Mánudagur 07.04.2014 - 09:27 - Ummæli ()

ESB-skýrsla: Gríðarlegur velferðarábati fyrir Ísland með upptöku evru

evraislESB og Evrópski seðlabankinn höfðu þegar gefið ádrátt um að koma Íslandi til aðstoðar við afnám gjaldeyrishafta. Slík aðstoð yrði þó ávallt vera gerð í samráði við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og ekki upplýst um hana fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber.

Þetta kemur fram í niðurstöðukafla um efnahags- og peningamál í nýrri skýrslu Alþjóðamálastofnunar sem gerð var fyrir aðila vinnumarkaðarins. Kynning á skýrslunni stendur yfir á Grand hóteli.

Afnám gjaldeyrishafta yrði eitt helsta samningamálið í aðildarviðræðum. Í skýrslunni kemur fram að nokkrir farvegir koma til greina fyrir ESB til þess að styðja við lausn hafta, en hægt sé að draga þrjár ályktanir.

Í fyrsta lagi myndi slík aðstoð ráðast á síðustu metrunum í aðildarviðræðum og engar skuldbindingar af hálfu ESB myndu liggja fyrir fyrr en aðildarsamningur yrði gerður opinber. Í öðru lagi myndi slík aðstoð, ef veitt yrði, ávallt vera hluti af áætlun Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og undir eftirliti hans. Loks er bent á að ESB og Evrópski seðlabankinn hafa þegar gefið ádrátt um að koma að málinu með frumkvæði um stofnun vinnuhóps um afnám hafta.

Á það er bent að lánalínur skipta ekki höfuðmáli fyrir afnám hafta nema að því marki sem aðgangur að þeim skapar trúverðugleika fyrir íslensku krónuna. Sú aðstoð sem mestu skiptir felst í þeim trúverðugleika sem stuðningur frá ESB skapar og því fyrirheiti að íslenskar krónur breytast í evrur innan ákveðins tíma. Gjaldeyrismarkaðir eru í eðli sínu framsýnir og myndu bregðast við um leið og aðildarsamningur yrði samþykktur.

Til þess að fá aðild að evrusvæðinu þarf Ísland að uppfylla fjögur skilyrði, svokölluð Maastricht-skilyrði. Þau kveða á um lága verðbólgu, aðhald í ríkisfjármálum, samleitni langtímavaxta og loks tveggja ára tengingu við evru í ERM II.

Af reynslu Íslands af fastgengi og reynslu annarra ríkja verður ekki önnur ályktun dregin en að Ísland ætti að geta gengið í gegnum ERM II-ferlið til upptöku evru á lágmarkstíma – það er á tveimur til þremur árum,

segir í skýrslunni. Þar segir að við inngöngu í myntbandalagið hafi stjórnvöld ekki lengur frelsi til að ákveða sjálf eigin peningamálastefnu, en verða að taka við bæði lægri vöxtum og lægri verðbólgu frá Evrópu. Breytinguna má marka af því að skammtíma nafnvextir hafa á síðustu 10 árum verið 4-16 prósentum hærri hérlendis en í Evrópu og langtímavextir 4-6 prósentum hærri.

Það er ávallt fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum. Ríki geta að einhverju marki valið á milli atvinnuleysis og verðbólgu til skamms tíma, þar sem gengisfellingar og verðbólguskot flýta aðlögun á vinnumarkaði í niðursveiflu. Þegar gengið hefur verið fest varanlega er ekki hægt að leiðrétta þenslu og verðbólgu með gengislækkun. Aukinheldur getur ríkið ekki brugðist við ósamhverfum áföllum á framboðshlið hagkerfisins, svo sem miklum aflabresti í sjávarútvegi, með því að lækka gengið.

Hins vegar er á það bent að sá litið á gengislækkun sem kreppumeðal er ljóst að stjórnvöld geta ekki stjórnað skammtastærðinni nema að litlu leyti á frjálsum fjármagnsmarkaði, og lækningin getur hæglega orðið verri en sjúkdómurinn. Sú hefði einnig orðið raunin ef landsmenn hefðu ekki gripið til þess ráðs að setja á gjaldeyrishöft haustið 2008 til þess að stöðva gengisfall krónunnar sem ella hefði valdið „stórkostlegri röskun“ fyrir lífskjör fólks og rekstur fyrirtækja. Án hafta hefði Ísland þurft að þola mjög háa vexti til þess að styðja við gengið á sama tíma og mjög snarpur samdráttur gekk yfir hagkerfið.

