Mánudagur 25.05.2015 - 09:00 - Ummæli ()

Bjarni: Íslendingar hafa aldrei áður verið í jafn sterkri stöðu og nú

Bjarni Benediktsson. Eyjan/Pressphotos.biz

Bjarni Benediktsson. Eyjan/Pressphotos.biz

„Ég er þeirrar skoðunar að í dag séu Íslendingar í sterkustu stöðu sem við höfum nokkru sinni verið í, séð frá efnahagslegu sjónarmiði,“ fullyrðir Bjarni Benediktsson, fjármálaráðherra, í ítarlegu viðtali við Eyjuna. Hann áætlar að stöðugleikaskattur skili hundruðum milljarða í þjóðarbúið og segir nú að engin áform séu uppi um að selja Landsvirkjun.

Bjarni undirbýr sig nú undir að leggja fram stærsta mál sitt síðan hann settist í stól fjármálaráðherra fyrir tveimur árum, frumvörp um afnám gjaldeyrishafta. Sagðist hann fyrir helgi vonast til þess að leggja þau fyrir Alþingi í þessari viku, en sem kunnugt er fela þau í sér skattlagningu á þrotabú föllnu bankanna – svokallaðan stöðugleikaskatt. Þetta sé nauðsynlegt vegna þess hversu lítið hefur gerst í uppgjöri bankanna í mjög langan tíma.

„Það sem við erum að vinna að er heildstæð áætlun sem að byggir á þessari leið, að nýta skattlagningarvald ríkisins til þess að leysa vandann sem er augljós og öllum almenningi á Íslandi stendur ógn af. Það eru almannahagsmunir til staðar. Til þess að skýra það bendi ég bara á að ef við myndum afnema höftin þá eru allar líkur til þess að gengi krónunnar myndi lækka mjög hratt. Við erum semsagt að verja almannahagsmuni með því að fara þessa leið.“

Þessu til viðbótar hyggjast stjórnvöld bjóða út fjárfestingakosti fyrir snjóhengjuna. Þessar tvær aðgerðir séu forsenda þess að hefja afnám hafta fyrir íslenskan almenning, fyrirtæki og aðra innlenda aðila.

Við erum að vinna í því að leggja þetta frumvarp fram á þessu þingi og að það verði þá þannig að árið 2015 verði ár stórra aðgerða í þessum málum. þannig að ég sé fyrir mér að á þessu ári muni þetta landslag gjörbreytast.

Ekki tekjuöflunaraðgerð en skatturinn skilar hundruðum milljarða

Bjarni segir að þessar aðgerðir feli ekki í sér að höftin verði afnumin að fullu á þessu ári, en þær munu þó leysa langstærstu ógnirnar við haftaafnámsferlið á þessu ári. Þegar Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, forsætisráðherra, boðaði stöðugleikaskattinn á flokksþingi Framsóknarflokksins á dögunum sagði hann að skatturinn muni skila hundruðum milljarða króna í þjóðarbúið. Aðspurður hvort það sé rétt mat, svarar Bjarni:

Það er augljóst að vandinn sem að við stöndum frammi fyrir, hann hleypur á slíkum tölum. Okkar aðgerðir miða að því að koma í veg fyrir að þær fjárhæðir séu að setja þrýsting á íslensku krónuna. Það er algjört grundvallaratriði að við erum ekki að vinna að lausn fjármagnshaftanna út frá því að grípa til einhverra tekjuöflunaraðgerða. Þetta er ekki tekjuöflunaraðgerð sem við erum að fara í. Þetta er aðgerð sem er nauðsynlegt að fara í til þess að losa hagkerfið undan höftunum. Það leiðir hins vegar af sjálfu sér, að þegar þú leggur á skatt, þá munu koma tekjur til ríkisins og við munum nota þær tekjur til þess að greiða niður skuldir og þar erum við að ræða um mörg hundruð milljarða, alveg klárlega.

Bjarni bendir einnig á að umgjörð fjármálakerfisins hafi gjörbreyst á undanförnum árum, þannig að það er mun betur í stakk búið til að takast á við umhverfið en fyrir hrun. Lagaumgjörðin hefur verið bætt og mun gera það enn frekar með frumvarpi um opinber fjármál sem nú liggur fyrir Alþingi. Komið hefur verið á fjármálastöðugleikaráði og kvaðir settar á fjármálafyrirtæki.

Þetta allt saman skilar gjörbreyttri umgjörð. Svo er það rétt há þér að við munum áfram þurfa að einhverju leyti að byggja á þjóðhagsvarúðartækjum sem að einhverjir myndu segja að væri ígildi hafta en í mínum huga er það allt annað en þessi höft sem við erum að nota undanfarin ár.

