Mánudagur 07.04.2014 - 09:27 - Ummæli ()

ESB-skýrsla: Gríðarlegur velferðarábati fyrir Ísland með upptöku evru

evraislESB og Evrópski seðlabankinn höfðu þegar gefið ádrátt um að koma Íslandi til aðstoðar við afnám gjaldeyrishafta. Slík aðstoð yrði þó ávallt vera gerð í samráði við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og ekki upplýst um hana fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber.

Þetta kemur fram í niðurstöðukafla um efnahags- og peningamál í nýrri skýrslu Alþjóðamálastofnunar sem gerð var fyrir aðila vinnumarkaðarins. Kynning á skýrslunni stendur yfir á Grand hóteli.

Afnám gjaldeyrishafta yrði eitt helsta samningamálið í aðildarviðræðum. Í skýrslunni kemur fram að nokkrir farvegir koma til greina fyrir ESB til þess að styðja við lausn hafta, en hægt sé að draga þrjár ályktanir.

Í fyrsta lagi myndi slík aðstoð ráðast á síðustu metrunum í aðildarviðræðum og engar skuldbindingar af hálfu ESB myndu liggja fyrir fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber. Í öðru lagi myndi slík aðstoð, ef veitt yrði, ávallt vera hluti af áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og undir eftirliti hans. Loks er bent á að ESB og Evrópski seðlabankinn hafa þegar gefið ádrátt um að koma að málinu með frumkvæði um stofnun vinnuhóps um afnám hafta.

Á það er bent að lánalínur skipta ekki höfuðmáli fyrir afnám hafta nema að því marki sem aðgangur að þeim skapar trúverðugleika fyrir íslensku krónuna. Sú aðstoð sem mestu skiptir felst í þeim trúverðugleika sem stuðningur frá ESB skapar og því fyrirheiti að íslenskar krónur breytast í evrur innan ákveðins tíma. Gjaldeyrismarkaðir eru í eðli sínu framsýnir og myndu bregðast við um leið og aðildarsamningur yrði samþykktur.

Til þess að fá aðild að evrusvæðinu þarf Ísland að uppfylla fjögur skilyrði, svokölluð Maastricht-skilyrði. Þau kveða á um lága verðbólgu, aðhald í ríkisfjármálum, samleitni langtímavaxta og loks tveggja ára tengingu við evru í ERM II.

Af reynslu Íslands af fastgengi og reynslu annarra ríkja verður ekki önnur ályktun dregin en að Ísland ætti að geta gengið í gegnum ERM II-ferlið til upptöku evru á lágmarkstíma – það er á tveimur til þremur árum,

segir í skýrslunni. Þar segir að við inngöngu í myntbandalagið hafi stjórnvöld ekki lengur frelsi til að ákveða sjálf eigin peningamálastefnu, en verða að taka við bæði lægri vöxtum og lægri verðbólgu frá Evrópu. Breytinguna má marka af því að skammtíma nafnvextir hafa á síðustu 10 árum verið 4-16 prósentum hærri hérlendis en í Evrópu og langtímavextir 4-6 prósentum hærri.

Það er ávallt fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum. Ríki geta að einhverju marki valið á milli atvinnuleysis og verðbólgu til skamms tíma, þar sem gengisfellingar og verðbólguskot flýta aðlögun á vinnumarkaði í niðursveiflu. Þegar gengið hefur verið fest varanlega er ekki hægt að leiðrétta þenslu og verðbólgu með gengislækkun. Aukinheldur getur ríkið ekki brugðist við ósamhverfum áföllum á framboðshlið hagkerfisins, svo sem miklum aflabresti í sjávarútvegi, með því að lækka gengið.

Hins vegar er á það bent að sá litið á gengislækkun sem kreppumeðal er ljóst að stjórnvöld geta ekki stjórnað skammtastærðinni nema að litlu leyti á frjálsum fjármagnsmarkaði, og lækningin getur hæglega orðið verri en sjúkdómurinn. Sú hefði einnig orðið raunin ef landsmenn hefðu ekki gripið til þess ráðs að setja á gjaldeyrishöft haustið 2008 til þess að stöðva gengisfall krónunnar sem ella hefði valdið „stórkostlegri röskun“ fyrir lífskjör fólks og rekstur fyrirtækja. Án hafta hefði Ísland þurft að þola mjög háa vexti til þess að styðja við gengið á sama tíma og mjög snarpur samdráttur gekk yfir hagkerfið.

