Sunnudagur 08.02.2015 - 16:00 - Ummæli ()

Noregur væri miklu fátækara land ef hugarfarið þar væri eins og á Íslandi

Jón Steinsson, hagfræðingur.

Jón Steinsson, hagfræðingur.

Ísland gæti orðið jafnríkt eða jafnvel ríkara land en Noregur ef það myndi nýta náttúruauðlindir sínar á þann hátt að arðurinn af þeim yrði hámarkaður. Það sem stendur Íslandi fyrir þrifum í þessum efnum er fyrst og fremst hugarfarið.

Þetta er mat Jóns Steinssonar, dósents í hagfræði við Columbia háskóla í New York, en hann útlistaði hugmyndir sínar um auðlindamál á Íslandi í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni nú fyrir helgi.

Í umræðum um kjaramál sagði Jón málin ekki eingöngu snúast um hvernig eigi að skipta kökunni á Íslandi, heldur hvernig eigi að hámarka stærð kökunnar. Hann sagði auðlindir okkar Íslendinga jafnvel verðmætari per íbúa en Norðmanna og að ef vel væri haldið á spilunum gætum við jafnvel orðið ríkari en Norðmenn.

Jón sagði auðlindamálin hér tvíþætt, annars vegar sjávarauðlindin og hins vegar orkuauðlindin. Í fyrrnefnda flokknum eru útgerðarmenn að fá auðlindinni úthlutað langt undir markaðsvirði. Því þyrfti að breyta þannig að útgerðarmenn fari að borga sannvirði fyrir að fá að nýta auðlindirnar og að almenningur njóti góðs af þessum auðlindum í gegnum það fjármagn sem rennur í ríkissjóð.

Orkuauðlindirnar eru mun stærra dæmi, að mati Jóns og þar snýst málið um að Ísland er í dag ekki að hámarka þann arð sem við fáum af auðlindunum. Það skrifast fyrst og fremst á hugarfarið sem ríkir á Íslandi.

Hugarfarið á Íslandi hefur verið þannig, þetta er svolítið þannig að ef þú ættir gullnámu og þú hefðir ekkert áhuga á gullinu sjálfu. Þú værir tilbúinn til að gefa gullið frá þér ef þú værir alveg viss um að þú fengir góð laun við að grafa gullið upp. Þannig hefur mér fundist hugarfarið vera varðandi náttúruauðlindirnar. Það snýst allt um það að skapa störf við það að byggja álverið og byggja virkjunina, í staðinn fyrir að þetta snúist um það að selja orkuna sem er á við gull, varðandi verðmæti. Auðlindirnar í orkugeiranum eru alveg ævintýralega verðmætar.

Aðspurður hvað þurfi til að breyta þessu hugarfari, svaraði Jón:

Ég held að fólk þurfi að átta sig á því að orkuauðlindirnar, þær eru á við gull og þær eru á við olíu. Þær eru jafnverðmætar per íbúa og olíusjóður Norðmanna. Ef við færum að hugsa þetta þannig, þetta eru rosalega mikil verðmæti sem við erum að gefa frá okkur vegna þess að við höfum svo miklar áhyggjur af því hver fær nokkur verðlaunuð störf við að byggja álverið. Þetta er svolítið eins og Norðmenn segðu: „Við erum tilbúin að gefa frá okkur olíuna á kostnaðarverði ef við fáum að byggja olíuborpallana“. Ef að hugarfarið í Noregi væri þannig, þá væri Noregur miklu, miklu fátækara land en það er. En hugarfarið í Noregi er allt öðruvísi, þeir tala þannig: „Það er olían sem er verðmætið. Við ætlum að selja olíuna á rosalega háu verði“. Á sama hátt ættum við að hugsa um orkuna sem verðmætin og við ættum að selja orkuna á eins háu verði og við getum.

Lausnin við þessu kann að vera lagning sæstrengs sem gæti, að mati Jóns, margfaldað það verð sem við fáum fyrir orkuna. Bendir hann á að nú séu Bretar að semja um kaup á endurnýjanlegri orku á sex til átta sinnum hærra verði en við erum að selja hana á til álveranna.

Við erum að selja okkar orku á tombóluverði.

Jón segir marga Íslendinga mikla fyrir sér þá framkvæmd sem lagning sæstrengs er. Nú þegar er 40 prósent af þeirri orku sem færi í gegnum sæstrenginn til staðar og þessi orka fari til spillis. Aukalega mætti afla 30 prósent orkunnar með því að flytja á móti inn þá orku sem fer til spillis í Evrópu að næturlagi.

Ef við værum með sæstreng, þá gætum við flutt inn orku á nóttinni og sparað vatnið í lónunum og selt tvöfalt meira af orku á daginn. Þá gætum við fengið 30 prósent af orkunni til viðbótar sem þyrfti í sæstrenginn án þess að virkja neitt.

