Fimmtudagur 02.03.2017 - 19:46 - Ummæli ()

Ofríki meirihlutans er raunveruleg ógn við lýðræðið: Fimm þingmenn til eða frá skipta litlu máli

Þingmenn Pírata hafa lagt fram frumvarp sem myndi fækka landsbyggðarþingmönnum um fimm, er markmið frumvarpsins að jafna atkvæðavægi á landsvísu. Í kosningunum síðasta haust þá voru langflest atkvæði að baki hverjum þingmanni Suðvesturkjördæmis, eða 5.240, á sama tíma voru aðeins 2.685 atkvæði að baki hverjum þingmanni Norðvesturkjördæmis.

Líkt og kom fram í nýlegri umfjöllun DV þá eru eru ákvæði í lögum um kosningar til Alþingis, sem og í stjórnarskrá, um að landskjörstjórn skuli reikna út hvort fjöldi kjósenda að baki hverju þingsæti sé í einhverju kjördæmi helmingi lægri en í einhverju öðru kjördæmi. Reynist svo skal landskjörstjórn færa eitt þingsæti frá því kjördæmi þar sem fjöldinn er minnstur til þess kjördæmis þar sem hann er mestur.

Ef frumvarp Pírata, að undanskyldum landsbyggðarþingmönnunum Einari Brynjólfssyni og Gunnari I. Guðmundssyni, verður að lögum fengju Reykjavíkurkjördæmin hvort um sig einn þingmann og Suðvesturkjördæmi fengi þrjá þingmenn til viðbótar, alls sextán. Þingmenn Norðvesturkjördæmis myndi þá fækka úr átta í sex, þingmenn Norðausturkjördæmis verða átta í stað tíu og Suðurkjördæmi fengi níu þingmenn í stað tíu.

Ágætt innlegg í umræðuna

Eyjan bar frumvarpið undir Þórodd Bjarnason prófessor í félagsfræði við Háskólann á Akureyri, segir Þóroddur að frumvarpið sé í sjálfu sér ágætt innlegg í umræðuna um atkvæðavægi og kjördæmaskipan á Íslandi. Ef það yrði að lögum þyrfti hins vegar að finna aðrar leiðir til að ná þeim grundvallarmarkmiðum sem núverandi skipulag þjónar raunar frekar illa:

Megintilgangur kjördæma er að tryggja að þjóðþingið sé samkoma allra landshluta og tekið sé tillit til hagsmuna allra landsmanna við stefnumótun, framkvæmdir og uppbyggingu á þjónustu ríkisins. Stundum er talað með fyrirlitningatón um „hagsmunagæslu“ þingmanna en flest viljum við líklega láta gæta hagsmuna okkar, hvar á landinu sem við búum,

Þóroddur Bjarnason prófessor í félagsfræði. Mynd/Skapti Hallgrímsson

segir Þóroddur. Þegar meirihluti landsmanna búi í einu borgarsamfélagi en minnihlutinn er dreifður milli margvíslegra og ólíkra samfélaga á víðáttumiklu landi skapist hins vegar hætta á því sem hefur verið kallað „ofríki meirihlutans“ sem felur í sér að sá sem hefur til dæmis 51% atkvæða getur í krafti meirihluta síns tekið 100% af kökunni:

„Þannig mætti til dæmis hugsa sér að meirihlutinn á höfuðborgarsvæðinu myndi beita aflsmun til að nýta mestallt skattfé landsmanna til fjárfestinga og uppbyggingar þjónustu í sinni heimabyggð en skattgreiðendur annars staðar á landinu sætu eftir með sárt ennið.“

Raunveruleg ógn við lýðræðið

Þóroddur segir hættuna á ofríki meirihlutans vera raunverulega ógn við lýðræðið og í flestum löndum er kjördæmakerfi af einhverju tagi beitt til að stemma stigu við henni:

Misvægi atkvæða milli kjördæma er hins vegar groddaleg aðferð til þess, og raunar gagnslítil þegar tveir þriðju hlutar þjóðarinnar búa í einu borgarsamfélagi.

Versta lausnin væri hins vegar sú að sameina allt landið í eitt kjördæmi segir Þóroddur. Í slíku kerfi ættu þeir sem héldu fram hagsmunum smærri byggðarlaga á kostnað meirihlutans á höfuðborgarsvæðinu litla möguleika á því að ná kjöri á landsvísu eða eiga aðild að ríkisstjórn landsins.