Bylting fyrir heimili og atvinnulíf

Með aðild að myntbandalagi Evrópu yrði Seðlabanki Íslands eitt af útibúum Evrópska seðlabankans og fengi þar með réttindi til prentunar á evrum. Með því fengi Seðlabankinn öflugt tæki til þess að varðveita fjármálastöðugleika og þjóna sem lánveitandi til þrautavara, segir í skýrslunni.

Aukinheldur mun prentvald í evrum valda byltingu fyrir heimili og atvinnulíf þar sem verðbólga, gengisóstöðugleiki og vaxtasveiflur hyrfu í einni andrá. Innganga inn á sameiginlegt myntsvæði mun einnig leiða til aukinnar samkeppni á fjármálamarkaði og lægri vaxta, en eins og staðan er nú er vaxtamunur íslensku bankanna þriggja 100-200 punktum hærri en banka á öðrum Norðurlöndum.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Þá segir að þær breytingar sem gerðar voru vegna viðbragða við evrukrísunni ættu að koma Íslandi vel. Þannig myndi samevrópskur ábyrgðarhringur, þar sem bankarnir eru undir sameiginlegu eftirliti, minnka verulega áhættu ríkisins og gefa fjármálakerfinu heilbrigðari starfshvata. Miðað við núverandi aðstæður þurfi íslenskir bankar að starfa undir meira íþyngjandi reglum en þekkist annars staðar í Evrópu.

Einnig er á það bent, að af þeim 78 ríkjum í heiminum sem telja færri en tvær milljónir íbúa er Ísland eina ríkið með fljótandi gengi og sjálfstæða peningamálastefnu.

Hin bitra staðreynd er sú að Íslendingar geta ekki bundið gengi gjaldmiðilsins síns niður með trúverðugum hætti með því að afsala sér sjálfstæði í peningamálum, með því að ganga í myntbandalag – eða binda gjaldmiðilinn niður með höftum. Það er sá kostur sem landsmenn hafa nauðugir orðið að taka. Vandræði á gjaldmiðilsmarkaði hafa síðan oftlega kallað fram haftaaðgerðir af ýmsum toga og ýtt undir einangrunarhyggju. Líklega hafa fáar vestrænar þjóðir snúist jafnhratt og afdráttarlaust gegn markaðsbúskap og Íslendingar, með höftum og bönnum eftir að fullveldi var fengið, og átt í að jafnmiklum brösum síðan við að reka opið markaðshagkerfi á eigin ábyrgð, þó að slíkt sé vel þekkt í þriðja heiminum.

Niðurstaða efnahagskaflans er því sú að upptaka evru með aðild að myntbandalagi Evrópu muni „fela í sér gríðarlegan velferðarábata fyrir Ísland“. Vissulega komi kostnaður á móti. Til dæmis sé það fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum og að einhverju leyti sjálfstæði ríkisfjármála, jafnvel þótt íslenskum stjórnvöldum hafi ekki tekist vel upp við beitingu þessara hagstjórnartækja. Eftir sem áður þurfi Íslendingar áfram að bera ábyrgð á sinni efnahagsstjórn.

Frá fullveldi hefur Ísland háð mjög harða baráttu við að veita efnahagsstöðugleika samhliða því að halda landinu opnu gagnvart umheiminum. Í sögulegu samhengi verður ekki önnur ályktun dregin en sú að með aðild að myntbandalagi Evrópu leysist loks hin mikla þverstæða sem Íslendingar hafa barist við í hartnær heila öld; að geta notið samtímis fastgengis og frelsis í viðskiptum með vörur, þjónustu og fjármagn. En það hefur reynst ómögulegt nema aðeins á þriðja og tíunda áratug tuttugustu aldar.

