Þriðjudagur 21.11.2017 - 09:11 - Ummæli ()

Mismunandi niðurstöður jafn réttar

Jón Steinar Gunnlaugsson

Á heimasíðu Hæstaréttar hefur nú verið birt viðtal við Eirík Tómasson sem lét af störfum sem dómari við réttinn 1. september s.l. Það er nýbreytni í starfi réttarins að birta svona efni á heimasíðu sinni. Gaman væri að heyra hvernig starfsháttum við þessa léttmetissíðu er háttað. Hver er ábyrgðarmaður síðunnar? Hver tók viðtalið við Eirík? Skrifaði hann það sjálfur? Er þarna kannski verið að mynda vettvang þar sem dómarar geta tjáð sig um starfshætti almennt við dóminn? Megum við eiga von á að dómarar sem enn eru við störf muni sýna sig þarna? Kannski telur dómurinn að venjulegir fjölmiðlar í landinu ráði ekki við að fjalla um starfsemi réttarins og þess vegna þurfi hann að sjá um það sjálfur?

Ekki verður betur séð en að Eiríkur leitist við að svara sjónarmiðum sem ég hef sett fram á undanförnum árum og áratugum um starf Hæstaréttar og hlutverk dómara við meðferð mála. Þar hef ég talið að hverjum og einum dómara sé skylt að taka afstöðu til máls sem fyrir honum liggur eftir bestu samvisku sinni og þekkingu á aðferðafræði lögfræðinnar. Þar snúist málið um að beita réttarheimildum við úrlausn málanna, settum lögum og að þeim slepptum öðrum heimildum. Ein aðferð sé jafnan betri en önnur og þess vegna sé bara ein rétt niðurstaða í hverju máli, jafnvel þó að menn kunni að greina á um hvaða heimildir eigi við og þá einnig um það hver hin rétta niðurstaða sé. Dómara beri að greiða atkvæði í samræmi við niðurstöðu sína um beitingu heimildanna sem honum ber skylda til að starfa eftir, en ekki samningum við aðra dómara sem kunna að hafa verið honum ósammála. Forsenda fyrir því að hafa Hæstarétt fjölskipaðan sé að dómararnir vinni svona.

Ástæða er til að hvetja menn til að lesa þetta viðtal við Eirík. Textinn er ekki langur.

Af viðtalinu verður ekki annað ráðið en að Eiríkur sé á allt annarri skoðun en ég um hlutverk dómaranna. Hann kveðst oft hafa talið sig eiga val um fleiri en eina mismunandi niðurstöðu í málunum sem hann sat í sem dómari. Talar hann um þörfina á að dómarar sætti sig við málamiðlun við hina dómarana og standi þá að dómum sem þeir sjálfir hefðu viljað haga öðru vísi. Með öðrum orðum eigi niðurstaðan að ráðast af samningum við hina dómarana en ekki beitingu réttarheimilda. Ég man eftir dæmi úr starfi mínu, þar sem samdómari minn vísaði til þess að hann hefði fallist á niðurstöðu mína í öðru máli áður og ég gæti því vel fallist á niðurstöðu hans núna! Hann áleit greinilega að samningsstaðan væri honum hagfelld. Kannski menn þurfi að una ranglátri skerðingu á frelsi sínu vegna þess að samningsstaða milli misviturra dómara hafi krafist þess?

Eiríkur segir: „Engin launung er á því að stöku sinnum á þessum sex árum hef ég staðið frammi fyrir tveimur kostum, annaðhvort að fylgja meirihluta dómenda að málum eða skila sératkvæði. Yfirleitt valdi ég fyrri kostinn, að því tilskildu að hann uppfyllti að mínum dómi það frumskilyrði að vera réttur í lagalegum skilningi. Með því móti átti ég þess kost að taka þátt í að ganga frá atkvæði meirihlutans og þar með endanlegum dómi réttarins.“

Eiríkur er að segja að hann hafi átt aðild að dómum sem hann hefði frekar viljað haga á annan hátt. Engin grein er gerð fyrir þessu við birtingu dómanna. Þar eru dómararnir bara nafnlausir þátttakendur í hópnum. Fróðlegt væri að fá frá Eiríki upptalningu á þeim dómum, þar sem hann lét af eigin bestu skoðun í þágu samstöðunnar. Eiga dómþolar ekki rétt á að fá að vita þetta?

Í 60. gr. stjórnarskrár er kveðið svo á að dómendur skuli einungis fara eftir lögunum. Beiting þeirra getur ekki leitt til margra niðurstaðna sem teljast „réttar í lagalegum skilningi“. Í þessari grunnskyldu dómara hlýtur að felast krafa um að þeir fylgi sinni eigin sannfæringu um efni laganna. Niðurstaða í fjölskipuðum dómi getur aldrei átt að ráðast af samningum milli dómaranna. Svo er að sjá sem Eiríkur telji að mismunandi dómsniðurstöður í sama málinu geti verið réttar „í lagalegum skilningi“. Kannski telur hann að sakfelling og sýkna í refsimáli geti verið jafn réttar niðurstöður.

