Laugardagur 17.06.2017 - 20:00 - Ummæli ()

Borgarlína, umferðarslaufur og steinaldarmenn

Einar Kárason.

Það er varla til borg í okkar heimshluta sem ekki leggur mikið upp úr almenningssamgöngum, að eitthvert form þeirra sé ekki eitt af þeirra kennitáknum. Nema kannski okkar höfuðborg Íslands og svo sumar amerískar borgir. Um stórar og smáar byggðir víðast í Evrópu aka sporvagnar; maður hlýtur að furða sig á því miðað við umræðuna hér hvernig viðkomandi yfirvöld hafa haft efni á því að byggja upp slík kerfi. Margar borgir er ekki hægt að hugsa sér án almenningssamgöngukerfanna; hvernig væri París án síns metró, eða London og New York ef ekki væru neðanjarðarlestirnar? Sums staðar eru þannig kerfi einhvers konar listaverk í bland; í rússneskum borgum eru brautarstöðvarnar eins og hallir eða listasöfn; það var á sovéttímanum sem menn fundu upp á því. Og sama gildir víðar í Austur-Evrópu.

Ég bjó um tíma í Berlín og þar er mikið af bílum enda Þjóðverjar mikil bílaþjóð eins og menn vita. Sjálfur var ég með bíl sem gott var að hafa við ýmis tækifæri og tilefni, en á annatímum hvarflaði ekki að manni að fara að ræsa út bílinn til að ferðast um miðhluta borgarinnar, það hefði einfaldlega tekið allt of langan tíma. Þegar svo bar við var fljótlegt og einfalt að stökkva upp í næsta strætó, eða S-bahn sem eru lestir sem aka að mestu ofanjarðar, eða jarðlestirnar sem þeir kalla U-bahn. Á álagstíma fylltust göturnar og það voru raðir, tafir og stopp á öllum gatnamótum og það var öllum ljóst að það væri ekkert við því að gera annað en að reyna að bjóða upp á aðra valkosti, annan ferðamáta, og þá voru það lestirnar og strætóarnir og í sumum hverfum sporvagnar að auki.

Hvar er myndin úr gamla Hlíðastrætó?

Ég hef tekið jarðlestir í Buenos Aires í Argentínu, því kerfi var komið þar upp skömmu eftir aldamótin 1900. Fyrsta og elsta línan liggur undir mikilli aðalgötu þar sem forsetahöllin og þinghúsið eru hvort á sínum endanum. Á þeirri leið eru stoppistöðvarnar skreyttar listaverkum, og annað er mjög merkilegt, sjálfir vagnarnir eru upprunalegir, eða meira en aldargamlir, smíðaðir úr harðviði, og merkileg upplifun að ferðast í þessum eldgömlu vögnum. Svipuð því að taka gömlu frægu sporvagnana í San Francisco. Og það minnir mig á að þegar ég var krakki og að alast upp í Hlíðunum þá tók maður gjarnan gulan og grænan vagn sem var númer níu og hét Hlíðahverfi og minnisstætt er hvað það brakaði mikið í honum á hólóttu malarvegunum. Enda voru yfirbyggingarnar úr tré og smíðaðar á Íslandi, ég held þetta hafi verið Volvo 1955 módel. Og það sem meira er þá voru íslenskar teikningar og skreytingar inni í vagninum, ég man meðal annars eftir mynd sem ég giska á að Halldór Pétursson hafi teiknað, og leiðbeindi ungum mönnum að standa upp fyrir konum í vagninum; sýndi tvo drengi, annar var feitlaginn og kæruleysislegur náungi sem blístraði með skakka húfu og sat sem fastast og svo annan sem var vel greiddur og snyrtilegur og var með brosi og hneigingu staðinn upp til að bjóða konu sæti sitt. Á þessa mynd minntist ég í smásögu sem ég skrifaði fyrir mörgum árum, heitir „Kveldúlfs þáttur kjörbúðar“, en hún hefur víða farið og birst, meðal annars í náms- og sýnisbókum, og ég hef vitað til þess að einhverjir útgefendur þeirra hafa sagst ætla að leita þessa gömlu frægu mynd uppi og birta með sögunni, en svo hefur ekki orðið úr því. Það var hellingur af svona strætóum á götum borgarinnar, og ég trúi því varla að þessi mynd hafi glatast með öllu. Ekki aðeins ætti hún að vera til einhvers staðar, heldur ætti auðvitað eitthvað af þessum gömlu vögnum að vera líka til og í notkun, og myndu setja mikinn svip og vekja væntumþykju meðal borgaranna sem muna tímana tvenna. Hér með auglýsi ég eftir þessari mynd, hún hlýtur að vera einhvers staðar til!