Sem sagt, 70 prósent af orkunni er þegar til staðar og ekki þyrfti nema eina litla virkjun á stærð við Búrfellsvirkjun til að afla þess sem upp á vantar.

Ef við færum að nýta þær [orkuauðlindirnar] almennilega og hámarka arðinn af auðlindunum sem við höfum á Íslandi, þá gætum við orðið alveg ævintýralega rík.

Aðspurður hversu langan tíma það taki að ráðast í breytingar sem þessar og þar til auðlindirnar fari að skila þjóðinni arði, segir Jón að í sjávarútvegi geti þetta gerst tiltölulega hratt. Á nokkrum árum myndu 10 til 30 milljarðar skila sér aukalega í ríkissjóð sem myndi gjörbreyta stöðu hans.

Öll þessi umræða um það að við eigum ekki nægilega mikla peninga til þess að vera með almennilegt heilbrigðiskerfi, það myndi verða algerlega fyrir bí. Og laun opinberra starfsmanna, til dæmis, í heilbrigðiskerfinu og í menntakerfinu, það væri hægt að hækka þau laun afskaplega mikið.

Ágóðinn í orkunni yrði að mati Jóns mun meiri, en en raunhæft sé að ætla að það taki um 5 til 10 ár að fá arð af slíkri framkvæmd sem sæstrengur er.

«
»

Ummæli ()

Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Ban Ki-moon segir að læra megi af Íslendingum í jafnréttismálum

Sjálfbærnistofnun Ban Ki-moon var sett á fót árið 2017 með það markmið að styðja við innleiðingu heimsmarkmiða Sameinuðu þjóðanna þar sem sérstök áhersla er lögð á málefni kvenna og ungs fólks. Ban Ki-moon, sem var aðalritari Sameinuðu þjóðanna árin 2007-2016, átti fund með Lilju Alfreðsdóttur, mennta- og menningarmálaráðherra, og Líney Rut Halldórsdóttur framkvæmdastjóra ÍSÍ, í […]

1000 milljarðar króna undanþegnir skatti

Kristinn H. Gunnarsson ritar: Það er kallað á meira framlag frá ríkinu til óteljandi málaflokka. Þrátt fyrir að ríkissjóður hafi bólgnað út vegna aukinna tekna sem fylgja uppsveiflunni í hagkerfinu þá er víða kvartað sáran undan naglaskap í fjárveitingum til velferðar- og heilbrigðismála. Framlög til menntamála eru skorin við nögl og erlendar athuganir sýna hnignandi […]

Starfsgreinarsambandið fagnar launaskriðstryggingu

Laun þeirra ríkisstarfsmanna sem eru í aðildarfélögum Starfsgreinasambands Íslands fá nú í fyrsta sinn svokallaða launaskriðstryggingu sem gefur að meðaltali 1,8% hækkun á laun afturvirkt frá 1. janúar 2017. Leiðréttingin kemur til útborgunar á flestum stöðum þann 1. mars. Þetta er gert á grundvelli rammasamkomulags í tengslum við síðustu kjarasamninga til að tryggja að launaskrið […]

Guðlaugur Þór: Bretar vilja tryggja réttindi íslenskra borgara í Brexit

Samkvæmt Guðlaugi Þór Þórðarsyni, utanríkisráðherra, er það vilji breskra yfirvalda að virða og tryggja réttindi íslendinga, svo þeir sitji við sama borð og aðrir. Brexit sé forgangsmál. „Brexit er og verður forgangsmál hjá okkur í utanríkisráðuneytinu og mikil vinna fer nú fram í ráðuneytum hér á landi við að vernda hagsmuni okkar vegna útgöngu Breta […]

Íbúðum fjölgaði um 1.800 í fyrra – Lítil fjölgun milli ára

Íbúðum hér á landi fjölgaði um 1.759 í fyrra. Til samanburðar fjölgaði þeim um 1.580 árið 2016 og er aukningin því einungis tæplega 200 íbúðir milli ára. Þetta má sjá í nýjum tölum sem Þjóðskrá Íslands hefur birt. Eins og sjá má á meðfylgjandi mynd hefur orðið aukning í fjölgun íbúða undanfarin ár. Fjölgunin hefur […]

Brynjar baunar á Halldór: „Svona menn eiga bara að vinna á vernduðum vinnustað“

Brynjar Níelsson þingmaður Sjálfstæðisflokksins segir að þeir sem kalli á afsökunarbeiðni vegna veru Eyþórs Arnalds á fundi borgarstjórnar og þingmanna eigi bara vinna á vernduðum vinnustað. Halldór Auðar Svansson borgarfulltrúi Pírata sendi í gær harðort bréf til allra borgarfulltrúa og þingmanna Reykjavíkurkjördæmanna tveggja þar sem hann fer fram á að Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra bæðist […]

„Þingmenn sem þegið hafa bætur og ráðstafað því í kaup á húsnæði ættu að skila því, ella vera bornir út“