Í sterkari stöðu en nokkru sinni

Bjarni segir að staða efnahagsmála sé klárlega það sem standi upp úr það sem af er kjörtímabili. Það hafi tekist vel að koma á efnahagslegum stöðugleika sem endurspeglast í lágri verðbólgu, lækkandi vöxtum, auknum kaupmætti, hallalausum ríkisrekstri og þeirri staðreynd að sveitarfélög eru farin að greiða niður skuldir.

Þetta finnst mér hafa gerst á skemmri tíma en ég þorði að vona, en það er ekki hægt að neita því að ástandið á vinnumarkaði núna setur ákveðið óveðurský yfir þetta ástand. Við skulum vona að það rætist vel úr kjaraviðræðunum.

Bjarni nefnir einnig aðgerðir ríkisstjórnarinnar í skuldamálum sem hafi að hans mati, þrátt fyrir hrakspár þess efnis, ekki valdið ríkissjóði tjóni eða ýtt undir neyslu í hagkerfinu. Ekki bara séu aðgerðirnar fullfjármagnaðar, heldur hafi verið unnt að flýta fjármögnun verkefnisins vegna bættrar stöðu ríkissjóðs í fyrra.

Ég er þeirrar skoðunar að í dag séu Íslendingar í sterkustu stöðu sem við höfum nokkru sinni verið í, séð frá efnahagslegu sjónarmiði.

– Ertu að tala um eftir hrun eða frá upphafi?

Bara nokkru sinni. Góðærisárin fyrir hrun voru byggð á gríðarlega miklum viðskiptahalla, það hlaut að þurfa að koma leiðrétting út af því. Annað hvort í gegnum gengið eða með öðrum hætti, sem að það gerði. En ef við berum okkur saman við þann tíma í dag, þá erum við í fyrsta lagi með hærri landsframleiðslu, meiri kaupmátt og við erum með jöfnuð í viðskiptum við útlönd og undirstöðuatvinnugreinarnar, þær standa allar betur en þær gerðu þá.

Spáir lengsta samfellda hagvaxtarskeiði seinni tíma

Bjarni víkur sérstaklega að undirstöðuatvinnuvegunum – sjávarútvegi, orkuiðnaði og ferðaþjónustu. Sjávarútvegurinn hafi aldrei staðið betur, bæði með tilliti til reksturs sjávarútvegsfyrirtækja og hins vegar ástandsins í hafinu. Það hafi ekki verið betra í áratugi. Þá sé umframeftirspurn eftir orku og verið er að setja af stað nýjar verksmiðjur sem munu bera uppi stóran hluta hagvaxtarins á næstu árum.

bbskuggi

Eyjan/Pressphotos.biz

„Gangi spár eftir erum við að upplifa lengsta samfellda hagvaxtarskeið Íslandssögunnar seinni tíma.“

Þá hefur vöxturinn í ferðaþjónustu skapað það miklar gjaldeyristekjur að Seðlabankanum hefur tekist að byggja upp stærri óskuldsettan gjaldeyrisvaraforða.

„Þetta er ástæðan fyrir því að ég vil meina að við höfum aldrei áður staðið jafnsterkt eins og við gerum akkúrat í dag. Það er auðvitað hægt að missa niður þessa góðu stöðu. Það eru varúðarorðin sem að hafa verið höfð uppi af Seðlabankanum og Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og öðrum í tengslum við átök á vinnumarkaði þessa dagana.“

– En einmitt þessar atvinnugreinar sem þú nefnir, það hefur staðið um þær miklar deilur og það er ákall úti í samfélaginu að þjóðin eigi að njóta meiri arðs af þeim.

„Ég held samt að þessum greinum standi takmörkuð ógn af því. Ég skynja alveg hin undirliggjandi átök og það er meðal annars af þeirri ástæðu sem að ég talaði um það í vikunni að það er orðið tímabært að færa í stjórnarskrá, löngu tímabært reyndar, auðlindaákvæði um bæði sjávarútveginn og reyndar líka ferðaþjónustuna og orkuna. Að við setjum í stjórnarskrá ákvæði til þess að undirstrika að náttúruauðlindirnar séu í sameiginlegri eigu þjóðarinnar og það beri að nýta þær á sjálfbæran hátt og í þágu þjóðarhagsmuna. Þetta held ég að skipti máli til að fá betri sátt um framtíð þessara undirstöðuatvinnugreina.“

Ekki bara hægt að horfa á arðgreiðslur

Bjarni segir hins vegar ástæðu til að staldra við og spyrja hvort ástæða sé til þess að efna til ágreinings um þessar greinar á sama tíma og þær hafa aldrei skilað jafnmiklum arði til þjóðarinnar og einmitt nú.

Hvers vegna er það sem sjávarútvegurinn er að skila jafnmiklum arði og hann gerir í dag? Það er vegna þess að við höfum skapað honum umhverfi sem gerir honum kleift að fjárfesta og skapa verðmæti, leggja áhættufé inn í greinina, ná fram  hagræðingu, auka framleiðni.