Ófullnægjandi almenningssamgöngur

Höfuðborgarsvæðið okkar teygir sig yfir afar mikið flæmi, og í rauninni miklu stærra en íbúafjöldinn, um 200 þúsund, gefur tilefni til. En í þessari gisnu, dreifðu og teygðu byggð eru almenningssamgöngur hins vegar mjög ófullnægjandi. Margir gagnrýna núverandi borgaryfirvöld fyrir stefnu sína um þéttingu byggðar og að standa ekki fyrir uppbyggingu ódýrra íbúða fyrir fyrstu kaupendur í útjaðri borgarlandsins. En ef við lítum á þá sem þurfa sitt fyrsta húsnæði, segjum ung hjón með eitt til tvö börn, þá blasir einnig við að með núverandi ástandi almenningssamgangna þá þyrfti þannig fjölskylda í útjaðri byggðar trúlega að reka tvo bíla, og kostnaðurinn við þá útgerð vinnur margfalt upp á móti því hagræði sem felst í einfaldara húsnæði á ódýrari lóð. Sömu gagnrýnendur borgaryfirvalda virðast að sama skapi andsnúnir hugmyndum um borgarlínu, sem þó er trúlega eini raunhæfi kosturinn sem fram hefur komið um lausn á fjöldaflutningum fólks á höfuðborgarsvæðinu. Raunar var stórmerkilegt að sjá að Sjálfstæðismenn í minnihluta borgarstjórnar og þeirra fylgismenn virtust ætla að gera harða atlögu að „borgarlínuáætlunum Dags borgarstjóra“ eins og maður heyrði það kallað, en það var eins og sömu menn hefðu ekki áttað sig á því að þetta er engin einkahugmynd vinstrimanna í borgarstjórn Reykjavíkur, heldur sameiginleg áætlun sveitarfélaganna á höfuðborgarsvæðinu og þar með margra bæjarstjóra úr röðum Sjálfstæðismanna. Enda heyrði ég viðtal í útvarpi á dögunum við Ármann Kr. Ólafsson, bæjarstjóra í Kópavogi og fyrrverandi alþingismann, þar sem hann pakkaði saman röksemdum andstæðinga borgarlínunnar á sannfærandi hátt, og það sama myndu þeir eflaust fara létt með líka bæjarstjórarnir í Garðabæ og Mosfellsbæ, svo einhverjir séu nefndir.

Sjálfkeyrandi apparöt í muggunni

Nú heyrir maður málsmetandi menn gera því skóna að almenningssamgöngur verði brátt úreltar því að sjálfkeyrandi bílar muni sjá um að koma öllum til og frá. En satt best að segja á maður heldur bágt með að sjá slíkt fyrir sér. Ef við til dæmis hugsum um dimma vetrarmorgna í Reykjavík með snjó og hálku, en kannski 150 þúsund manns sem þurfa að komast á svipuðum tíma til skóla eða vinnu. Gatnakerfið er þegar sprungið á álagstíma og kannski erfitt að sjá hvernig það eigi að lagast mikið þótt þeir hundrað þúsund bílar sem verði á ferðinni í myrkrinu séu sjálfkeyrandi. Þessir sjálfkeyrandi bílar nema eða skynja auðvitað aðra bíla í kringum sig, og vegakanta og slíkt, en hversu næmir verða þeir á aðra hreyfingu? Hunda? Ketti? Allavega vildi ég ekki vita af straumi sjálfkeyrandi apparata hér um götur Hlíðanna í morgungrámanum á meðan litlu krakkarnir eru á leið í fyrstubekki grunnskólanna. Og ekki verða allir bílar sjálfkeyrandi; hvað með sendiferðabíla, flutningabíla, öll þau ökutæki þar sem bílstjórar þurfa að sinna fleiru en því að stíga á bensíngjöf og snúa stýrinu?

