Sunnudagur 08.02.2015 - 16:00 - Ummæli ()

Noregur væri miklu fátækara land ef hugarfarið þar væri eins og á Íslandi

Jón Steinsson, hagfræðingur.

Jón Steinsson, hagfræðingur.

Ísland gæti orðið jafnríkt eða jafnvel ríkara land en Noregur ef það myndi nýta náttúruauðlindir sínar á þann hátt að arðurinn af þeim yrði hámarkaður. Það sem stendur Íslandi fyrir þrifum í þessum efnum er fyrst og fremst hugarfarið.

Þetta er mat Jóns Steinssonar, dósents í hagfræði við Columbia háskóla í New York, en hann útlistaði hugmyndir sínar um auðlindamál á Íslandi í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni nú fyrir helgi.

Í umræðum um kjaramál sagði Jón málin ekki eingöngu snúast um hvernig eigi að skipta kökunni á Íslandi, heldur hvernig eigi að hámarka stærð kökunnar. Hann sagði auðlindir okkar Íslendinga jafnvel verðmætari per íbúa en Norðmanna og að ef vel væri haldið á spilunum gætum við jafnvel orðið ríkari en Norðmenn.

Jón sagði auðlindamálin hér tvíþætt, annars vegar sjávarauðlindin og hins vegar orkuauðlindin. Í fyrrnefnda flokknum eru útgerðarmenn að fá auðlindinni úthlutað langt undir markaðsvirði. Því þyrfti að breyta þannig að útgerðarmenn fari að borga sannvirði fyrir að fá að nýta auðlindirnar og að almenningur njóti góðs af þessum auðlindum í gegnum það fjármagn sem rennur í ríkissjóð.

Orkuauðlindirnar eru mun stærra dæmi, að mati Jóns og þar snýst málið um að Ísland er í dag ekki að hámarka þann arð sem við fáum af auðlindunum. Það skrifast fyrst og fremst á hugarfarið sem ríkir á Íslandi.

Hugarfarið á Íslandi hefur verið þannig, þetta er svolítið þannig að ef þú ættir gullnámu og þú hefðir ekkert áhuga á gullinu sjálfu. Þú værir tilbúinn til að gefa gullið frá þér ef þú værir alveg viss um að þú fengir góð laun við að grafa gullið upp. Þannig hefur mér fundist hugarfarið vera varðandi náttúruauðlindirnar. Það snýst allt um það að skapa störf við það að byggja álverið og byggja virkjunina, í staðinn fyrir að þetta snúist um það að selja orkuna sem er á við gull, varðandi verðmæti. Auðlindirnar í orkugeiranum eru alveg ævintýralega verðmætar.

Aðspurður hvað þurfi til að breyta þessu hugarfari, svaraði Jón:

Ég held að fólk þurfi að átta sig á því að orkuauðlindirnar, þær eru á við gull og þær eru á við olíu. Þær eru jafnverðmætar per íbúa og olíusjóður Norðmanna. Ef við færum að hugsa þetta þannig, þetta eru rosalega mikil verðmæti sem við erum að gefa frá okkur vegna þess að við höfum svo miklar áhyggjur af því hver fær nokkur verðlaunuð störf við að byggja álverið. Þetta er svolítið eins og Norðmenn segðu: „Við erum tilbúin að gefa frá okkur olíuna á kostnaðarverði ef við fáum að byggja olíuborpallana“. Ef að hugarfarið í Noregi væri þannig, þá væri Noregur miklu, miklu fátækara land en það er. En hugarfarið í Noregi er allt öðruvísi, þeir tala þannig: „Það er olían sem er verðmætið. Við ætlum að selja olíuna á rosalega háu verði“. Á sama hátt ættum við að hugsa um orkuna sem verðmætin og við ættum að selja orkuna á eins háu verði og við getum.

Lausnin við þessu kann að vera lagning sæstrengs sem gæti, að mati Jóns, margfaldað það verð sem við fáum fyrir orkuna. Bendir hann á að nú séu Bretar að semja um kaup á endurnýjanlegri orku á sex til átta sinnum hærra verði en við erum að selja hana á til álveranna.

Við erum að selja okkar orku á tombóluverði.

Jón segir marga Íslendinga mikla fyrir sér þá framkvæmd sem lagning sæstrengs er. Nú þegar er 40 prósent af þeirri orku sem færi í gegnum sæstrenginn til staðar og þessi orka fari til spillis. Aukalega mætti afla 30 prósent orkunnar með því að flytja á móti inn þá orku sem fer til spillis í Evrópu að næturlagi.

Ef við værum með sæstreng, þá gætum við flutt inn orku á nóttinni og sparað vatnið í lónunum og selt tvöfalt meira af orku á daginn. Þá gætum við fengið 30 prósent af orkunni til viðbótar sem þyrfti í sæstrenginn án þess að virkja neitt.