-Getur það ekki verið að þetta ákall sé uppi vegna þess að fólk horfir upp á fyrirtæki eins og HB Granda greiða hluthöfum sínum milljarða í arð en neitar á sama tíma að hækka laun starfsfólksins svo nokkru nemi?

Ég skil það mjög vel að fólk spyrji sig hvort það sé eðlilegt að fyrirtæki sem er að nýta sameiginlega auðlind geti greitt arð sem hleyur á milljörðum til hluthafanna. En þá verðum við að gera kröfu til þess að það sé ákveðinnar sanngirni gætt og menn geta spurt sig, hvað hafa eigendurnir bundið mikið fé í fyrirtækinu. Hvað kostar HB Grandi ef þú ætlar að eignast fyrirtækið? Hvað eru hluthafarnir með mikið fé bundið þar? Hver er eðlileg og sanngjörn ávöxtun á það hlutafé allt saman? Ef menn setja þetta í þetta samhengi, þá kannski dregst upp aðeins önnur mynd en ef þú horfir bara á það að það séu að koma einn, eða tveir eða þrír milljarðar í arð. Það er þetta samhengi hlutanna sem þú hlýtur að þurfa að vera með í umræðunni um það hvort arðurinn sé eðlilegur. Það er ekki bara hægt að vísa til þess að verið sé að nýta sameiginlega auðlind. Og að sjálfsögðu greiða fyrirtæki eins og Grandi alla skatta, veiðigjöld og svo framvegis.

Þjónustugjöld í stað náttúrupassa

Það varð ljóst nánast um leið og iðnaðarráðherra lagði fram frumvarp sitt um náttúrupassa að málið var andvana fætt. Frumvarpið mætti mikilli andstöðu og málið dæmt til þess að daga uppi í þinginu. Þar með er ljóst að enn verður bið á því að ríkissjóður afli sér aukatekna af stórauknum ferðamannastraumi til landsins.

Bjarni segir að honum líki sú hugmyndafræði sem býr að baki náttúrupassanum, að þeir sem njóti greiði. Hins vegar hafi menn ofmetið möguleikann á að ná góðri sátt um slíka gjaldtöku.

„Það lá fyrir þegar ráðherrann lagði fram málið að það gæti orðið ágreiningur um þetta. Við þurfum þess vegna að fara aðrar leiðir og ég geri ráð fyrir því að það muni þá frekar gerast þannig í framtíðinni að menn muni taka einhvers konar þjónustugjöld á þeim stöðum þar sem uppbygging er að eiga sér stað. Eins og til dæmis með því að leggja bílastæðagjald á þar sem menn reisa bílastæði til þess að byggja upp nauðsynlega aðstöðu og geti tekið á móti þeim mikla fjölda sem er að koma á hvern stað.“

Sjálfstæðisflokkurinn getur endurheimt fyrri styrk

Þrátt fyrir fullyrðingar Bjarna um að Ísland hafi aldrei áður verið í sterkari stöðu en einmitt núna hefur stuðningur við ríkisstjórnina dvínað jafnt og þétt á tímabilinu. Samhliða því hefur stuðningur við Sjálfstæðisflokkinn farið minnkandi og mælast Píratar nú með langtum meira fylgi. Hefur fylgið verið á bilinu 20 til 25 prósent undanfarin misseri.

Bjarni viðurkennir að ekkert einfalt svar sé til við þessu, en bendir á að Sjálfstæðisflokkurinn eigi sérstaklega erfitt uppdráttar á meðal ungs fólks á höfuðborgarsvæðinu. Við því þurfi flokkurinn að bregðast.

Að hluta til kann þetta líka að vera vegna þess að þetta hafa verið erfiðir tímar. Fólk er lengi búið að bíða eftir því að fjárhagurinn batni og við myndum rétta úr kútnum og þolinmæðin kannski verið þrotin. Kannski hafa menn spennt bogann of hátt og gefið of miklar væntingar um framfarir og lífskjarabata. Þetta er mikið þolinmæðisverk að vinna tilbaka kaupmátt.

– En getur ekki líka verið að sögulegir yfirburðir Sjálfstæðisflokksins í stjórnmálum heyri sögunni til, að flokkurinn þurfi einfaldlega að taka mið af nýju landslagi?

Ég er svona frekar æðrulaus gagnvart þessu. Ég hef núna farið í gegnum tvennar kosningar þar sem við erum undir 30 prósentum. Bæði 2009 og 2013 og það mun ekki breytast nema að við leggjum mjög hart að okkur og vinnum fyrir því að endurheimta það traust. Ég tel að það sé raunhæft að gera það. Það er engin spurning að það er breytt landslag eftir hrunið. En er það komið til að vera um alla framtíð? Það held ég að sé algjörlega ótímabært að dæma um.