Fórna Elliðaárdalnum?

Sjálfur er ég mikill aðdáandi bensínhreyfilsins eins og áður hefur komið fram á þessum vettvangi og fer minna ferða á amerískum Dodge Charger, „the rock‘n‘roll of cars“, en hins vegar verður maður að horfast í augu við að sá ferðamáti, að vera á einkabíl inni í miðjum borgum, er takmörkunum háður og mun auðvitað aldrei geta gengið almennilega til lengdar. Og því verður ekki breytt, eins og menn halda sumir hér, með því að koma upp umferðarslaufum og mislægum gatnamótum úti um allt. Þótt íslenski samgönguráðherrann virðist trúa á þannig forneskju þá er vonandi að hann fari ekki að breiða út þá visku sína á stöðum eins og Manhattan, París, Róm, Berlín eða London, því að hann yrði einfaldlega að athlægi. Hann vill ekki snerta á samvinnu um almenningssamgöngur við sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu vegna þess að borgaryfirvöld vilji ekki mislæg gatnamót á mótum Reykjanesbrautar og Bústaðavegar, en síðast þegar ég sá þá framkvæmd útfærða þá fól hún í sér að slaufurnar tækju yfir drjúgan hluta Elliðaárdals og helst vestari kvísl árinnar líka.

Þótt mönnum sem vilja að tekið sé mark á sér þyki það bera vott um sérstakt hatur á einkabílnum og frelsi fólks til að velja sér ferðamáta að yfirvöld í Reykjavík vilji stemma stigu við óhóflegri umferð hér í þéttbýli, þá er það staðreynd að yfirvöld höfuðborga og stærstu borga í Frakklandi, Danmörku, Þýskalandi, Spáni, Belgíu og Kína, og jafnvel Bandaríkjunum vinna eftir svipaðri áætlun. Einfaldlega vegna þess að öll fræði og allar rannsóknir sýna að annað er glapræði. Járnhausar á íslenska hægri kantinum, þar á meðal hinir furðulegu „flugvallarvinir“, skilja þetta ekki. Einn úr röðum Sjálfstæðismanna, Gísli Marteinn Baldursson, var á þeirra línu þar til hann tók sig til, flutti til Bretlandseyja og nam þessi fræði í tvö ár. Þegar hann, eftir að hafa sökkt sér ofan í málin, skipti um skoðun, þá lögðu vinir hans og samherjar ekki við hlustir heldur úthrópuðu hann sem svikara og gott ef ekki vinstrimann og flæmdu úr sinni borgarstjórnarhreyfingu. Sinn klárasta mann.

Vonandi renna bráðum upp þeir tímar að steinaldarmenn ráði sem minnstu um skipulag þéttbýlis hér á landi.

Einar Kárason

«
»

Ummæli ()

Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Græðgin gengur af göflunum – Kristinn H. Gunnarsson

Kristinn H. Gunnarsson ritar: Útgerðarmafían hóf árið með stórsókn gegn almenningi. Framkvæmdastjóri samtaka þeirra fer hamförum yfir veiðigjaldinu og segir það vera skattheimtu á sterum. Ætla mætti að verið væri að ganga a milli bols og höfuðs í efnahagslegum skilningi á öllum helstu útgerðarfélögum landsins, slíkur er barlómurinn. Segja mætti eins og þingmaður Sjálfstæðisflokksins sagði […]

