Sunnudagur 14.05.2017 - 19:23 - Ummæli ()

80 ár frá strandi Loch Morar

Togarinn Loch Morar. Nöfn sem skipið hafði áður borið voru: Giovanni Guinti 1918, Idaho 1919 Cymrea 1920, Sir Mark Sykes 1932, og síðast Loch Morar (A361) 1935. Skipið var gert út frá Hull og Fleetwood en frá Aberdeen í Skotlandi frá árinu 1935. Skipið var byggt hjá Ailsa Ship Building Co Ltd í Ayrshire í Skotlandi árið 1918 og var 277 tonn að stærð.

Seint að kveldi þess 30. mars sl. voru 80 á frá því breski togarinn Loch Morar strandaði í brimgarðinum milli Eyrarbakka og Stokkseyrar, um það bil 500 faðma frá skerjagarðinum út undan Gamla Hrauni, á stað sem kallast Framnesrif eða Hraunstangar.

Á togaranum vor 12 menn og fórust allir. Lík 6 þeirra fundust í fjörum við Eyrarbakka næstu vikur og mánuði og voru jarðsett í Eyrarbakkakirkjugarði.

Loch Morar lagði úr heimahöfn í Aberdeen á Skotlandi þann 22. mars 1937 áleiðis til Íslandsmiða undir stjórn Walter Edward Barber sem var reyndur og dugandi skipstjóri. En hvað varð til þess að skipið strandaði í brimgarðinum á Eyrarbakka verður víst aldrei vitað.

Óðinn Andersen á Eyrarbakka hefur skrifað á www.brim.123.is

Að morgni 31. mars 1937 veittu menn á Eyrarbakka því eftirtekt að skip var strandað í brimgarðinum milli Eyrarbakka og Stokkseyrar, um það bil 500 faðma frá skerjagarðinum út undan Gamla Hrauni á stað sem kallast Framnesrif eða Hraunstangar. Var þegar brugðist við til að grenslast frekar eftir þessu, en sökum brims var ekki hægt að komast nærri skipinu. Bjuggust menn helst við að skipið hafi farið þar upp um nóttina, en þá hafði gengið á með suðaustan stormi. Aftaka brim gekk yfir skipið og þótti mönnum til þess lítil von að nokkur gæti verið þar á lífi lengur og vonlaust um björgun þó strandið hefði uppgötvast fyrr. Þegar líða tók á daginn fóru ýmsir hlutir að reka úr skipinu, þar á meðal björgunarhringur. Kom þá í ljós að skipið var enski togarinn Loch Morar A 361 frá Aberdeen. Magnús Oddson var þá hreppstjóri á Eyrarbakka og hafði hann tal af manni frá Stokkseyri sem fyrr um nóttina hafði séð ljósagang á þessum stað, líklega flugelda, en vitneskja um þetta hafði ekki borist yfirvöldum á staðnum fyrr en um seinan.

Af 12 manna áhöfn komst enginn lífs af og voru lík þeirra að reka á land öðru hvoru þá um sumarið.Tvívegis tókst björgunarmönnum frá Eyrarbakka að komast um borð í skipið á stórstraumsfjöru, en þá stóð aðeins stjórnborðshliðin upp úr sjó. Björgunarmenn náðu að saga gat á hvalbakinn og komust þaðan í þau rými sem stóðu upp úr sjó en fundu engin lík. Skipið liðaðist smám saman í sundur og hvarf í hafið.

Loch Morar lagði úr höfn í Aberdeen 22. mars áleiðis til Íslandsmiða undir stjórn Walter Edward Barber sem var reyndur og dugandi skipstjóri. En hvað varð til þess að skipið strandaði í brimgarðinum á Eyrarbakka verður víst aldrei vitað.

Minningarathöfn vegna skipverjanna sem 12 sem fórust með Loch Morar var haldinn í Aberdeen þann 11. apríl fyrir tilstuðlan Royal National Mission to Deep-Sea Fishermen. Lík skipverjanna 6  sem fundust voru jarðsett á Eyrarbakka.