Bylting fyrir heimili og atvinnulíf

Með aðild að myntbandalagi Evrópu yrði Seðlabanki Íslands eitt af útibúum Evrópska seðlabankans og fengi þar með réttindi til prentunar á evrum. Með því fengi Seðlabankinn öflugt tæki til þess að varðveita fjármálastöðugleika og þjóna sem lánveitandi til þrautavara, segir í skýrslunni.

Aukinheldur mun prentvald í evrum valda byltingu fyrir heimili og atvinnulíf þar sem verðbólga, gengisóstöðugleiki og vaxtasveiflur hyrfu í einni andrá. Innganga inn á sameiginlegt myntsvæði mun einnig leiða til aukinnar samkeppni á fjármálamarkaði og lægri vaxta, en eins og staðan er nú er vaxtamunur íslensku bankanna þriggja 100-200 punktum hærri en banka á öðrum Norðurlöndum.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Ásgeir Jónsson, höfundur kaflans um efnahagsmál, kynnir niðurstöður sínar.

Þá segir að þær breytingar sem gerðar voru vegna viðbragða við evrukrísunni ættu að koma Íslandi vel. Þannig myndi samevrópskur ábyrgðarhringur, þar sem bankarnir eru undir sameiginlegu eftirliti, minnka verulega áhættu ríkisins og gefa fjármálakerfinu heilbrigðari starfshvata. Miðað við núverandi aðstæður þurfi íslenskir bankar að starfa undir meira íþyngjandi reglum en þekkist annars staðar í Evrópu.

Einnig er á það bent, að af þeim 78 ríkjum í heiminum sem telja færri en tvær milljónir íbúa er Ísland eina ríkið með fljótandi gengi og sjálfstæða peningamálastefnu.

Hin bitra staðreynd er sú að Íslendingar geta ekki bundið gengi gjaldmiðilsins síns niður með trúverðugum hætti með því að afsala sér sjálfstæði í peningamálum, með því að ganga í myntbandalag – eða binda gjaldmiðilinn niður með höftum. Það er sá kostur sem landsmenn hafa nauðugir orðið að taka. Vandræði á gjaldmiðilsmarkaði hafa síðan oftlega kallað fram haftaaðgerðir af ýmsum toga og ýtt undir einangrunarhyggju. Líklega hafa fáar vestrænar þjóðir snúist jafnhratt og afdráttarlaust gegn markaðsbúskap og Íslendingar, með höftum og bönnum eftir að fullveldi var fengið, og átt í að jafnmiklum brösum síðan við að reka opið markaðshagkerfi á eigin ábyrgð, þó að slíkt sé vel þekkt í þriðja heiminum.

Niðurstaða efnahagskaflans er því sú að upptaka evru með aðild að myntbandalagi Evrópu muni „fela í sér gríðarlegan velferðarábata fyrir Ísland“. Vissulega komi kostnaður á móti. Til dæmis sé það fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum og að einhverju leyti sjálfstæði ríkisfjármála, jafnvel þótt íslenskum stjórnvöldum hafi ekki tekist vel upp við beitingu þessara hagstjórnartækja. Eftir sem áður þurfi Íslendingar áfram að bera ábyrgð á sinni efnahagsstjórn.

Frá fullveldi hefur Ísland háð mjög harða baráttu við að veita efnahagsstöðugleika samhliða því að halda landinu opnu gagnvart umheiminum. Í sögulegu samhengi verður ekki önnur ályktun dregin en sú að með aðild að myntbandalagi Evrópu leysist loks hin mikla þverstæða sem Íslendingar hafa barist við í hartnær heila öld; að geta notið samtímis fastgengis og frelsis í viðskiptum með vörur, þjónustu og fjármagn. En það hefur reynst ómögulegt nema aðeins á þriðja og tíunda áratug tuttugustu aldar.