Nýjar reglur á næsta kjörtímabili

Líkt og alþjóð hefur orðið vitni að er Alþingi búið að vera óstarfhæft undanfarnar tvær vikur vegna deilna um þingsályktunartillögu um Rammaáætlun. Stjórnarandstaðan hefur haldið uppi linnulausu málþófi og hefur komið til harðra deilna með tilheyrandi gífuryrðum sem síst eru til þess fallin að bæta ásýnd þingsins. Bjarni viðurkennir að ástandið á þinginu þessa dagana sé einstaklega slæmt.

bbene

Eyjan/Pressphotos.biz

Þess vegna hefur Bjarni viðrað hugmyndir um breytingar á þingsköpum sem koma eiga þingstörfum í eðlilegt horf, en tryggja um leið að minnihlutinn hafi svigrúm til að koma andstöðu sinni á framfæri.

„Þess vegna segi ég, við skulum bara láta nýjar reglur taka gildi eftir næstu kosningar. Þetta er rétti tíminn. Við erum á miðju kjörtímabili, það stendur enginn flokkur sérstaklega vel, nema kannski þessir nýju flokkar eins og Píratar. Gott og vel, er þetta ekki bara fínn tímapunktur? Það veit enginn hvort hann er að fara að gefa eitthvað frá sér eða hvað. Ég er ekki að tefla þessum hugmyndum fram til þess að veita næstu ríkisstjórn einhverja yfirburðastöðu á þinginu, þvert á móti. Það þarf bara að finna nútímalegra og betra fyrirkomulag. Fyrirmyndirnar eru alveg nægilega margar. Mín vegna, ef það er það sem þyrfti, þá mættu þær taka gildi á þarnæsta kjörtímabili. En það verður að gera þessar breytingar.“

Fyrri ríkisstjórn ber ábyrgð á deilum um Rammaáætlun

-En vandamálið núna er þessi tillaga um Rammaáætlun sem getur vart talist mikilvægasta málið sem þjóðin stendur frammi fyrir eins og ástandið í samfélaginu er. Maður veltir því fyrir sér hvað meirihlutinn er að hugsa með því að tefla þessu máli fram á þessum tímapunkti.

„Nú er freistandi að segja á móti, ef þetta er ekki mikilvægt mál, hvers vegna er það þá tekið í gíslingu? Hvers vegna eru þá mörg hundruð ræður fluttar um fundarstjórn forseta?“

-En þetta hefur ekki verið ykkar forgangsmál.

„Í fyrsta lagi óskaði umhverfisráðherra eftir því snemma á kjörtímabilinu að verkefnastjórnin myndi taka ákveðna virkjanakosti til sérstakrar skoðunar. Það er nú upphaf málsins. Við höfum allt þetta kjörtímabil sagt að við vildum taka til endurskoðunar ákveðna virkjanakosti og setja þá aftur í faglegt ferli.“

-Tillaga ráðherrans hljóðaði aðeins upp á einn kost. Atvinnuveganefnd bætti hinum sex við og setti málið þar með í uppnám.

Eyjan/Pressphotos.biz

Eyjan/Pressphotos.biz

„Ráðherrann hefði getað farið þá leið eins og fyrri ríkisstjórn gerði að senda málið í umsagnarferli og koma svo með breytingartillögu að því afstöðnu. En hann kaus að treysta þinginu til þess að ganga í gegnum þá vinnu. Ég sé ekki að menn eigi að gera mikinn greinarmun á því hvort að ráðherra sendi mál út til umsagnar og geri á því breytingar, eins og Svandís Svavarsdóttir gerði, eða hvort að þingið sendi mál til umsagnar og geri á því breytingar. Jú, það má segja að þá fá breytingatillögurnar ekki jafnmargar umræður í þinginu. En á þessu er enginn grundvallarmunur í sjálfu sér, ekki í mínum huga. Upphaf ógæfunnar í þessu máli var þegar að fyrri ríkisstjórn ákvað að horfa framhjá faglegri niðurstöðu verkefnastjórnarinnar og færði úr nýtingarkosti fjölmarga hagkvæma, umhverfisvæna, sjálfbæra virkjanakosti. Það er ekki hægt að segja að það sé bara sjálfsagt mál og ný ríkisstjórn eigi bara að sætta sig við það. Orkunýting er bara stórmál í landinu.“

– En þarf þetta endilega að gerast núna og með þessum hætti? Er ekki hægt að taka málið af dagskrá og leggja það aftur fram í haust, þá mögulega í meiri sátt?