Nöfn sem skipið hafði áður borið voru: Giovanni Guinti 1918, Idaho 1919 Cymrea 1920, Sir Mark Sykes 1932, og síðast Loch Morar (A361) 1935. Skipið var gert út frá Hull og Fleetwood en frá Aberdeen í Skotlandi frá árinu 1935.  Skipið var byggt hjá Ailsa Ship Building Co Ltd í  Ayrshire í Skotlandi árið 1918 og var 277 tonn að stærð.

Á hvalbak Loch Morar. Til vinstri er kokkurinn, Duncan Lownie. Hugsanlegt er að til hægri sé skipstjórinn, Walter Edward Barber, samanber lýsing Helga Þorvaldssonar á Gamla-Hrauni.

Helgi Þorvaldsson á Gamla-Hrauni, úr viðtali í Morgunblaðinu 8. apríl 2004

Brimgarðurinn við Eyrarbakka er vettvangur örlagaatburða, líkt og 31. mars 1937,  þegar togarinn Loch Morar fórst með manni og mús. Ekki leið á löngu uns líkin tók að reka á fjöruna við Gamla-Hraun.

„Þeir sáu strandið frá Stokkseyri því skipverjar skutu upp flugeldum. Björgunarmenn fóru strax um morguninn og fremstur í flokki var Jón Sturlaugsson, sem bjargaði mörgum úr lífsháska um ævina. Togarinn hafði strandað á Framnesboða hér suðaustur af bænum. Skipið sökk í brimgarðinum. Það er hægt að fara á strandstaðinn á báti þegar rólegt er í sjó, en þarna varð litlu bjargað. Svo fóru líkin að fljóta upp og þegar áttin var þannig bárust þau að landi. Við sáum hér að heiman þar sem líkin lágu í fjörunni. Þau voru öll allsber. Ég bar upp nokkur lík með öðrum. Skipstjórann rak strax um morguninn og var enn volgur þegar hann barst til lands. Hann var lítill og feitlaginn. Líkin voru látin inn í skúr þar sem þau voru kistulögð. Svo voru þau flutt út á Bakka og grafin þar í kirkjugarðinum.“

Minningarmáltíð á Menningar-Stað 29. mars sl.

Í hádeginu þann 29. mars 2017  komu um 30 manns héðan úr Flóanum saman  á Menningar-Stað í Félagsheimilinu Stað á Eyrarbakka til  „minningar-máltíðar“ um skipverjana 12 á Loch Morar. Á borðum var siginn fiskur sem verkaður hefur verið af Vinum alþýðunnar og  Hjallastefnunni við Félagsheimilið Stað.

Skipsbjallan með fysrta nafni skipsins, Giovanni Guianti, og ártalinu 1918.

Kristján Runólfsson orti:

Aldrei hef ég auðan disk,
ýmsar krásir fæ að smakka,
senn ég fer í siginn fisk,
hjá Siggeiri á Eyrarbakka.

Siggeir Ingólfsson, staðarhaldari við Félagsheimilið Stað á Eyrarbakka, setti minningar-máltíðina og sagði frá strandi Loch Morar. Jafnframt sagði hann frá sambandinu við afkomendur skipstjórans, Walter E. Barber, en þeir voru á Eyrarbakka í  þann 7. mars sl. og komu m.a. í Eyrarbakkakirkjugarð.
Gunnar Olsen hefur í áratugi séð um að halda við krossum á leiðum þeirra 6 skipverja sem hvíla í Eyrarbakkakirkjugarði. Árið 2012 smíðaði Reynir Jóhannsson nýja krossa að frumkvæði Gunnars Olsen og Jóns Hákons Magnússonar  með stuðningi frá breska sendiráðinu á Íslandi. Viðstaddir á Stað núna heiðruðu minningu þeirra Gunnars  og Jóns Hákons  sem báðir hafa látist nú á síðustu misserum.

Siggeir Ingólfsson, Reynir Jóhannsson og Ólafur Ragnarsson lýstu því yfir að þeir mundu taka við merki þeirra Gunnars Olsen og Jóns Hákons Magnússonar og sjá um viðhald krossana á leiðum skipverjanna af Loch Morar í Eyrarbakkakirkjugarði.