Sem sagt, 70 prósent af orkunni er þegar til staðar og ekki þyrfti nema eina litla virkjun á stærð við Búrfellsvirkjun til að afla þess sem upp á vantar.

Ef við færum að nýta þær [orkuauðlindirnar] almennilega og hámarka arðinn af auðlindunum sem við höfum á Íslandi, þá gætum við orðið alveg ævintýralega rík.

Aðspurður hversu langan tíma það taki að ráðast í breytingar sem þessar og þar til auðlindirnar fari að skila þjóðinni arði, segir Jón að í sjávarútvegi geti þetta gerst tiltölulega hratt. Á nokkrum árum myndu 10 til 30 milljarðar skila sér aukalega í ríkissjóð sem myndi gjörbreyta stöðu hans.

Öll þessi umræða um það að við eigum ekki nægilega mikla peninga til þess að vera með almennilegt heilbrigðiskerfi, það myndi verða algerlega fyrir bí. Og laun opinberra starfsmanna, til dæmis, í heilbrigðiskerfinu og í menntakerfinu, það væri hægt að hækka þau laun afskaplega mikið.

Ágóðinn í orkunni yrði að mati Jóns mun meiri, en en raunhæft sé að ætla að það taki um 5 til 10 ár að fá arð af slíkri framkvæmd sem sæstrengur er.

«
»

Ummæli ()

Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Forsætisráðherra á leiðtogafundi í París – Kynnti kolefnislaust Ísland 2040

Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra, tók þátt í leiðtoga-fundi í París í dag undir yfirskriftinni „One Planet Summit“.  Fundurinn var haldinn í tilefni af því að í dag, 12. desember, eru tvö ár liðin frá samþykkt Parísarsamkomulagsins og lýkur fundinum síðar í kvöld. Megintilgangur fundarins er að fagna þeim áfanga sem Parísarsamkomulagið er og vekja athygli á markmiðum […]

Áform um hverfisskipulag Grafarvogs kynnt – Starfsemi fyrir kvikmyndaiðnað, verslun og þjónustu

Umhverfis- og skipulagssvið Reykjavíkurborgar hélt kynningarfund á dögunum vegna fyrsta áfanga skipulags í Gufunesi. Fundurinn var haldinn í Hlöðunni við Gufunesbæ. Stuðla á að fjölbreyttari byggð og starfsemi og styðja við og styrkja Grafarvog sem hverfisheild. Á svæðinu er einkum gert ráð fyrir starfsemi á sviði afþreyingar- og kvikmyndaiðnaðar og þjónustu tengdri slíkri starfsemi. Einnig […]

Trump verst ásökunum um kynferðislega áreitni á Twitter

Donald Trump Bandaríkjaforseti, sagði í dag að allur sá fjöldi ásakana á hendur honum varðandi kynferðislega áreitni, væri liður í samsæri Demókrata og kallaði þær falsfréttir. Orð Trump féllu degi eftir að þrjár konur ásökuðu Trump um að hafa áreitt sig kynferðislega í viðtali á NBC sjónvarpsstöðinni og á blaðamannafundi í New York í gær. […]

Herdís kjörin næst-æðsti stjórnandi Feneyjanefndar Evrópuráðsins -Fyrst Íslendinga

Dr. Herdís Kjerulf Þorgeirsdóttir hefur kjörin næst-æðsti stjórnandi Feneyjanefndar Evrópuráðsins, nefndar Evrópuráðsins um lýðræði með lögum. Á aðalfundi nefndarinnar nú í desember var Herdís kjörin fyrsti varaforseti nefndarinnar en hún hafði í tvígang verið kjörin ein þriggja varaforseta hennar. Hún er fyrsti Íslendingurinn sem kjörin er í stjórn Feneyjarnefndarinnar.     Aðspurð um hvaða þýðingu þetta […]

Kristinn H reiðir til höggs – Sakar umhverfisráðherra um „veruleikafirringu“ og tilheyra „öfgasamtökum“

Kristinn H. Gunnarsson, fyrrum þingmaður og nú ritstjóri Vestfirðings, gagnrýnir nýskipaðan umhverfisráðherra harðlega í leiðara blaðs síns í dag. Guðmundur I. Guðbrandsson, sem áður var framkvæmdarstjóri Landverndar, var skipaður sem fagráðherra af Vinstri grænum eftir síðustu kosningar, en sú ráðning virðist ekki vekja lukku hjá Kristni H. sem sakar umhverfisráðherra um að beita sér af […]

Kristján Þór gerir hreint fyrir sínum dyrum varðandi Samherjatengsl

Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, Kristján Þór Júlíusson, birti á Facebook síðu sinni í morgun yfirlýsingu, þar sem hann gerir grein fyrir tengslum sínum við Þorstein Má Baldvinsson, forstjóra Samherja sem og tengsl hans við fyrirtækið, en hann hefur legið undir ámæli vegna þessa, sökum stöðu sinnar og embættis. Flest, ef ekki allt það sem Kristján týnir […]

