnslu á Akranesi og hefur hafið samráð við trúnaðarmenn stéttarfélaga starfsmanna vegna þessa og því sem það kann að þýða fyrir starfsfólk. Stefnt er að því að sameina botnfiskvinnslu félagsins á Akranesi við vinnsluna í Reykjavík. Á […]

Íslendingar telja ólíklegt að hryðjuverk verði framin á Íslandi

Aðeins tæplega 8% Íslendinga á aldrinum 18 til 75 ára telja að hryðjuverk verði framin á Íslandi, en 76-77% telja það ólíklegt. Þeir yngstu og elstu telja það líklegra en þeir sem eru á miðjum aldri. Þetta kemur fram í nýrri könnun Maskínu.  Með auknum tekjum og lengri skólagöngu telur fólk ólíklegra að hryðjuverk verði […]

Óþægileg tilhugsun að kunnugleg nöfn séu að baki kaupunum á Arion banka

Sigurður Ingi Jóhannsson formaður Framsóknarflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra segir að hann finni á fólki að þeim finnst óþægileg tilhugsun að kunnuleg nöfn úr íslensku atvinnulífi séu að baki kaupum vogunarsjóða á stórum hlut í Arion banka. Sagði Sigurður Ingi á Morgunvaktinni á Rás 1 í morgun að margt slæmt sé við sölu Arion banka, vogunarsjóðir […]

HB Grandi dregur saman segl í landvinnslu

Sjávarútvegsfyrirtækið HB Grandi tilkynnir á heimasíðu sinni að það hyggist draga úr landvinnslu. Þar segir að rekstrarhorfur fyrir botnfiskvinnslu hafi ekki verið lakari í áratugi. Því muni HB Grandi draga verulega úr eða hætta kaupum botnfisks á fiskmarkaði. Árið 2016 voru unnin 28 þúsund tonn af þorski, ufsa og karfa í fiskvinnslum HB Granda í […]

Brynjar vill fá skýr svör frá Sigmundi: „Ég vil ekki að menn séu að kveða í hálfkveðnum vísum“

Brynjar Níelsson formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar vill að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson fyrrverandi forsætisráðherra segi nákvæmlega hvað gerðist því hann hafi gefið í skyn að vogunarsjóðir hafi boðið honum mútur þegar hann var forsætisráðherra. Sigmundur sagði í viðtali í þættinum Sprengisandi í gær að fólk hafi gert grín að honum þegar hann lýsti á flokksþingi 2015 […]

Rannsóknarnefnd Alþingis: Kaup Hauck & Afhäuser á Búnaðarbankanum til málamynda

Aðkoma þýska bankans Hauck & Afhäuser að kaupum á 45,8% hlut ríkisins í Búnaðarbankanum árið 2003 var til málamynda og tímabundið. Þetta er á meðal þess sem fram kemur í Fréttablaðinu í dag en þar eru birtar upplýsingar úr bréfi rannsóknarnefndar Alþingis um kaupin. Fram kemur að mat nefndarinnar sé að aðkoma bankans hafi verið […]

Gluggaþvottamaður Churchill fórst í hryðjuverkaárás

Elsta fórnarlamb hryðjuverkaárásarinnar við breska þinghúsið í Lundúnum síðdegis á miðvikudag var hinn 75 ára gamli Leslie Rhodes. Hann var nýkominn úr augnaðgerð á Sankti Thomas-sjúkrahúsinu þegar hryðjuverkamaðurinn ók á hann á Westminster-brúnni. Leslie Thomas rifbrotnaði meðal annars. Gat kom á lunga hans, hann missti meðvitund og andaðist. Hans er nú minnst í Bretlandi sem […]

Þórarinn um Costco: „Fólk komið með upp í kok af þeim sem hafa stýrt smásölumarkaði hér á landi”

Þórarinn Ævarsson, framkvæmdastjóri IKEA, er andlit fyrirtækisins. Hann er einarður talsmaður lágs vöruverðs og hefur ákveðnar skoðanir á því hvers konar starfsmannastefna sé árangursríkust. Hann er í viðtali við helgarblað DV. Frétt þess efnis að hann hafi hækkað laun hjá Dominos til að lækka aunakostnað hefur vakið mikla athygli. Segir Þórarinn að Costco muni breyta […]

Sigmundur: Mér hefur verið hótað og boðið mútur – „Töldu að þetta hlytu að vera hugarórar, einhvers konar paranoja“

„Allt of fáir stjórnmálamenn sem vilja stjórna. Kerfið er að verða allsráðandi. Við erum að færast úr lýðræði yfir í kerfisfræði og þá fara menn bara sínu fram.“ Þetta sagði Sigmundur Davíð Gunnlaugsson á Sprengisandi þegar hann ræddi um kaup þriggja vogunarsjóða og að Goldman Sachs-bankinn hefði keypt sem samsvarar 29,18 prósent í Arion banka […]

Ingvar og Eygló aðskilin eftir að hafa verið saman í 59 ár: Á puttanum í svarta myrkri til að hittast

„Við höfum fengið mikil viðbrögð og mjög margir eru hneykslaðir á þessu ástandi, margir eru líka reiðir og greinilegt að okkar saga snertir marga. Sumir hafa líka lent í svipuðum aðstæðum. Við erum ekki að ásaka einn eða neinn í þessu ferli, bara benda á þá ísköldu staðreynt að þetta er heilbrigðisþjónusta eldri borgara í […]

Eyjan Miðlar ehf. - Kringlunni 4-12, 103 Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is