„Málinu er ekki lokið á þinginu. Það getur vel verið að það sé hægt að finna einhvern sáttaflöt í þessu. Ég skal ekkert útiloka það. Mér finnst nú samt að minnihlutinn hafi gengið fram af mikilli óbilgirni á undanförnum dögum.“

Hanna Birna getur aftur orðið ráðherra

Lekamálið er það mál sem reynst hefur Sjálfstæðisflokknum erfiðast á kjörtímabilinu. Það endaði sem kunnugt er með því að Hanna Birna Kristjánsdóttir sagði af sér embætti og aðstoðarmaður hennar hlaut dóm fyrir brot í starfi. Aðspurður hvort forysta flokksins hafi ekki gert mörg mistök í því máli, svarar Bjarni:

Hanna Birna hefur sjálf sagt að hún hafi gert mistök í þessu máli og eftir á að hyggja hefði hún átt að stíga til hliðar fyrr, þegar að aðstoðarmenn hennar voru komnir með réttarstöðu grunaðs.

-En eftir sem áður lýstuð þið yfir stuðningi við hana á þeim tímapunkti og jafnvel eftir það.

Ég skal segja það alveg eins og er. Í fyrsta lagi var mér ekki ljóst fyrr en nokkur tími var liðinn að aðstoðarmennirnir væru komnir með réttarstöðu grunaðs. En í öðru lagi, jafnvel eftir að sú staða kemur upp, þá er það í sjálfu sér rétt að það munur á því að hafa réttarstöðu grunaðs eða vera undir ákæru. Þetta er matsatriði hverju sinni. Ég dreg ekkert úr því að ég lagði þetta mat í hendur ráðherrans og ég studdi hana í því mati hennar. Hún komst fyrir sitt leyti að þeirri niðurstöðu, að þrátt fyrir að þeir hefðu réttarstöðu grunaðs, að henni væri áfram stætt í embætti. Ég studdi hana í því og ég ætla ekkert að reyna að tala mig í kringum það. Í millitíðinni hefur hún sagt að það hafi verið mistök af hennar hálfu og ég held að það sé rétt hjá henni.

-Sérðu fyrir þér að Hanna Birna geti aftur orðið ráðherra í ríkisstjórn? Hefur hún traust til þess?

Það er allt mögulegt í pólitík. Hanna Birna hefur sýnt það í gegnum tíðina að hún er hæfur stjórnmálamaður. Hún er ekki fyrir tilviljun oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík og varaformaður flokksins. Þetta hefur verið erfiður tími fyrir hana. En hún hefur það algjörlega í hendi sér að endurheimta traustið með því að laða fram alla sína bestu kosti og þá eru henni allir vegir færir. Þannig lít ég á málið. Ég hef á tiltölulega stuttum þingmannsferli séð ótal dæmi þess að mönnum hefur mistekist en með einbeittum ásetningi hefur þeim tekist að endurreisa sitt traust og fyrri stöðu. Það getur verið erfiður tími en það er allt mögulegt í pólitík.

Ósanngjarnar og ósvífnar ásakanir í Borgunarmáli

Hanna Birna er ekki eini þingmaður Sjálfstæðisflokksins sem orðið hefur fyrir þrýstingi í embætti. Illugi Gunnarsson hefur sætt gagnrýni fyrir tengsl hans við fyrirtækið Orku Energy. Illugi starfaði fyrir fyrirtækið er hann var utan þings og síðar var greint frá því að stjórnarformaður þess hafi keypt íbúð Illuga og leigt honum aftur er sá síðarnefndi lenti í fjárhagsvandræðum. Málið komst í hámæli er Illugi sat fundi með fulltrúum fyrirtækisins í för sinni til Kína. Hvernig metur Bjarni stöðu Illuga?

„Það er alltaf óheppilegt fyrir ráðherra þegar persónuleg mál eru ofarlega í umræðunni. Það varpar skugga á þau faglegu störf sem ráðherrann er að sinna hverju sinni. Ég hef sjálfur lent í þessari stöðu, að mín persónulegu mál eru dregin fram. Mér finnst nú oft að þar sé ekki fullrar sanngirni gætt í slíkri umfjöllun. En mér finnst að Illugi hafi svarað því sem að honum hefur verið beint og ég sé ekki í fljótu bragði að það standi neitt út af hjá honum að svara fyrir.“

landsbankinn

Mynd/Getty images

Eitt þessara persónulegu mála sem Bjarni vísar í er Borgunarmálið sem kom upp fyrr í vetur, þegar frændur Bjarna, ásamt öðrum fjárfestum, keyptu Borgun af ríkisbankanum Landsbankanum. Viðskiptin sættu mikilli gagnrýni þar sem þau fóru  fram fyrir luktum dyrum og því haldið fram að viðskiptin hafi farið fram á undirverði. Bjarni er ósáttur við að böndin hafi beinst að honum í tengslum við málið.