Tengdar greinar: Ný ESB skýrsla kynnt: Auðvelt að hefja aðildarviðræður á nýjan leik – Sérlausnum þegar náð

«
»

Ummæli ()


Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Guðni svarar gagnrýni – Andri Snær: „Af hverju ættum við hér uppfrá að þrá sundraða Evrópu“

„Það verður bara að vinna úr niðurstöðunni, Egill. Þegar öldur lægir held ég að framtíðin verði ekki eins kolsvört og skrifari Financial Times heldur t.d. fram og þú vitnar í. Bretar gætu hæglega haldið í fjórfrelsi í anda EES.“ Þetta skrifar Guðni Th. Jóhannesson forsetaframbjóðandi á Fésbók í svari til Egils Helgasonar. Egill hafi gagnrýnt […]

Bresku blöðin ýmist fagna eða gráta Brexit – 10 forsíður

Loftið er lævi blandið í Bretlandi eftir að það liggur fyrir að Bretland er á leið úr Evrópusambandinu. Forsíður blaðanna í morgun fanga þessa stemningu vel. Daily Mail og Daily Telegraph eru greinilega hæstánægð með niðurstöðuna og sér götublaðið sérstaka ástæðu til að mæra breska kjósendur. Síðarnefnda blaðið talar um fæðingu hins nýja Bretlands. The […]

Íslenska þjóðin kýs forseta – Bein textalýsing á kjördag

Það kemur í ljós í kvöld hver verður arftaki Ólafs Ragnars Grímssonar í embætti forseta Íslands. Alls eru níu manns sem gefa kost á sér í embættið – Elísabet Jökulsdóttir, Davíð Oddsson, Guðni Th. Jóhannesson, Andri Snær Magnason, Ástþór Magnússon, Halla Tómasdóttir, Sturla Jónsson, Guðrún Margrét Pálsdóttir og Hildur Þórðardóttir. Eyjan fylgist með gangi mála […]

Brexit knúið áfram af Englendingum í nostalgíukasti eftir einhvers konar Enid Blyton Englandi

„Skotar upplifa það, og að mörgu leyti réttilega, að drifkrafturinn í útgönguhreyfingunni sé ekki bresk þjóðerniskennd sem þeir gætu mögulega sætt sig við. Þeir upplifa fremur að þetta hafi verið drifið áfram af einhverjum Englendingum í nostalgíu eftir því að fá aftur einhvers konar Enid Blyton England. Það er ekki ímynd sem að Skotar tengja […]

Brexit á ekki að hafa nein áhrif á áform Íslendinga í Evrópumálum

Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar í Bretlandi, um úrsögn Breta úr Evrópusambandinu, ætti ekki að hafa nein sérstök áhrif á áform Íslendinga. „Aðild að ESB er áfram mesta hagsmunamál okkar Íslendinga, og sigur popúlískrar þjóðernishyggju í Brexit hefur engin áhrif á það, hagsmunir okkar eru áfram þeir sömu; stöðugur gjaldmiðill, lágir vextir og afnám verðbóta, auk lýðræðislegar aðkomu […]

Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi segja Brexit muni hafa mikil áhrif

Bretland er eitt helsta viðskiptaland Ísland og einn mikilvægasti markaður fyrir íslenskar sjávarafurðir. Veltan í viðskiptum á ári hefur verið um 50 milljarðar króna. Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslu um úrgöngu landsins úr Evrópusambandinu mun því hafa mikil áhrif á íslensk viðskipti, að mati Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi. Þegar hafa orðið sterk viðbrögð á alþjóðlegum fjármálamörkuðum og gengi […]

Brexit slæmar fréttir fyrir efnahag Evrópu og Íslands segir hagfræðingur Viðskiptaráðs

„Heilt yfir teljum við niðurstöðuna vera slæmar fréttir fyrir efnahag Evrópu, og þar með talið Íslands. Hversu slæmar þær fréttir eru veltur síðan á því hvað tekur við, hvort Bretar geri hagfellda viðskiptasamninga við Evrópu og Íslendinga. Sem sagt hvort Bretar greiði áfram fyrir alþjóðaviðskiptum eða hvort þeir reisi tollmúra og setji upp viðskiptahindranir.“ Þetta […]