Vestfirska forlagið á Þingeyri lagði til bækur í bókalottó eins og það gerir gjarnan á samkomum Vina alþýðunnar sem stóðu fyrir þessari minningarstund  þann 29. mars sl.

Loch Morar og Litla-Hraun

Afdrif Loch Morar tengist fangelsinu á Litla-Hrauni mjög sterkum böndum því skipsbjalla -Loch Morar- , Giovanni Guianti,  eins og það hét upphaflega, er á Litla-Hrauni. Ártalið 1918 er á bjöllunni en skipið var smíðað það ár og því er 100 ára afmæli skipsins á næsta ári. Skipsbjallan mun hafa verið keypt af forstöðumanni Litla-Hrauns á uppboði muna úr skipinu sem fram fór nokkru eftir strandið. Bjallan var síðan lengi notuð á Litla-Hrauni til þess að hringja til vinnu og matarhléa. Skipsbjallan er nú á heiðursstað við inngang starfsmanna er þeir mæta til vinnu og minnig skipverjanna 12 þannig heiðruð má segja dag hvern.

Við lok vinnudags á Litla-Hrauni þann 31. mars sl. var minningarstund við bjölluna og henni hringt 12 sinnum í minningu þeirra 12 sem fórust.

Breskra sjómanna minnst á Eyrarbakka 29. maí 1998

Óskar Magnússon fréttaritari Morgunblaðsins á Eyrarbakka

Síðastliðinn föstudag fór fram minningarathöfn í Eyrarbakkakirkju. Minnst var sjómanna sem fórust með togaranum Lock Morar frá Aberdeen aðfaranótt 31. mars 1937.

Prófasturinn í Árnesþingum, séra Úlfar Guðmundsson, annaðist athöfnina og kór kirkjunnar söng undir stjórn organistans Hauks Gíslasonar sálmana; Líknargjafinn þjáðra þjóða, Let the tower lights be burning, Jesus saviour pilot me og sjómannasálm eftir Pálmar Eyjólfsson. Athöfnin fór fram á ensku, enda viðstaddir margir ættingjar sjómannanna sem fórust, ásamt fulltrúa borgarstjórans í Aberdeen, auk heimamanna.

Eftir athöfnina var farið í kirkjugarðinn, en þar eru grafir sex manna af áhófn togarans. Hvítir, nafnlausir krossar eru á gröfunum, enda enginn nöfn þekkt er mennirnir voru grafnir. Háöldruð kona, ekkja stýrimannsins á Lock Morar, afhjúpaði minningarkross sem Skotarnir komu með. Á krossinum er skjöldur með áletruðum nöfnum allra skipverjanna.

Allt fór þetta hátíðlega fram og þótti gestunum vel tekið á móti sér og virtust mjög snortnir af athöfninni. Að lokum var boðið til kaffisamkvæmis að Stað og gafst þá gestunum færi á að hitta nokkra þeirra sem tóku þátt í leit og ýmislegum störfum vegna slyssins á símum tíma.

Í Eyrarbakkakirkjugarði. Minningarkrossinn á leið í lagfæringu og málun. F.v.: Ólafur Ragnarsson, Siggeir Ingólfsson og Reynir Jóhannsson.

Í Eyrarbakkakirkjugarði 6. maí 2017

Laugardaginn 6. maí sl. komu þeir; Siggeir Ingólfsson, Reynir Jóhannsson og Ólafur Ragnarsson í Eyrarbakkakirkjugarð með nýmálaða krossana sex á leiði skipverjanna af Loch Morar og komu þeim fyrir á sína staði. Þessir krossar voru settir nýir á leiðin í september 2012 eins fyrr greinir. Þá tóku þeir að þessu loknu minningarkrossinn frá árinu 1998 sem Skotarnir komu með og verður hann lagfærður og málaður. Því verki verður lokið að sögn þremenningana fyrir sjómannadag sem er sunnudaginn 11. júní n.k.

Blessuð sé minnig þeirra skosku sjómanna og virðing sem sýnileg er í Eyrarbakkakirkjugarði og á Litla-Hrauni.
Til myndar færðu; Björn Ingi Bjarnason og Halldór Páll Kjartansson.

Greinin birtist fyrst í Suðra.