Höfuðborgarsvæðið á nú þegar meirihluta þingmanna á Alþingi og það myndi ekki breyta miklu fyrir stöðu annarra byggðarlaga þótt þingmönnum þess fjölgaði úr 35 í 40 eins og lagt er til í frumvarpi Pírata. Slík breyting gæti jafnvel orðið til bóta ef hún stuðlaði að meiri sátt um kjördæmaskiptingu landsins.

Segir hann meginviðfangsefnið vera að leita leiða til að draga úr misvægi í opinberri þjónustu milli landshluta. Í velferðarsamfélagi ættu allir að greiða í sameiginlega sjóði eftir getu og njóta þjónustu eftir þörfum, ekki eftir búsetu.

Ríkisvaldið verður í framtíðinni óhjákvæmilega á valdi meirihlutans á höfuðborgarsvæðinu. Eina raunhæfa leiðin til að koma í veg fyrir ofríki hans gagnvart öðrum landsvæðum er að flytja sem mest af tekjum og útgjöldum hins opinbera frá ríkinu til sveitarfélaganna sem starfa í umboði og þágu íbúanna á hverjum stað. Í þessu stóra samhengi skipta fimm þingmenn til eða frá litlu sem engu máli.

«
»

Ummæli ()

Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Hagar hafa lengi skoðað sjálfsafgreiðslu í matvöruverslunum: Verður stór þáttur í framtíðinni

Finnur Árnason forstjóri Haga segir fyrirtækið hafa lengið skoðað að innleiða sjálfsafgreiðslu í matvöruverslunum en hár kostnaður hafi helst staðið í vegi fyrir innleiðingu slíks búnaðar hér á landi. Sjálfsafgreiðsla tíðkast víða í Bandaríkjunum og Evrópu þar sem viðskiptavinir sjá sjálfir um að skanna strikamerki og borga fyrir vöruna án þess að eiga samskipti við […]

Bráðum mega landsmenn eiga lögheimili í sumarbústöðum

Brátt geta þeir sem aldrei vilja fara heim úr sumarbústaðnum tekið gleði sína en til skoðunar er að breyta lögum um lögheimili til að gera fólki kleift að vera þar með lögheimili. Sama gildir um atvinnuhúsnæði. Fram kom á ráðstefnu Reykja­víkuraka­demí­unn­ar og Reykja­vík­ur­borg­ar sl. föstu­dag um ólög­legt hús­næði og óleyfisbúsetu, sem greint er frá í […]

Björn Valur: Bjarni sækir fast að því að fá sjötta ráðherrann

Bjarni Benediktsson formaður Sjálfstæðisflokksins sækir fast að því að fá sex ráðherra í hlut Sjálfstæðisflokksins í ríkisstjórninni en Vinstri græn og Framsóknarflokkurinn taka það ekki í mál. Þetta segir Björn Valur Gíslason fyrrverandi varaformaður Vinstri grænna í færslu á Fésbók. Björn Valur segir Sjálfstæðismenn eiga í miklum vandræðum með ráðherraval í væntanlegri ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks, VG […]

Kjartan ósáttur við söluna og kaupin á OR-húsinu: „Furðulegur fjármálagjörningur“

Kjartan Magnússon borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins segir að salan og kaup Orkuveitu Reykjavíkur á OR-húsinu á Bæjarhálsi sé furðulegur fjármálagjörningur og sé mjög kostnaðarsamur fyrir íbúa Reykjavíkur og íbúum annarra sveitarfélaga sem eiga Orkuveituna. Árið 2013 seldi Orkuveitan húsnæðið fyrir 5,1 milljarð króna til lífeyrissjóða og fjárfestingafélaga en hélt áfram að leigja húsnæðið. Síðar kom í ljós […]

Oktavía Hrund kjörin formaður Pírata i Evrópu

Oktavía Hrund Jónsdóttir var kjörin stjórnarformaður Pírata í Evrópu á fundi sem haldinn var í Prag um helgina. Oktavía er varaþingmaður Pírata í Suðvesturkjördæmi og alþjóðafulltrúi framkvæmdaráðs Pírata á Íslandi. Hún er með MA gráðu í alþjóðlegri þróunarfræði og samskiptum frá Hróarskelduháskóla. Oktavía situr í stjórn Freedom of the Press Foundation og síðstu ár hefur […]

Mismunandi niðurstöður jafn réttar

Á heimasíðu Hæstaréttar hefur nú verið birt viðtal við Eirík Tómasson sem lét af störfum sem dómari við réttinn 1. september s.l. Það er nýbreytni í starfi réttarins að birta svona efni á heimasíðu sinni. Gaman væri að heyra hvernig starfsháttum við þessa léttmetissíðu er háttað. Hver er ábyrgðarmaður síðunnar? Hver tók viðtalið við Eirík? […]