Það er bæði ósanngjarnt og ósvífið. Það er ótrúlega ósvífið að gefa það í skyn að ég hafi með einhverjum hætti reynt að hafa áhrif á það að eignir væru seldar á undirverði til ættmenna minna. Það er kjarni þess máls. Það eru ásakanirnar sem liggja í loftinu og þegar ég hef gengið á menn sem að eru að tjá sig um þessi efni, þá svo sem hrökklast þeir alltaf tilbaka og segja: „Nei, við erum bara að velta því fyrir okkur hvort þetta hafi verið svona“. Þetta er alveg ótrúlega ósvífið. Staðreynd málsins varðandi Borgunarmálið er að ég hafði nákvæmlega enga aðkomu að þeim ákvörðunum sem þar voru teknar og enga möguleika, jafnvel þótt ég hefði áhuga á því, að hafa áhrif á það. Og frétti svo bara af því máli eins og flestir aðrir eftir að það mál var ákveðið og afgreitt í fjölmiðlum. Þannig að mér finnst að menn hafi sýnt ótrúlega ósvífni í því að reyna að bendla mig við einhverjar ákvarðanir þar og nefna svo spillingu í næsta orði.

– En burt séð frá öllum tengslum, hvað fannst þér um viðskiptin sem slík, sérstaklega í ljósi þess að Landsbankinn er í eigu ríkisins?

Mér finnst að banki eins og Landsbankinn hafi skyldu til þess að tryggja gagnsæi í sínum viðskiptum og það hefði verið langheppilegast að þetta hefði farið í opið söluferli. En bankinn hefur svarað fyrir það, meðal annars fyrir þingefnd á Alþingi, hvers vegna hann kaus að gera það með öðrum hætti. Ég hef í sjálfu sér ekki ástæðu til að rengja þau svör sérstaklega. Hvað er síðan sanngjarnt kaupverð fyrir svona hlut? Það er eitthvað sem er langbest fyrir mig að hafa ekki mikla skoðun á. Aðalatriðið er það að lagaumgjörðin í dag er þannig að ég hef ekkert með stjórn bankanna að gera. Ef menn vilja að ég beri ábyrgð á ákvörðunum Landsbankans þá þarf ég líka að fá vald til þess að stjórna ákvörðunum Landsbankans. Ég hef ekkert slíkt vald.

-En mun frumvarp um að leggja niður Bankasýslu ríkisins ekki færa þér slíkt vald?

Nei, það er líka mikill misskilningur. Frumvarpið um Bankasýsluna snýst um að í stað þess að vera með stofnun, þar sem eru þrír í stjórn og þrír í starfi, þá komum við á fót ráðgjafaráði. Það mál snýst í raun ekki um neitt annað en umbúnað. Eftir sem áður á ég ekki að hafa neitt ákvörðunarvald um það hverjir eru skipaðir í stjórn banka eða annarra slíkra hluta. Það er jú gerð sú breyting að ég get haft frumkvæði að sölu eignahluta í bönkunum en Bankasýslunni var beinlínis komið á fót til þess að selja eignahluti í bankanum.

Hugmyndin um að leggja niður Bankasýsluna hafi komið frá hagræðingarhópi ríkisstjórnarinnar sem þótti óþarfi að halda úti heilli stofnun utan um jafn einfalt verkefni. Bætir Bjarni við að verði það niðurstaða Alþingis að Bankasýslan skuli ekki lögð niður breyti það engu fyrir hann.

Ríkið eigi 40 prósent í Landsbankanum

Bjarni segir hins vegar að óvissan um framtíð Bankasýslunnar, og það hversu lengi frumvarpið hefur verið í meðförum þingsins, hafi ekki hjálpað til við fyrirhuguð áform um sölu eignarhluts í Landsbankanum. Sem stendur er heimild í fjárlögum til að selja tæplega 30 prósenta hlut í bankanum. Vilji Bjarna stendur til þess að selja hlut í bankanum til að greiða niður skuldir ríkissjóðs.

Ég sé það fyrir mér að Landsbankinn verði um það bil í 40 prósenta eigu ríkisins. Að öðru leyti verði bankinn í dreifðu eignarhaldi. Bankinn verði skráður á markað og ríkið noti söluandvirði hlutabréfanna til þess að greiða niður skuldir sem meðal annars var stofnað til til þess að endurfjármagna bankann á sínum tíma. Með því getum við á sama tíma stórlækkað vaxtakostnað ríkisins, skráð stórt og mikilvægt fjármálafyrirtæki og verið ráðandi hluthafi í því áfram.

Bjarni segir að ríkissjóður geti vænst þess að fá gott og sanngjarnt verð fyrir bankann. Bendir hann í því samhengi á að þegar Landsbankinn var einkavæddur árið 2003 hafi eiginfjárhlutfall bankans verið innan við 7 prósent og eigið fé í kringum 16 milljarða. Í dag sé hlutfallið yfir 20 prósent og eigið fé bankans, fyrir síðustu arðgreiðslu, um 250 milljarðar. Virði bankans í dag geti því verið allt að 250 milljarðar króna.