«
»

Ummæli ()

Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Afstaða flokkanna: Á Þjóðkirkjan að vera á fjárlögum?

Eyjan mun fram að kjördegi bjóða framboðum sem taka þátt í Alþingiskosningunum 28. október næstkomandi að svara spurningum um ýmis málefni, allt frá húsnæðismálum til menntamála. Í dag er spurt: Á Þjóðkirkjan að vera á fjárlögum? Svörum flokkanna er raðað eftir listabókstaf framboðsins.   Björt framtíð – X-A   Björt framtíð er frjálslyndur flokkur sem […]

Kosningar 2017: Þorgerður Katrín um Vestfirði

Spurningar um Vestfirði vegna Alþingiskosninganna 2017, sem sendar voru öllum forsvarsmönnum framboða í Norðvesturkjördæmi. Tilefni: Skýrsla Byggðastofnunar um hagvöxt landshlutans 2008 – 2015. Útg. ágúst 2017. Upplýsingar sem fram koma í skýrslunni: Hagvöxtur á Vestfjörðum:  -6% ,     en  +4% á landinu öllu. Íbúaþróun:  -4,6% , en +4,3% á landinu öllu. Framleiðsla á mann:  -2%,  en […]

Aðskilnaður stjórnmála og viðskipta

Það sem helst má draga fram sem ástæðu stjórnarslitanna og snemmbúinna Alþingiskosninga er gífurlega uppsöfnuð gremja almennings út í klíkuskap og sérmeðferð útvalinna í þjóðfélaginu. Skemmst er að minnast þingkosninganna í fyrra sem urðu af sömu ástæðu. Panama skjölin drógu fram að hópur fólks í þjóðfélaginu geymdi fé sitt erlendis og leyndi auðævum sínum. Ekki […]

Virkjum kraft eldri borgara

Benedikt Jóhannesson, fjármálaráðherra og þingmaður Norðausturkjördæmis skrifar: Á sínum tíma var kannski eðlilegt að miða við að fólk ynni til sjötugs. Það er ekki lengra síðan en árið 1970 að meðalævi íslenskra karlmanna var um sjötíu ár og konur lifðu heldur lengur. Samhliða lengri ævi hefur heilsa almennt batnað, þannig að það á sjaldnast við […]

Sjálfstæðisflokkurinn með þriggja prósentustiga forskot á VG

Sjálfstæðisflokkurinn mælist nú með stuðning 22,9% kjósenda. Vinstri græn koma þar á eftir með 19,9%. Þetta kemur fram í niðurstöðum nýrrar könnunnar MMR. Bæði Vinstri græn og Sjálfstæðisflokkurinn hafa bætt við sig fylgi frá síðustu mælingu MMR sem lauk 18. október 2017 en þá mældist Sjálfstæðisflokkurinn með 19,9% og Vinstri græn með 19,1% fylgi. Fylgi […]

Fjölskyldubönd fréttamanns RÚV við Stundina reita Björn Bjarnason til reiði: Kannski ráð að leggja RÚV niður?

Björn Bjarnason, fyrrverandi ráðherra Sjálfstæðisflokksins, gagnrýnir fréttastofu RÚV, sem hann kallar FRÚ, harðlega og vekur meðal annars athygli á því að fréttamðurinn Aðalsteinn Kjartansson, sem flutti um helgina frétt um samskipti Glitnis og Bjarna Benediktssonar, er bróðir Ingibjargar Daggar, annars ritstjóra Stundarinnar, sem byrjaði að segja fréttir upp úr gögnum frá þrotabúi Glitnis þar til […]

Eva hjólar í Viðreisn: „Af hverju ættu kjósendur að treysta þessu aftur?“

Eva H. Baldursdóttir frambjóðandi Samfylkingarinnar í Reykjavík segir ekkert að marka loforð Viðreisnar í gjaldmiðla-, Evrópu- og sjávarútvegsmálum, segir hún á Fésbók að Viðreisn hafi sýnt spilin þegar flokkurinn fór í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum og ekki hafi verið minnst á þessi atriði í stjórnarsáttmála: „Það er alveg sama hvað menn reikna – Viðreisn sýndi á […]