Benedikt óskar upphafsmönnum EES-samningsins til hamingju með afmælið

Benedikt Jóhannesson, fyrrum formaður og stofnandi Viðreisnar og fjármálaráðherra í ríkisstjórn Bjarna Benediktssonar, skrifar um afmæli EES samningsins á heimasíðu sinni, en 25 ár eru liðin frá því hann tók gildi. Benedikt er mikill áhugamaður um inngöngu Íslands í Evrópusambandið, en EES samningurinn var hugsaður sem „biðstofa fyrir fulla aðild að Evrópusambandinu“, segir Benedikt í […]

Hannes Hólmsteinn býður fram lausn við umferðaröngþveitinu um Miklubraut

Hannes Hólmsteinn Gissurason, stjórnmálaprófessor við Háskóla Íslands, býður fram áhugaverða lausn á þeim mikla umferðavanda sem jafnan skapast á Miklubrautinni á degi hverjum. Á Facebooksíðu hans segir:   „Ég bý í 101 eins og borgarfullrúar vinstri meirihlutans og geng í vinnuna. En ég skil ekki, hvers vegna aðrir borgarbúar láta bjóða sér umferðaröngþveitið við Lönguhlíð […]

Rússnesk rúlletta á Reykjanesbrautinni

Þórólfur Júlían Dagsson ritar: Það er þyngra en tárum taki að baráttunni um betri vegasamgöngur frá Reykjanesbæ um Reykjanesbraut sé enn ekki lokið. Allt of margir hafa lent í alvarlegum umferðarslysum á þessum vegarkafla milli Reykjavíkur og Reykjanesbæjar og allt of margir hafa hreinlega látið lífið. Við þetta verður ekki unað. Barátta bæjarbúa á sýnum […]

Guðlaugur Þór gaf Íslendingasögurnar í sænskri þýðingu

Guðlaugur Þór Þórðarson, utanríkisráðherra, afhenti Alice Bah Kunke, menningarmálaráðherra Svíþjóðar, til gjafar Íslendingasögurnar í sænskri þýðingu við hátíðlega athöfn í Uppsölum í dag. Í ræðu sinni rakti ráðherra sagnaarfinn og þýðingu Íslendingasagnanna enn þann dag í dag. „“Ber er hver að baki nema bróður sér eigi“, segir í sögnunum og er þar vísað til vopnaðra […]

Ríkisstjórnin lýsir yfir vantrausti á kjararáð- Myndar starfshóp um „breytt fyrirkomulag“ og „úrbætur“

Ríkisstjórnin hefur skipað starfshóp um kjararáð, í samráði við „heildarsamtök á vinnumarkaði“, líkt og segir í tilkynningu frá forsætisráðuneytinu. „Hópurinn skal bera saman fyrirkomulag um ákvörðun launa hjá kjörnum fulltrúum, dómurum og embættismönnum í nágrannalöndum og leggja fram tillögur að breyttu fyrirkomulagi launaákvarðana kjararáðs, sé annað fyrirkomulag talið líklegra til betri sáttar í þjóðfélaginu til […]

Gunnar Atli ráðinn aðstoðarmaður Kristjans Þórs

Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, hefur ráðið Gunnar Atla Gunnarsson sem aðstoðarmann sinn. Hann hefur störf í ráðuneytinu í dag. Kristján Þór mun þar með hafa tvo aðstoðarmenn en fyrir er Inga Hrefna Sveinbjarnardóttir sem er sem stendur í fæðingarorlofi. Gunnar Atli er stúdent frá Menntaskólanum á Ísafirði, með Mag. Jur. í lögfræði frá […]