Bara arðgreiðslan á þessu ári var næstum jafnhá og allt söluverð bankans árið 2003. Við erum með gríðarlega verðmætt fjármálafyrirtæki sem lítur allt öðruvísi út en það sem einkavætt var fyrir rúmum áratug.

Landsvirkjun ekki seld

Bjarni hefur áður viðrað sölu á hlut ríkisins í Landsvirkjun, en segir nú að engin áform séu uppi um slíkt. Hann áætlar hins vegar að fyrirtækið skili ríkinu miklum arði á næstu árum.

Það er að sjálfsögðu augljóst að ef til þess hefði komið að við hefðum selt 10 eða 15 prósenta hlut í fyrirtæki eins og Landsvirkjun, með þessar frábæru framtíðarhorfur, þá hefði það endurspeglast í virði eignarhlutarins. Við hefðum getað tekið þann eignarhlut og greitt upp skuldir eða eftir atvkum, eins og ég hef sagt, lagt til hliðar í einhvern stöðugleikasjóð. En sala á hlut í Landsvirkjun er ekki á dagskrá. Við horfum fram á það innan tiltölulega fárra ára þá geti Landsvirkjun skilað gríðarlega miklum arði og á þessari stundu er ég að hefja undirbúning að því að ná einhverri samstöðu um að þær miklu arðgreiðslur verði lagðar til hliðar í sérstakan sjóð til þess að auka stöðugleika í efnahagsmálum.

«
»

Ummæli ()

Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Afstaða flokkanna: Á Þjóðkirkjan að vera á fjárlögum?

Eyjan mun fram að kjördegi bjóða framboðum sem taka þátt í Alþingiskosningunum 28. október næstkomandi að svara spurningum um ýmis málefni, allt frá húsnæðismálum til menntamála. Í dag er spurt: Á Þjóðkirkjan að vera á fjárlögum? Svörum flokkanna er raðað eftir listabókstaf framboðsins.   Björt framtíð – X-A   Björt framtíð er frjálslyndur flokkur sem […]

Kosningar 2017: Þorgerður Katrín um Vestfirði

Spurningar um Vestfirði vegna Alþingiskosninganna 2017, sem sendar voru öllum forsvarsmönnum framboða í Norðvesturkjördæmi. Tilefni: Skýrsla Byggðastofnunar um hagvöxt landshlutans 2008 – 2015. Útg. ágúst 2017. Upplýsingar sem fram koma í skýrslunni: Hagvöxtur á Vestfjörðum:  -6% ,     en  +4% á landinu öllu. Íbúaþróun:  -4,6% , en +4,3% á landinu öllu. Framleiðsla á mann:  -2%,  en […]

Aðskilnaður stjórnmála og viðskipta

Það sem helst má draga fram sem ástæðu stjórnarslitanna og snemmbúinna Alþingiskosninga er gífurlega uppsöfnuð gremja almennings út í klíkuskap og sérmeðferð útvalinna í þjóðfélaginu. Skemmst er að minnast þingkosninganna í fyrra sem urðu af sömu ástæðu. Panama skjölin drógu fram að hópur fólks í þjóðfélaginu geymdi fé sitt erlendis og leyndi auðævum sínum. Ekki […]

Virkjum kraft eldri borgara

Benedikt Jóhannesson, fjármálaráðherra og þingmaður Norðausturkjördæmis skrifar: Á sínum tíma var kannski eðlilegt að miða við að fólk ynni til sjötugs. Það er ekki lengra síðan en árið 1970 að meðalævi íslenskra karlmanna var um sjötíu ár og konur lifðu heldur lengur. Samhliða lengri ævi hefur heilsa almennt batnað, þannig að það á sjaldnast við […]

Sjálfstæðisflokkurinn með þriggja prósentustiga forskot á VG

Sjálfstæðisflokkurinn mælist nú með stuðning 22,9% kjósenda. Vinstri græn koma þar á eftir með 19,9%. Þetta kemur fram í niðurstöðum nýrrar könnunnar MMR. Bæði Vinstri græn og Sjálfstæðisflokkurinn hafa bætt við sig fylgi frá síðustu mælingu MMR sem lauk 18. október 2017 en þá mældist Sjálfstæðisflokkurinn með 19,9% og Vinstri græn með 19,1% fylgi. Fylgi […]

Fjölskyldubönd fréttamanns RÚV við Stundina reita Björn Bjarnason til reiði: Kannski ráð að leggja RÚV niður?

