Þriðjudagur 19.09.2017 - 17:31 - Ummæli ()

Íslenska apaplánetan

Einar Kárason rithöfundur. Mynd/Sigtryggur Ari

Einar Kárason skrifar:

Ef við horfum framhjá þeim efnahagslega harmleik sem reið yfir landið og íbúa þess í kjölfar hrunsins þá má samt segja að það hafi ekki komið degi of snemma; um margt forðaði það þjóðfélagi okkar frá því að breytast í hreinræktaða apaplánetu. Siðlaus og heimskur lýður var við það að ná tökum á öllu samfélaginu, nokkrir auðmenn voru að eignast allt á sama tíma og þeir sönnuðu grátlega hratt og eftirminnilega gömlu kenninguna um að margur verði af aurum api. Og ekki síður þótt þeir fljúgi milli landa í þyrlum og einkaþotum eða keyri um á rollsum og bentleyum.

Ætli það hafi ekki verið það fræga ár 2007 að mér barst boð um að koma í konunglega veislu í boði forsetaembættisins. Að sjálfsögðu var það boð sent af góðum hug og ég var þakklátur fyrir það, en hingað til lands voru þá komin konungshjónin sænsku og ríkisarfi ef ég man rétt og þeim átti að halda veglegt kvöldverðarboð í Perlunni. Í þannig hóf er boðið alls kyns fyrirmennum úr pólitík, atvinnulífi og embættiskerfi, og að auki fulltrúum hinna og þessara geira eða greina, eins og einhverjum úr listalífinu, og þarna var semsé röðin komin að mér. Tekið var fram á boðskortinu að áskilin væru kjólföt og þannig galadress, og að gestir ættu að bera orður sínar og heiðursmerki. Í stuttu máli þá hafði ég engan áhuga á að mæta í svona boð og ætlaði að senda kurteislegt afboð til þeirra góðu manna sem ég þekki og höfðu sýnt mér þann höfðingsskap að hugsa til mín, en hins vegar þá hefur minn betri helmingur lesið dönsku blöðin, full af fréttum um allt norræna kóngafólkið, frá því hún var krakki og þótt ekki sé til snobblausari manneskja þá vildi hún einu sinni í lífinu fá að sjá hvernig svona færi fram. Svo að það var athugað með fataleigur og ákveðið að fara þarna upp í Öskjuhlíð á boðskvöldinu.

Thor heitinn vissi hvað gera ætti

Maður skar sig nokkuð úr karlafansinum á þann hátt að engar hafði ég orðurnar eða heiðursmerkin, flestir hinna skörtuðu slíku og sumir mörgum; útrásarvíkingarnir helstu voru þarna auðvitað allir og skreyttir eins og sovéskir marskálkar á hersýningu. Ég hitti Thor heitinn Vilhjálmsson vin minn skömmu eftir þetta boð og sagði honum frá því, og þá sagðist hann sjálfur eitt sinn hafa lent í því að þurfa að koma í svona orðu- og heiðursmerkjaveislu en eiga ekkert slíkt, en hann hefði bjargað sér með því að næla í sig silfurmedalíu sem hann fékk á drengjamóti í þrístökki á Melavellinum 1940 og gullmerki sem hann síðar hlaut fyrir öruggan akstur frá Almenna tryggingafélaginu.

Þetta var annars dálítið undarlegt borðhald að því leyti að borðum var raðað allan hringinn þarna á snúningspallinum efst í Perlunni, en í miðju salarins eru súlur og veggir og þessháttar mannvirki, þannig að þar sem við vorum sást ekkert yfir á háborðið þar sem forsetar og kóngafólk sat, og ræður þeirra fóru fyrir vikið að mestu framhjá okkur sem vorum alltaf í hvarfi frá þeim, hvar sem við vorum annars stödd í snúningsferlinu. En borðfélagar voru ágætisfólk, þar var Jóhannes heitinn í Bónus ásamt sinni konu og Árni Þór borgarfulltrúi VG og hans frú og samræður allar fremur afslappaðar. Einhvern veginn var nú líðanin samt aðeins eins og að vera lentur á stað þar sem maður er ekki á heimavelli, en hins vegar virtist mér að þannig liði ekki nýju auðkýfingunum sem voru allir þarna. Svo lauk þessu og ég fór niður í fatahengið og framvísaði miðum og meðan ég beið eftir yfirhöfnum var nákvæmlega í sömu sporum og erindum við hlið mér einn helsti og frægasti útrásarvíkingurinn og við gátum ekki annað gert en að kynna okkur og kinka kolli. Ég spurði hann svo úr því við biðum enn hvort hann væri ekki sonur tiltekins manns sem ég nefndi, og er hann játti því sagði ég honum, sem satt er, að móðir hans og tengdamóðir mín væru æskuvinkonur og héldu alltaf góðu sambandi. Hann var kannski ekki að hlusta nema með öðru eyranu því að þegar ég hafði þetta mælt sneri hann sér að manni sem var líklega þarna í fylgd með honum, og sagði: Þarna sérðu hvernig allir finna sér alltaf eitthvað tilefni til að tala við mig.