Vilhjálmur Bjarnason: „Borgin stundar mikinn fjandskap við íbúa sína“

Vilhjálmur Bjarnason, frambjóðandi í leiðtogakjöri Sjálfstæðisflokksins fyrir næstu borgarstjórnarkosningar, skrifar grein í Morgunblaðið í dag, hvar hann fer yfir helstu hugðarefni sín í borgarmálunum. Eru þar húsnæðis- og velferðarmál ofarlega á baugi, en athygli vekur að Vilhjálmur minnist lítið sem ekkert á samgöngumál eða borgarlínu, en hann hefur þó áður lýst yfir efasemdum um hana, […]

Strætó að eldast – Um helmingur 10 ára eða eldri

Samgöngumál borgarinnar eru nú í brennidepli, þegar styttist í sveitastjórnarkosningar. Ljóst er að samgöngumál verða eitt af stóru kosningamálunum, ekki síst almenningssamgöngur, þar sem Borgarlínan hefur verið í forgrunni. En hvernig stendur Strætó ? Samkvæmt Jóhannesi Rúnarssyni, framkvæmdarstjóra Strætó, eru 49 af 95 strætisvögnum fyrirtækisins 10 ára eða meira og eru tveir þeirra 18 ára […]

Borgin úthlutaði lóðum fyrir 1711 íbúðir árið 2017

Alls voru samþykktar lóðaúthlutanir fyrir 1.711 íbúðir í borgarráði á síðasta ári. Mikill meirihluti úthlutaðra lóða var fyrir byggingarfélög sem starfa án hagnaðarsjónarmiða. Borgarráð fékk kynningu á úthlutunum lóða á fundi sínum í gær. Þetta kemur fram í tilkynningu frá borginni. Úthlutað var lóðum fyrir 1.711 íbúðir í borgarráði í fyrra. Af þeim eru 1.422 […]

Forsætisráðherra í heimsóknarhug

Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra var á faraldsfæti í gær, en hún heimsótti bæði umboðsmann barna og Seðlabankann. Umboðsmaður barna, Salvör Nordal, gerði Katrínu grein fyrir stefnumótun og áherslum embættisins fyrir tímabilið 2018 til 2022. Fram kom að embættið telur brýnt að efla stefnumótun á mörgum sviðum sem tengjast börnum. Grunnur að því sé greining á stöðu […]

Þórir Guðmundsson ráðinn fréttastjóri Stöðvar 2, Bylgjunnar og Vísis

Þórir Guðmundsson hefur verið ráðinn fréttastjóri Stöðvar 2, Bylgjunnar og vísir.is. Þetta kemur fram í tilkynningu frá Vodafone. Þórir er með meistaragráðu í alþjóðlegum samskiptum frá Boston University og B.A. gráðu í Blaða- og fréttamennsku frá University of Kansas. Þórir starfaði sem fréttamaður á fréttastofu Stöðvar 2, fyrst á árunum 1986 til 1999 og svo […]

Dauðans alvara – eftir Jón Pál Hreinsson og Pétur G. Markan

Þegar þessi orð eru skrifuð hefur einangrun Djúpsins verið viðvarandi frá laugardagskvöldi 13. janúar. Hvað þýðir það í nútímasamfélagi? Frá 13. janúar hafa allir vegir verið lokaðir til svæðisins, vegna ófærðar og snjóflóða, og flugsamgöngur verið stopular til landshlutans, vegna óhagstæðra vinda. Tvær megin orsakir eru til grundvallar þessari eingangrun; erfitt flugvallarstæði á Ísafirði og […]

ESB ræðst gegn plastmengun: Meira af plasti en fiski í sjónum árið 2050 með sama áframhaldi

Samkvæmt nýrri áætlun Evrópusambandsins verða allar plastumbúðir gerðar úr endurvinnanlegu efni fyrir árið 2030, dregið verður verulega úr notkun einnota plasts og skorður settar við notkun örplasts. Áætlun Evrópusambandsins til að bregðast við plastmengun er ætlað að vernda náttúruna, verja íbúana og styrkja fyrirtækin. Áætlunin er sú fyrsta sinnar tegundar og á að stuðla að […]

Frjáls fjölmiðlun ehf. - Kringlunni 4-12, 103 Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is