Skrifað undir nýjan kjarasamning við sjómenn – Hafa verið samningslausir í um fimm ár

Skrifað var undir nýjan kjarasamning milli Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi (SFS) og forsvarsmanna stéttarfélaga sjómanna í dag. Sjómenn höfðu verið kjarasamningslausir í fimm ár og viðræður um nýjan samning staðið af og til frá þeim tíma. Greint er frá samningnum á heimasíðu SFS. Hann er gerður milli samtakanna og Sjómannasambands Íslands og Farmanna og fiskimannasambands […]

Bretland stendur mun veikara eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna – Möguleg tækifæri fyrir Ísland

„Þessi jarðskjálfti er í góðri meðalstærð þeirra sem gengið hafa yfir álfuna frá seinna stríði,“ segir Eiríkur Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði, um tíðindi næturinnar, þar sem Bretar kusu sig út úr Evrópusambandinu. Framundan eru stífar og erfiðar samningaviðræður milli Bretlands og ESB um framtíð landsins í Evrópu. Á sama tíma gætu mikil tækifæri falist í […]

Guðni með afgerandi forystu – Halla með næst mest fylgi og Davíð og Andri jafnir

Guðni Th. Jóhannesson mælist með 44,6 prósenta fylgi í nýjum þjóðarpúlsi Gallup þar sem stuðningur við forsetaframbjóðendur er mældur. Halla Tómasdóttir kemur næst, með 18,6 prósenta stuðning, og þar á eftir þeir Davíð Oddsson og Andri Snær Magnason, með um 16 prósenta fylgi. Ríkisútvarpið greinir frá þessu. Guðni hefur tapað nokkru fylgi frá síðasta þjóðarpúlsi […]

Ingibjörg Sólrún: „Ég get ekki stutt Oddnýju“

Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar, segist ekki geta stutt Oddnýju Harðardóttur sem formann flokksins vegna aðkomu hennar að Landsdómsmálinu þar sem hún hafi sýnt af sér dómgreindarbrest. Þetta segir Ingibjörg Sólrún í föstudagsviðtali Fréttablaðsins. Hún segir dapurt að horfa upp á Samfylkinguna í dag sem er rúin fylgi og telur hún að jafnaðarmannaflokkur á […]

Cameron segir af sér

David Cameron, forsætisráðherra Breta, hefur tilkynnt að hann muni segja af sér í kjölfar niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar um veru Bretlands í Evrópusambandinu. 51,9 prósent kjósenda kusu með brotthvarfi Bretlands úr sambandinu. Cameron tilkynnti um ákvörðun sína í morgun á blaðamannafundi í Downing-stræti 10. Cameron hafði barist ötullega fyrir áframhaldandi veru Breta í ESB en í ljósi […]

Píratar stærstir og Viðreisn bætir enn við sig – Stutt á milli Sjálfstæðisflokks og Vinstri grænna  

Stjórnarflokkarnir, sem og Píratar dala lítillega í fylgi í nýrri skoðanakönnun Félagsvísindastofnunar á meðan að aðrir flokkar bæta við sig. Litlu munar nú á fylgi Sjálfstæðisflokksins, sem mælist næst stærstur flokka, og Vinstri grænna. Vikmörk eru ekki gefin upp í frétt Morgunblaðsins þar sem greint er frá könnuninni en ekki er ólíklegt að munurinn á […]

Hvað gerist í kjölfar Brexit? ESB er í sögulegri kreppu

Bretar samþykktu að yfirgefa Evrópusambandið í þjóðaratkvæðagreiðslu í gær. Úrsögnin mun hafa mikil áhrif víða um heim og er þegar búin að hafa mikil áhrif á fjármálamörkuðum. Gengi pundsins hríðféll á mörkuðum í nótt og hlutabréfamarkaðir brugðust illa við fréttunum. En hvaða önnur áhrif munu úrslitin hafa? Ákvörðun bresku þjóðarinnar er mikið áfall fyrir ESB […]

Eyjan Miðlar ehf. - Kringlunni 4-12, Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is