Tengdar greinar: Ný ESB skýrsla kynnt: Auðvelt að hefja aðildarviðræður á nýjan leik – Sérlausnum þegar náð

«
»

Ummæli ()

Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Vogunarsjóðir eignast helming í Arion-banka með liðsinni íslenskra lífeyrissjóða

Einkavæðingin í bankakerfinu er komin á fulla ferð. Meðal Benedikt Jóhannesson fjármálaráðherra undirbýr breytta eigendastefnu til að selja hlut ríkisins í fjármálastofnunum vinnur slitastjórn Kaupþings nú að því að ganga frá sölu á allt að 50 prósenta hlut félagsins í Arion banka í lokuðu útboði til bandarískra fjárfestingasjóða og hóps íslenskra lífeyrissjóða. Kaupverðið mun nema […]

Marine Le Pen neitaði að setja upp höfuðklút

Franska stjórnmálakonan Marine Le Pen og frambjóðandi í frönsku forsetakosningunum neitaði að setja upp höfuðklút áður en hún hitti æðsta klerk Líbanons Abdel Latif Derian á fyrirhuguðum fundi. Le Pen er í Líbanon til að reyna að höfða til kjósenda af fransk-líbönskum ættum fyrir fyrstu umferð frönsku forsetakosninganna sem fram fara þann 23. apríl næstkomandi. […]

Benedikt: Það liggur ekkert á að selja bankana

Bene­dikt Jóhann­es­son fjár­mála­ráð­herra og formaður Viðreisnar segir enga ástæðu til að flýta sölu á bönk­un­um og það sé í góðu lagi ef sölu­ferli rík­is­ins taki tíu ár. Í pistli sem ráðherra ritar á vefsíðu Viðreisnar segir Benedikt að hann geti vel ímyndað sér að 13% hlutur ríkisins í Arion Banka verði seldur fyrst en vanda […]

Norwegian fær ný flugrekstrarleyfi til Bandaríkjanna

Bandaríska loftferðaeftirlitið (FAA) veitti norska lággjaldaflugfélaginu Norwegian leyfi um helgina til að opna nýjar flugleiðir þar sem farið verður beinu flugi yfir Norður Atlantshaf milli Evrópu og austurstrandar Bandaríkjanna. Norwegian mun opna þessar nýju leiðir og hefja miðasölu strax á fimmtudag. Fargjöldin verða mjög lág eða undir 100 Bandaríkjadollarar hvora leið. Það eru um 11.000 […]

Hildur hættir í borgarstjórn

Hildur Sverrisdóttir hefur beðist lausnar sem borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík. Hildur var varaþingmaður Sjálfstæðisflokksins, en vegna sorglegs fráfalls Ólafar Nordal er hún orðin þingmaður. Marta Guðjónsdóttir tekur við af Hildi í borgarstjórn þegar lausnarbeiðni hennar verður tekin fyrir 7. mars næstkomandi. Fram að því hyggst Hildur koma útistandandi málum í góðan farveg: Ég mun halda […]

Ásta biðst afsökunar á umdeildum ummælum

Ásta Guðrún Helgadóttir, þingkona Pírata, birti nú fyrir skömmu afsökunarbeiðni á Facebook síðu sinni vegna ummæla sem hún lét falla í Silfrinu á RÚV um liðna helgi. Þar sagði Ásta að hún sæi ekki fram á að geta keypt sér íbúð í náinni framtíð þrátt fyrir að vera með um 800 þúsund krónur í laun […]

Vilja lög á laun þingmanna

Þing­flokkur Pírata hefur lagt fram frum­varp um breyt­ingar á lögum um kjara­ráð, vilja Píratar að kjara­ráð kveði upp nýjan úrskurð sem feli í sér launa­lækkun Alþing­is­manna og ráð­herra sem sam­svari því að laun þeirra fylgi almennri launa­þróun frá 11. júní 2013. Í fréttatilkynningu sem Píratar sendu frá sér fyrir stuttu bjóða þeir öðrum þingmönnum að […]