Morgunblaðið: Hvað um samband Kristjáns og Rósu? „Einkalíf Rósu B. er ekki til umræðu á samfélagsmiðlum“

Í Staksteinum í Morgunblaðinu eru fjölmiðlar gagnrýndir fyrir umfjallanir um einkalíf Sigmundar Davíðs og Bjarna Benediktssonar forsætisráðherra. Á meðan hjólað sé á ósanngjarnan hátt í þessa tvo stjórnmálamenn sé farið silkihöndum um aðra og er Rósa B. Brynjólfsdóttir, þingmaður Vg, sérstaklega nefnd í því samhengi. Staksteinar Morgunblaðsins byrja á þessum orðum: „Pál Vilhjálmsson bendir á. […]

Verri þjónusta er betri þjónusta

Ef eitthvað er idjótískt í nútímanum – og er í rauninni angi af þeirri nauðhyggju að öll tækniþróun sé skilyrðislaust af hinu góða – þá er það þegar reynt er að sannfæra mann um að lakari þjónusta sé í raun betri þjónusta.

Samtök atvinnulífsins segja kominn tíma til að stytta grunnskólanám: Getur mildað áhrif kennaraskorts

Samtök atvinnulífsins segja það vera kominn tími til að skoða af alvöru að stytta grunnskólanám um eitt ár. Fram kemur í grein á vef SA að það kunni að felast verðmæt tækifæri í að láta grunnskólann ná aðeins upp í 9.bekk, þar á meðal sé hægt að hægt að hækka laun kennara og milda áhrif […]

Björn Valur: Þarf að staðfesta að endurritið sé hið raunverulega samtal

Björn Valur Gíslason er í bankaráði Seðlabankans. Hann segir alvarlegt að trúnaðargögn hafi farið úr bankanum og endað á fjölmiðli. Þar á hann við símtal Davíðs Oddssonar þáverandi seðlabankastjóra og Geirs H. Haarde þáverandi forsætisráðherra sem birt var í Morgunblaðinu um helgina. Fjölmargir fjölmiðlar hafa reynt að fá samtalið afhent frá Seðlabankanum en verið hafnað. […]

Píratar vinna við að bjarga heimasíðu Sjálfstæðisflokksins

Þingmenn og áhrifamenn innan Pírata vinna nú að því að bjarga vefsíðum vefhýsingarfyrirtækisins 1984 sem hrundi í síðustu viku. Margar vefsíðu fóru illa út úr hruninu, þar á meðal vefur Eiríks Jónssonar sem og vefir Pírata og Sjálfstæðisflokksins. Fram kom í twitter-færslu frá 1984 í gær að þingmennirnir Helgi Hrafn Gunnarsson og Smári McCarthy ynnu […]

Magnús: Eitthvað allt annað en gagnleki þegar upplýsingarnar eru notaðar eftir hentugleika

„Gagnalekar sem hafa þann tilgang að upplýsa almenning um sitthvað misjafnt, jafnvel lögbrot, í störfum og fjármálum ráða- og efnamanna hafa löngu sannað mikilvægi sitt fyrir framgang lýðræðisins. En að hafa á brott með sér upplýsingar frá ríkisstofnun, þegar viðkomandi er sagt upp störfum, til þess að nýta þær upplýsingar svo eftir hentugleika jafnvel mörgum […]

Kjarkur Katrínar

Kolbrún Bergþórsdóttir skrifar: Það virðist ekki eiga sérlega vel við stóran hóp innan Vinstri grænna að horfast í augu við þá ábyrgð sem fylgir því að taka að sér stjórn landsins. Þar er einungis horft í eina átt – til vinstri – þrátt fyrir að úrslit nýafstaðinna kosninga hafi síst af öllu verið ákall um vinstri […]

Uppreist æra í stað siðbótar

Kristinn H. Gunnarsson skrifar: Ákvörðun Vinstri hreyfingarinnar, græns framboðs um stjórnarsamstarf með Sjálfstæðisflokki reisir æru  formanns Sjálfstæðisflokksins upp frá dauðum og frestar um sinn óhjákvæmilegri siðbót í íslenskum stjórnmálum. Það er stöðugt vaxandi krafa almennings að þeir stjórnmálamenn eigi að víkja af vettvangi stjórnmálanna sem blanda saman eigin hagsmunum og almannahag. Eftir bankahrunið er lítil […]

Frjáls fjölmiðlun ehf. - Kringlunni 4-12, 103 Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is