Helgi Seljan svarar Agnesi: Gögnin um Karl Vigni voru „stolin“

Fjölmiðlamaðurinn Helgi Seljan gagnrýnir orð Agnes M. Sigurðardóttir, biskup Íslands, um stolin gögn og segir að umfjöllun Kastljóss um barnaníðinginn Karl Vigni Þorsteinsson hafi verið að hluta byggð á slíkum gögnum. Agnes lét í viðtalið við Morgunblaðið þau orð falla að henni þætti það ekki ekki siðferðilega rétt að „stela gögnum og fara á bak […]

Sigurður Kári: RÚV dró upp kolranga mynd: „Við vorum ekki í hagsmunagæslu fyrir Glitni“

„Að RÚV vinni fréttir úr stolnum gögnum sem lögbann hefur verið lagt við að nýtt séu til fréttaskrifa er eitt. Annað er tilgangur þessarar umfjöllunar ríkisfréttastofunnar, viku fyrir kosningar, sem engum dylst hver er,“ segir Sigurður Kári Kristjánsson fyrrverandi þingmaður Sjálfstæðisflokksins um umfjöllun RÚV um samskipti Bjarna Benediktssonar formanns Sjálfstæðisflokksins við Glitni þegar Bjarni var […]

Biskup Íslands: Ekki réttlætanlegt að stela gögnum til að afhjúpa mál

Agnes M. Sigurðardóttir biskup Íslands segir það ekki siðferðislega rétt að stela gögnum til þess að afhjúpa mál og leiða sannleikann í ljós. Nokkur umræða hefur skapast um lögbann sýslumanns á notkun Stundarinnar á gögnum sem fengin eru innan úr Glitni og notkun þeirra í fréttaflutningi af viðskiptum Bjarna Benediktssonar formanns Sjálfstæðisflokksins þegar hann var […]

VG stærst í höfuðborginni – Sjálfstæðisflokkur í kraganum – Stofnandi Viðreisnar dytti af þingi

Vinstri græn mælast með 29,6% fylgi í Reykjavík norður og 27,9% í Reykjavík suður, en aðeins 16,6% í Suðvesturkjördæmi, kraganum, og 17,9% í Suðurkjördæmi. Á sama tíma mælist Sjálfstæðisflokkurinn með 17,3% í Reykjavík norður, 24,3% í Reykjavík suður, 31,4% í kraganum og 26,6% í Suðurkjördæmi. Þetta kemur fram í nýrri könnun Félagsvísindastofnunar Háskóla Íslands sem […]

Um eina af uppáhaldsbókum Bubba Morthens

Einar Kárason skrifar: Ég heyrði um daginn viðtal við Bubba Morthens ljóðskáld með meiru þar sem hann gat um sumar af sínum eftirlætisbókum, þar á meðal ævisögu Sigurðar Ingjaldssonar frá Balaskarði, sem hefur verið í miklu uppáhaldi hjá sjálfum mér alveg frá því ég heyrði Indriða G. Þorsteinsson lesa hana sem kvöldsögu í útvarpinu fyrir […]

Kosningar 2017: Þórhildur Sunna Ævarsdóttir um Vestfirði

Spurningar um Vestfirði vegna Alþingiskosninganna 2017, sem sendar voru öllum forsvarsmönnum framboða í Norðvesturkjördæmi. Tilefni: Skýrsla Byggðastofnunar um hagvöxt landshlutans 2008 – 2015. Útg. ágúst 2017. Upplýsingar sem fram koma í skýrslunni: Hagvöxtur á Vestfjörðum:  -6% ,     en  +4% á landinu öllu. Íbúaþróun:  -4,6% , en +4,3% á landinu öllu. Framleiðsla á mann:  -2%,  en […]

Kosið um festu og stöðugleika

Það er ekki nema ár síðan við stóðum í nákvæmlega sömu sporum og nú: Alþingiskosningar framundan. Er þetta ekki allt í lagi – er bara ekki í góðu lagi að kjósa einu sinni á ári? Nei, það er ekki í lagi! Þessi óstöðugleiki í stjórnmálunum; þetta eilífa rót og tætingur er stærsta ógnin við þann […]

Eyjan Miðlar ehf. - Kringlunni 4-12, 103 Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is