Þórólfur Júlían Dagsson, stjórnarmeðlimur Pírata á Suðurnesjum, spyr hvort það sé ekki réttmæt krafa að fólk sem búi ekki í því sveitarfélagi sem það vinnur, fái sömu kjör og þingmenn. Þá vill hann að allar upplýsingar um fjárveitingar til þingmanna síðustu 20 árin verði gerð opinber. Þetta kemur fram í tilkynningu frá Þórólfi. Hann segir […]

Styrmir: Evrópuríkin treysta Bandaríkjunum ekki lengur

Styrmir Gunnarsson, fyrrum ritstjóri Morgunblaðsins, lætur öryggismál Evrópu sig varða í dag. Þar segir hann að ríki Evrópusambandsins ætli sér að stórauka samstarf sitt í öryggis- og varnarmálum, þar sem þau treysti ekki lengur á NATO með sama hætti og áður. Ástæðan fyrir því sé Donald Trump Bandaríkjaforseti. Það er rétt hjá Styrmi að heimurinn […]

Gunnar Smári segir Samtök atvinnulífsins aðeins þjóna fámennri auðklíku

Gunnar Smári Egilsson, stofnandi Sósíalistaflokks Íslands, setur fram áhugaverða tölfræði á Facebooksíðu sinni um skiptingu auðs á Íslandi. Þar segir að aðeins 50 manneskjur á Íslandi eigi 53% alls eiginfjár íslenskra fyrirtækja og 950 manns til viðbótar eiga önnur 45 prósent alls eiginfjár fyrirtækja. Þá eigi restin af þjóðinni, um 339,000 manns, tvö prósentin sem […]

Mesta fólksfjölgunin á Norðurlöndunum

Fólki fjölgar meira á Norðurlöndum en annars staðar í Evrópu. Þá er þróun aldursdreifingar afdráttarlaust á þann veg að eldri árgangar fólks eru hér stærri en að meðaltali annars staðar í álfunni. Greinileg tilhneiging er til meiri fjölgunar á þéttbýlissvæðum á öllum Norðurlöndunum og ástæða þess er ekki síst samspil milli aðflutnings fólks frá frá […]

Andrés Ingi opnar bókhaldið og upplýsir um endurgreiðslur ferðakostnaðar

Andrés Ingi Jónsson, þingmaður Vinstri grænna, birtir á Facebook síðu sinni bókhaldsgögn um endurgreiðslur frá Alþingi vegna ferðakostnaðar hans innanlands á árinu 2017. Upphæðin er tæpar 300.000 krónur vegna fimm viðburða. Andrés Ingi segir sjálfsagt að útgjöldin verði opinber líkt og til standi að hálfu Alþingis: „Umræðan um starfskostnað þingmanna undanfarna daga er af hinu […]

Arnaldur Hjartarson metinn hæfastur umsækjenda um dómarastöðu við Héraðsdóm Reykjavíkur

Dómnefnd um hæfni umsækjenda um embætti dómara hefur skilað umsögn sinni um umsækjendur um eitt embætti dómara með fast sæti við Héraðsdóm Reykjavíkur. Arnaldur Hjartarson, aðstoðarmaður dómara við EFTA dómstólinn, var metinn hæfastur af umsækjendum. Þetta kemur fram á vef dómsmálaráðuneytisins. Í umsögn um Arnald segir meðal annars að Arnaldur hafi almenna og víðtæka lögfræðiþekkingu, eigi […]

Utanríkisráðherra: „Meiri áhersla verður lögð á eftirlit og viðbragð á þessari lífæð milli Evrópu og Norður-Ameríku”

Varnarmálaráðherrar aðildarríkja Atlantshafsbandalagsins ræddu aukinn varnarviðbúnað og framlög til varnarmála, eflingu herstjórna NATO og stuðning við umbætur í Írak á tveggja daga fundi sínum sem lauk í Brussel í dag. Þá funduðu ráðherrarnir með varnarmálaráðherrum Finnlands og Svíþjóðar og utanríkismálastjóra ESB um vaxandi samvinnu NATO og ESB. Þetta kemur fram í tilkynningu: „Bandalaginu hefur á […]

Smári McCarthy skólar Ásmund til: Segir þingmannsstarfið ekki snúast um keyrslu og kaffistofuröfl

Smári McCarthy, þingmaður Pírata, er einn fjölmargra sem hafa gagnrýnt frammistöðu Ásmundar Friðrikssonar, þingmanns Sjálfstæðisflokksins, í Kastljósinu í gær. Smári skrifar á Facebooksíðu sína að hann hafi meiri áhuga á að vera skilvirkur í sínum störfum, heldur en að vera popúlisti: „Nú vill svo til að ég er þingmaður Suðurkjördæmis, en bý einmitt í 101 […]

Frjáls fjölmiðlun ehf. - Kringlunni 4-12, 103 Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is