Olíunotkun sjávarútvegsins fer minnkandi – Nálgast markmið Parísarsamkomulagsins

Samkvæmt skýrslu Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi um olíunotkun greinarinnar til 2030, sem unnin er að hluta af stærstu sjávarútvegsfyrirtækjum landsins, kemur í ljós að eldsneytisnotkun hefur minnkað töluvert frá árinu 1990, eða um 43% Í skýrslunni kemur fram að „sterkir fiskistofnar, framfarir í veiðum og betra skipulag veiða hafa leitt til verulega minni olíunotkunar í […]

Dapurleg upprifjun

Jón Steinar Gunnlaugsson skrifar: Það var sorglegt að fylgjast með upprifjun á því í fréttum í síðustu viku hvernig margir Íslendingar höguðu sér fyrst eftir bankahrunið 2008. Menn fóru í ógnandi hópum að heimilum fólks, sem það taldi í fávisku sinni að borið hefði einhverja óskilgreinda ábyrgð á hörmungunum. Þar urðu meðal annars stjórnmálamenn og […]

„Tímabært að teikna upp mynd af því hvernig hann og hans nánustu hafa hagað sér“

Karl Th. Birgisson, ritstjóri Herðubreiðar, gaf út á dögunum bók er nefnist Hinir Ósnertanlegu, saga um auð, völd og spillingu. Þar er fjallað um viðskiptasögu Bjarna Benediktssonar, fjármálaráðherra og ítök föðurættar Bjarna í viðskiptalífinu í gegnum árin, sem höfundur kallar „eitrað samband stjórnmála og viðskipta.“       En af hverju réðst Karl í gerð […]

Aldrei munað eins litlu á WOW og Icelandair í farþegum talið

Aldrei hefur munað jafn litlu á stærð íslensku flugfélaganna tveggja, Icelandair og WOW, í farþegum talið. Icelandair flutti í nóvember 249 þúsund farþega, meðan Wow flaug með 224 þúsund farþega á sama tíma. Munurinn er 25 þúsund farþegar, sem er minnsti mælanlegi munur hingað til. Þar áður var munurinn minnstur í febrúar, eða 33,657 farþegar. […]

Velferðarráðuneytið vænir Barnaverndarstofu um ósannsögli

Líkt og komið hefur fram í fjölmiðlum hefur forstjóri Barnaverndarstofu, Bragi Guðbrandsson,  legið undir ámæli vegna starfshátta sinna. Barnaverndarstofa sendi frá sér yfirlýsingu á föstudag, þar sem beðið var um frest til að svara Velferðarráðuneytinu, meðan aflað væri frekari gagna, því það hafi gengið erfiðlega að fá gögnin í hendur. Nú hefur Velferðarráðuneytið sent frá […]

Búið að ráða aðstoðarmenn dómara við Landsrétt

Samkvæmt öruggum heimildum Eyjunar er búið að ráða aðstoðarmenn dómara við Landsrétt. Auglýst var eftir fimm löglærðum aðstoðarmönnum dómara við Landsrétt í sumar, en Landsréttur tekur til starfa 1. janúar 2018 og er gert ráð fyrir að aðstoðarmenn hefji störf frá þeim tíma. Alls sóttu 116 manns um störfin fimm en eftirtaldir einstaklingar fengu starfið: […]

Stjórnarandstaðan þiggur formennsku þriggja fastanefnda Alþingis- „Ekki nema hæfilega ánægð“

Stjórnarandstaðan ákvað í morgun að taka við formennsku í þeim þremur fastanefndum sem ríkisstjórnin hafði boðið þeim. Þetta staðfesti Logi Einarsson formaður Samfylkingarinnar við Eyjuna. Að sögn Loga mun Samfylkingin fara með formennsku í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd fyrstu tvö árin, en skiptast síðan á við Pírata, sem fara fyrir velferðarnefnd fyrstu tvö árin. Þá mun […]

Hæstaréttarlögmaður ýjar að vanhæfi umhverfisráðherra

Hæstaréttarlögmaðurinn Jón Jónsson skrifar grein í Morgunblaðið um helgina, hvar hann veltir fyrir sér hæfi, eða eftir atvikum, vanhæfi Guðmundar I. Guðbrandssonar umhverfisráðherra, sökum sinna fyrri starfa hjá Landvernd. Spyr Jón hvort umhverfisráðherra sé til dæmis hæfur til að skipa til dæmis starfshóp um málefni Teigsskógar, eða hvort hann sé hæfur að fjalla um aðalskipulag tengt […]

Frjáls fjölmiðlun ehf. - Kringlunni 4-12, 103 Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is