Lóðaskortsstefna borgarstjóra hefur stóraukið húsnæðisvandann

Guðfinna Jóhanna Guðmundsdóttir borgarfulltrúi Framsóknar og flugvallarvina segir Dag B. Eggertsson borgarstjóra ekki gera sér grein fyrir hlutverki sínu og ábyrgð, þess í stað sé hann að kenna öðrum um þegar það er hans eigin þéttingarstefna sem hefur aukið húsnæðisvandann í borginni. Borgarstjóri sagði í morgun að honum fyndist sem ný ríkisstjórn skili auðu í […]

Þarft að vera erfingi eða stóreignamaður til að fara inn á húsnæðismarkaðinn í dag

„Mér finnst ný ríkisstjórn skila auðu í húsnæðismálunum, það er ekkert um húsnæðismál í nýjum stjórnarsáttmála, það eru engin svör fyrir ungt fók sem vill þá fara inn á þennan kaupendamarkað. Ég er búinn að vera suða um það við ríkisstjórn, hina fyrri, í nokkur ár, að það eru nokkur dauðafæri innan borgarmarkanna, þar sem […]

Ráðast þarf að rótum vandans – Ekki krónunni

Vinna verður gegn háum raunvöxtum á Íslandi en ekki íslensku krónunni ef eyða á ójafnvæginu sem skapast með reglulegu millibili á Íslandi og leiðir til efnahagsáfalla. Endurskoðun peningastefnu Seðlabankans þarf að taka tillit til þess ef hún á að verða trúverðug. Þetta ssgir Sigurður Hannesson, framkvæmdastjóri hjá Kviku banka og fyrrverandi varaformaður framkvæmdahóps um losun […]

Óeirðirnar í Rinkeby: Sænska lögreglan skaut til að hæfa

Talsmaður sænsku lögreglunnar í Stokkhólmi hefur upplýst að lögreglumenn á vettvangi Rinkeby-hverfisins í gærkvöldi hafi talið sér svo ógnað að þeir hafi gripið til skotvopna þar sem þeir hleyptu af til að hæfa viðkomandi. Lögreglan mun því ekki einvörðungu hafa hleypt af viðvörunarskotum heldur miðað á mann eða menn og hleypt af. Skotið mun hins vegar […]

Óeirðir í úthverfi Stokkhólms: Kveikt í bílum og lögreglan skaut að óeirðaseggjum

Miklar óeirðir brutust út í gærkvöldi í Rinkeby sem er eitt úthverfa Stokkhólms, höfuðborgar Svíþjóðar. Samkvæmt frétt Expressen var kveikt í fjölda bifreiða. Norska Dagbladet skrifar í frétt á vef sínum að bílarnir hafi skipt tugum. Norska ríkisútvarpið segir hins vegar að þeir séu um tíu talsins. Óeirðaseggir munu einnig hafa brotist inn í verslanir. Lögregumenn sem fóru inn í hverfið […]

Trump hefur skipað nýjan þjóðaröryggisráðgjafa

Á blaðamannafundi í Mar-a-Lago tilkynnti Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, um skipun nýs þjóðaröryggisráðgjafa. Þrátt fyrir að Trump hafi einungis verið 32 daga í embætti hefur einn slíkur ráðgjafi fallið úr skaftinu. Það var Michael Flynn en hann sagði af sér eftir að upp komst að hann hafði logið að Mike Pence, varaforseta, um samskipti sín […]

Sænskir lögregluþjónar fordæma frétt Fox News og Ami Horowitz: „Hann er snargalinn“

Hinir hrikalegu atburðir sem áttu sér stað í Svíþjóð síðasta föstudagskvöld, samkvæmt Donald Trump, eiga ekki við rök að styðjast. Greint var frá því í morgun að Bandaríkjaforseti hafi með orðum sínum verið að vísa í frétt Fox News um heimildamynd Ami Horowitz – „Stockholm Syndrome“ eða Stokkhólmsheilkennið. Kvikmyndir Horowitz þykja alla jafna einkennast af […]

Eyjan Miðlar ehf. - Kringlunni 4-12, 103 Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is