Plebbaskapur út í eitt

Það sem var að verða skuggalegt á þessum tíma einkaþotnanna og gumball-kappakstranna var hversu víðtækum völdum þessir fáu nýríku menn voru að ná, og það á flestum sviðum samfélagsins. Þeir áttu alla bankana, fjölmiðlana og svo framvegis, en voru líka í krafti lóðaeignar og fjár að ná tökum á skipulagsmálum í borginni, svo eitthvað sé nefnt. Að auki var sífellt meiri áhersla á að einkaaðilar tækju að sér að reka menningarlíf, styrkja tónlistarmenn og myndlist, og þar með gera listamenn háða sér; við sáum dæmi um að myndlistarmanni var vísað út úr vinnustofu sem auðmenn höfðu lánað húsnæði til, vegna þess að hann tjáði sig á einhvern hátt þannig sem kapítalinu ekki líkaði. Og leikhúsin og bókaútgáfa stefndu einnig í að lenda undir hæl hinna ný-ofsaríku.

Svo voru sögurnar um plebbaskap alveg endalausar. Hinir nýríku voru að kaupa upp alla fremstu bekkina á fínum og eftirsóttum tónleikum og þannig listviðburðum, svo héldu þeir sínum gestum og vildarvinum fyrirpartí í vistarverum tónleikahallanna en komu ekkert inn þótt hljómleikarnir hæfust fyrr en þeim sjálfum hentaði. Þá birtist allt í einu góðglöð hersing, á miðjum tónleikum, undir forystu auðkýfingsins og gestgjafans, og raðaði sér í fremstu sætin, á miðjum konsertinum eða hvað það var sem var í gangi, og með öllu skyldugu fasi aðals eða konungshirðar.

Sömuleiðis vissi maður að íslenskir milljónerar og banksterar væru að kaupa upp stór og dýr stúkupláss á eftirsóttum íþróttaviðburðum, eins og úrslitaleikjum Meistaradeildar Evrópu í fótbolta, og fljúga með sína boðsgesti út á leikina í leiguþotum með lúxusveitingum, en þegar til kom voru svo bara fáir af þessum hundruðum Íslendinga að horfa á leikinn, héngu mest inni á VIP-börunum og baksviðssalarkynnunum, komu kannski rallhálfir fram undir lok leiks og spurðu hvernig staðan væri. En sæti þeirra voru annars auð, á leikjum sem milljónir sannra fótboltaunnenda um allan heim hefðu verið til í að fórna útlimi fyrir að fá að vera viðstaddir.

Bændauppreisn

Ef þróunin hefði gengið áfram á fullu í átt að svona apakattasamfélagi hefði það kannski endað með einhvers konar uppreisn; hvað veit maður um það? En að minnsta kosti í einni nýlegri skáldsögu var slíkt látið gerast, en það var í „Látið síga piltar“ eftir rithöfundinn Óskar Magnússon. Hann er eins og mörgum er kunnugt lögmaður að mennt, og starfaði lengi sem forstjóri eða framkvæmdastjóri frægra fyrirtækja, en hefur unað sér vel við ræktunar- og ritstörf undanfarin ár á bæ sínum austur í Fljótshlíð.

Í umræddri skáldsögu frá 2013 segir frá mannlífi í sveit og ýmsum skemmtilegum persónum og uppákomum sem þar verða. Sagan gerist að mestu á árunum fyrir hrun og margt sem þar á sér stað minnir á heimaslóðir Óskars austur í Fljótshlíð, eins og að þar verður eldgos í nágrenninu með miklu öskufalli, og líka minnir það á Fljótshlíðina að landareign þar í sveit kaupa bræður tveir, nýríkir og stórauðugir, og hefja að byggja yfir sig sumarhús sem er miklu meira í ætt við greifahöll, með tilheyrandi víðáttumiklum kjöllurum fyrir eðalvín og eftirsótta listmuni. Bræður þessir eiga að sjálfsögðu banka, og taka nú til við að prakka upp á bændur og búalið lánum sem þeir lofa mjög og eiga ekki að geta fært mönnum neitt nema gæfu og stóran hagnað. En svo standast engar áætlanir og allt er svikið og loks kemur hrunið með tilheyrandi forsendubrestum, og áður stöndugir bændur og jarðeigendur sjá fram á gjaldþrot og eignamissi. Og engrar samúðar eða hjálpar er að vænta frá þeim auðkýfingum sem nú eru búnir að loka sig inni í sínu sloti þar uppi í hlíð. Loks er ástandið orðið þannig að bændur héraðsins sjá þann vænstan kost í stöðunni að taka sig saman um að fara að öðrum bræðranna, taka hann höndum og neyða með pyntingum til að breyta lánaskilmálum og skera þá þannig úr snörunni, en drepa hann svo og brenna slotið. Þetta var nógu mikið þjóðþrifaverk til þess að þótt sóknarpresturinn gerði sér ljóst í jarðarför bankagreifans að líkmenn hans, sem voru komnir með kistuna í reipin, hefðu sannarlega drepið innihald hennar, þá lét hann gott heita og sagði bara: „Látið síga piltar.“