Björn Bjarnason, fyrrverandi ráðherra Sjálfstæðisflokksins, gagnrýnir fréttastofu RÚV, sem hann kallar FRÚ, harðlega og vekur meðal annars athygli á því að fréttamðurinn Aðalsteinn Kjartansson, sem flutti um helgina frétt um samskipti Glitnis og Bjarna Benediktssonar, er bróðir Ingibjargar Daggar, annars ritstjóra Stundarinnar, sem byrjaði að segja fréttir upp úr gögnum frá þrotabúi Glitnis þar til […]

Eva hjólar í Viðreisn: „Af hverju ættu kjósendur að treysta þessu aftur?“

Eva H. Baldursdóttir frambjóðandi Samfylkingarinnar í Reykjavík segir ekkert að marka loforð Viðreisnar í gjaldmiðla-, Evrópu- og sjávarútvegsmálum, segir hún á Fésbók að Viðreisn hafi sýnt spilin þegar flokkurinn fór í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum og ekki hafi verið minnst á þessi atriði í stjórnarsáttmála: „Það er alveg sama hvað menn reikna – Viðreisn sýndi á […]

Helgi Seljan svarar Agnesi: Gögnin um Karl Vigni voru „stolin“

Fjölmiðlamaðurinn Helgi Seljan gagnrýnir orð Agnes M. Sigurðardóttir, biskup Íslands, um stolin gögn og segir að umfjöllun Kastljóss um barnaníðinginn Karl Vigni Þorsteinsson hafi verið að hluta byggð á slíkum gögnum. Agnes lét í viðtalið við Morgunblaðið þau orð falla að henni þætti það ekki ekki siðferðilega rétt að „stela gögnum og fara á bak […]

Sigurður Kári: RÚV dró upp kolranga mynd: „Við vorum ekki í hagsmunagæslu fyrir Glitni“

„Að RÚV vinni fréttir úr stolnum gögnum sem lögbann hefur verið lagt við að nýtt séu til fréttaskrifa er eitt. Annað er tilgangur þessarar umfjöllunar ríkisfréttastofunnar, viku fyrir kosningar, sem engum dylst hver er,“ segir Sigurður Kári Kristjánsson fyrrverandi þingmaður Sjálfstæðisflokksins um umfjöllun RÚV um samskipti Bjarna Benediktssonar formanns Sjálfstæðisflokksins við Glitni þegar Bjarni var […]

Biskup Íslands: Ekki réttlætanlegt að stela gögnum til að afhjúpa mál

Agnes M. Sigurðardóttir biskup Íslands segir það ekki siðferðislega rétt að stela gögnum til þess að afhjúpa mál og leiða sannleikann í ljós. Nokkur umræða hefur skapast um lögbann sýslumanns á notkun Stundarinnar á gögnum sem fengin eru innan úr Glitni og notkun þeirra í fréttaflutningi af viðskiptum Bjarna Benediktssonar formanns Sjálfstæðisflokksins þegar hann var […]

VG stærst í höfuðborginni – Sjálfstæðisflokkur í kraganum – Stofnandi Viðreisnar dytti af þingi

Vinstri græn mælast með 29,6% fylgi í Reykjavík norður og 27,9% í Reykjavík suður, en aðeins 16,6% í Suðvesturkjördæmi, kraganum, og 17,9% í Suðurkjördæmi. Á sama tíma mælist Sjálfstæðisflokkurinn með 17,3% í Reykjavík norður, 24,3% í Reykjavík suður, 31,4% í kraganum og 26,6% í Suðurkjördæmi. Þetta kemur fram í nýrri könnun Félagsvísindastofnunar Háskóla Íslands sem […]

Um eina af uppáhaldsbókum Bubba Morthens

Einar Kárason skrifar: Ég heyrði um daginn viðtal við Bubba Morthens ljóðskáld með meiru þar sem hann gat um sumar af sínum eftirlætisbókum, þar á meðal ævisögu Sigurðar Ingjaldssonar frá Balaskarði, sem hefur verið í miklu uppáhaldi hjá sjálfum mér alveg frá því ég heyrði Indriða G. Þorsteinsson lesa hana sem kvöldsögu í útvarpinu fyrir […]

Kosningar 2017: Þórhildur Sunna Ævarsdóttir um Vestfirði

Spurningar um Vestfirði vegna Alþingiskosninganna 2017, sem sendar voru öllum forsvarsmönnum framboða í Norðvesturkjördæmi. Tilefni: Skýrsla Byggðastofnunar um hagvöxt landshlutans 2008 – 2015. Útg. ágúst 2017. Upplýsingar sem fram koma í skýrslunni: Hagvöxtur á Vestfjörðum:  -6% ,     en  +4% á landinu öllu. Íbúaþróun:  -4,6% , en +4,3% á landinu öllu. Framleiðsla á mann:  -2%,  en […]

Kosið um festu og stöðugleika

Það er ekki nema ár síðan við stóðum í nákvæmlega sömu sporum og nú: Alþingiskosningar framundan. Er þetta ekki allt í lagi – er bara ekki í góðu lagi að kjósa einu sinni á ári? Nei, það er ekki í lagi! Þessi óstöðugleiki í stjórnmálunum; þetta eilífa rót og tætingur er stærsta ógnin við þann […]

Eyjan Miðlar ehf. - Kringlunni 4-12, 103 Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is