Að því leyti kemur á óvart að svona hugmyndir komi úr penna Óskars Magnússonar að frá því við sáumst fyrst á menntaskólaárum hefur mér þótt hann með ólíklegri mönnum til að verða málshefjandi hugmyndar um uppreisn hinna kúguðu gegn auðvaldinu. En þá er hins líka að gæta að hér er skáldsaga á ferðinni.

«
»

Ummæli ()

Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Forsætisráðherra á leiðtogafundi í París – Kynnti kolefnislaust Ísland 2040

Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra, tók þátt í leiðtoga-fundi í París í dag undir yfirskriftinni „One Planet Summit“.  Fundurinn var haldinn í tilefni af því að í dag, 12. desember, eru tvö ár liðin frá samþykkt Parísarsamkomulagsins og lýkur fundinum síðar í kvöld. Megintilgangur fundarins er að fagna þeim áfanga sem Parísarsamkomulagið er og vekja athygli á markmiðum […]

Áform um hverfisskipulag Grafarvogs kynnt – Starfsemi fyrir kvikmyndaiðnað, verslun og þjónustu

Umhverfis- og skipulagssvið Reykjavíkurborgar hélt kynningarfund á dögunum vegna fyrsta áfanga skipulags í Gufunesi. Fundurinn var haldinn í Hlöðunni við Gufunesbæ. Stuðla á að fjölbreyttari byggð og starfsemi og styðja við og styrkja Grafarvog sem hverfisheild. Á svæðinu er einkum gert ráð fyrir starfsemi á sviði afþreyingar- og kvikmyndaiðnaðar og þjónustu tengdri slíkri starfsemi. Einnig […]

Trump verst ásökunum um kynferðislega áreitni á Twitter

Donald Trump Bandaríkjaforseti, sagði í dag að allur sá fjöldi ásakana á hendur honum varðandi kynferðislega áreitni, væri liður í samsæri Demókrata og kallaði þær falsfréttir. Orð Trump féllu degi eftir að þrjár konur ásökuðu Trump um að hafa áreitt sig kynferðislega í viðtali á NBC sjónvarpsstöðinni og á blaðamannafundi í New York í gær. […]

Herdís kjörin næst-æðsti stjórnandi Feneyjanefndar Evrópuráðsins -Fyrst Íslendinga

Dr. Herdís Kjerulf Þorgeirsdóttir hefur kjörin næst-æðsti stjórnandi Feneyjanefndar Evrópuráðsins, nefndar Evrópuráðsins um lýðræði með lögum. Á aðalfundi nefndarinnar nú í desember var Herdís kjörin fyrsti varaforseti nefndarinnar en hún hafði í tvígang verið kjörin ein þriggja varaforseta hennar. Hún er fyrsti Íslendingurinn sem kjörin er í stjórn Feneyjarnefndarinnar.     Aðspurð um hvaða þýðingu þetta […]

Kristinn H reiðir til höggs – Sakar umhverfisráðherra um „veruleikafirringu“ og tilheyra „öfgasamtökum“

Kristinn H. Gunnarsson, fyrrum þingmaður og nú ritstjóri Vestfirðings, gagnrýnir nýskipaðan umhverfisráðherra harðlega í leiðara blaðs síns í dag. Guðmundur I. Guðbrandsson, sem áður var framkvæmdarstjóri Landverndar, var skipaður sem fagráðherra af Vinstri grænum eftir síðustu kosningar, en sú ráðning virðist ekki vekja lukku hjá Kristni H. sem sakar umhverfisráðherra um að beita sér af […]

Kristján Þór gerir hreint fyrir sínum dyrum varðandi Samherjatengsl

Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, Kristján Þór Júlíusson, birti á Facebook síðu sinni í morgun yfirlýsingu, þar sem hann gerir grein fyrir tengslum sínum við Þorstein Má Baldvinsson, forstjóra Samherja sem og tengsl hans við fyrirtækið, en hann hefur legið undir ámæli vegna þessa, sökum stöðu sinnar og embættis. Flest, ef ekki allt það sem Kristján týnir […]

Olíunotkun sjávarútvegsins fer minnkandi – Nálgast markmið Parísarsamkomulagsins

Samkvæmt skýrslu Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi um olíunotkun greinarinnar til 2030, sem unnin er að hluta af stærstu sjávarútvegsfyrirtækjum landsins, kemur í ljós að eldsneytisnotkun hefur minnkað töluvert frá árinu 1990, eða um 43% Í skýrslunni kemur fram að „sterkir fiskistofnar, framfarir í veiðum og betra skipulag veiða hafa leitt til verulega minni olíunotkunar í […]

Dapurleg upprifjun

Jón Steinar Gunnlaugsson skrifar: Það var sorglegt að fylgjast með upprifjun á því í fréttum í síðustu viku hvernig margir Íslendingar höguðu sér fyrst eftir bankahrunið 2008. Menn fóru í ógnandi hópum að heimilum fólks, sem það taldi í fávisku sinni að borið hefði einhverja óskilgreinda ábyrgð á hörmungunum. Þar urðu meðal annars stjórnmálamenn og […]

„Tímabært að teikna upp mynd af því hvernig hann og hans nánustu hafa hagað sér“

Karl Th. Birgisson, ritstjóri Herðubreiðar, gaf út á dögunum bók er nefnist Hinir Ósnertanlegu, saga um auð, völd og spillingu. Þar er fjallað um viðskiptasögu Bjarna Benediktssonar, fjármálaráðherra og ítök föðurættar Bjarna í viðskiptalífinu í gegnum árin, sem höfundur kallar „eitrað samband stjórnmála og viðskipta.“       En af hverju réðst Karl í gerð […]

Aldrei munað eins litlu á WOW og Icelandair í farþegum talið

Aldrei hefur munað jafn litlu á stærð íslensku flugfélaganna tveggja, Icelandair og WOW, í farþegum talið. Icelandair flutti í nóvember 249 þúsund farþega, meðan Wow flaug með 224 þúsund farþega á sama tíma. Munurinn er 25 þúsund farþegar, sem er minnsti mælanlegi munur hingað til. Þar áður var munurinn minnstur í febrúar, eða 33,657 farþegar. […]

Velferðarráðuneytið vænir Barnaverndarstofu um ósannsögli

Líkt og komið hefur fram í fjölmiðlum hefur forstjóri Barnaverndarstofu, Bragi Guðbrandsson,  legið undir ámæli vegna starfshátta sinna. Barnaverndarstofa sendi frá sér yfirlýsingu á föstudag, þar sem beðið var um frest til að svara Velferðarráðuneytinu, meðan aflað væri frekari gagna, því það hafi gengið erfiðlega að fá gögnin í hendur. Nú hefur Velferðarráðuneytið sent frá […]

Búið að ráða aðstoðarmenn dómara við Landsrétt

Samkvæmt öruggum heimildum Eyjunar er búið að ráða aðstoðarmenn dómara við Landsrétt. Auglýst var eftir fimm löglærðum aðstoðarmönnum dómara við Landsrétt í sumar, en Landsréttur tekur til starfa 1. janúar 2018 og er gert ráð fyrir að aðstoðarmenn hefji störf frá þeim tíma. Alls sóttu 116 manns um störfin fimm en eftirtaldir einstaklingar fengu starfið: […]

Stjórnarandstaðan þiggur formennsku þriggja fastanefnda Alþingis- „Ekki nema hæfilega ánægð“

Stjórnarandstaðan ákvað í morgun að taka við formennsku í þeim þremur fastanefndum sem ríkisstjórnin hafði boðið þeim. Þetta staðfesti Logi Einarsson formaður Samfylkingarinnar við Eyjuna. Að sögn Loga mun Samfylkingin fara með formennsku í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd fyrstu tvö árin, en skiptast síðan á við Pírata, sem fara fyrir velferðarnefnd fyrstu tvö árin. Þá mun […]

Hæstaréttarlögmaður ýjar að vanhæfi umhverfisráðherra

Hæstaréttarlögmaðurinn Jón Jónsson skrifar grein í Morgunblaðið um helgina, hvar hann veltir fyrir sér hæfi, eða eftir atvikum, vanhæfi Guðmundar I. Guðbrandssonar umhverfisráðherra, sökum sinna fyrri starfa hjá Landvernd. Spyr Jón hvort umhverfisráðherra sé til dæmis hæfur til að skipa til dæmis starfshóp um málefni Teigsskógar, eða hvort hann sé hæfur að fjalla um aðalskipulag tengt […]

Frjáls fjölmiðlun ehf. - Kringlunni 4-12, 103 Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is