Það er varla ásættanlegt fyrir þá, sem eiga hagsmuni sína undir niðurstöðum dómstólsins, að þurfa að una vinnubrögðum á borð við þau sem Eiríkur lýsir.

   Jón Steinar Gunnlaugsson hrl.

«
»

Ummæli ()

Vinsamlegast athugið:
Ummæli eru á ábyrgð þeirra sem þau skrifa. Eyjan áskilur sér þó rétt til að fjarlægja óviðeigandi og meiðandi ummæli. Tilkynna má óviðeigandi ummæli í netfangið ritstjorn@eyjan.is

Hvatningarverðlaun velferðarráðs afhent í Hörpu

Innflytjendur og börn og foreldrar eru hjartans mál verðlaunahafa hvatningarverðlauna velferðarráðs árið 2017 en verðlaunin voru veitt við hátíðlega athöfn í Hörpu, föstudaginn 23. febrúar. Markmið verðlaunanna er að örva og vekja athygli á gróskumiklu starfi sviðsins.   Gæði í þjónustu við innflytjendur Það var Edda Ólafsdóttir, félagsráðgjafi, sem fékk verðlaun í flokki einstaklinga en […]

Listi Samfylkingarinnar í Reykjavík samþykktur

Framboðslisti Samfylkingarinnar fyrir borgarstjórnarkosningar í vor var samþykktur samhljóða og með lófataki í dag, á fundi á Hótel Natura. Dagur B. Eggertsson borgarstjóri leiðir listann en hann varð efstur í flokksvali sem haldið var fyrr í mánuðinum. Í efstu fimm sætunum sitja borgarfulltrúar Samfylkingarinnar, á eftir Degi koma Heiða Björg Hilmisdóttir, Skúli Helgason, Kristín Soffía […]

Þórdís vill varaformannsembætti Sjálfstæðisflokksins

Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir,  iðnaðar-, ferðamála- og nýsköpunarráðherra, greinir frá því á Facebooksíðu sinni í morgun, að hún ætli að bjóða sig fram til varaformennsku í Sjálfstæðisflokknum á landsfundinum í mars. „Það hefur verið dýrmætt að fá hvatningu víða að og hún vegur þungt í minni ákvörðun. Ég hlakka til að eiga samtöl við sem flesta […]

Samið um þorskafla Íslands í Smugunni

Haldinn var samningafundur í fiskveiðinefnd Íslands og Rússlands daganna 19.-20. febrúar. Umræðuefnið var að venju framkvæmd svokallaðs Smugusamnings frá 1999 milli Íslands, Noregs og Rússlands um þorskveiðar íslenskra skipa í lögsögu Noregs og í þessu tilviki í lögsögu Rússlands fyrir árið 2018. Í samningnum er um tvenns konar kvóta að ræða. Annars vegar þann sem […]

Landvernd vill virkja vindorku

Engin stefna hefur verið mörkuð um vindorkuvirkjanir á Íslandi og því réðst Landvernd í það verkefni að semja stefnu sem byggist á náttúruverndar-sjónarmiðum með almannahagsmuni að leiðarljósi. Vonast er til aðframkvæmdaaðilar og sveitarfélög geti nýtt sér þessa stefnumörkun til að lágmarka neikvæð umhverfisáhrif slíkra framkvæmda og til að koma í veg fyrir að ráðist verði […]

Kaupskil kaupa 13% í Arion banka af ríkinu

Fjármála- og efnahagsráðherra hefur, að undangengnu samráði við ráðherranefnd um efnahagsmál og endurskipulagningu fjármálakerfisins og ríkisstjórn, fallist á tillögu Bankasýslu ríkisins um sölu á 13% hlut ríkissjóðs í Arion banka til Kaupskila ehf. (dótturfélags Kaupþings ehf.) fyrir 23,4 milljarða króna. Salan fer fram á grunni kaupréttar á hlutnum samkvæmt hluthafasamkomulagi frá árinu 2009 og lögum um […]

Áslaug sakar Sjálfstæðisflokkinn um svindl: „Leikreglum er breytt og uppstillingarvaldið sett í fárra hendur“

Borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, Áslaug Friðriksdóttir, sem fékk ekki sæti á framboðslista flokksins fyrir komandi borgarstjórnakosningar, skrifar á Facebooksíðu sína í dag. Þar segir hún farir sínar ekki sléttar í samskiptum við Sjálfstæðisflokkinn:   „Kæru vinir, enginn getur gengið að neinu vísu í pólitík. Góður stuðningur í hefðbundnum prófkjörum hefur litla þýðingu, þegar leikreglum er breytt og […]

Ríkisendurskoðun gagnrýnir ráðuneytið fyrir skort á heildarstefnu í orkumálum

Ríkisendurskoðun ítrekar ekki fimm ábendingar sem beint var til atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytis og Landsnets hf. árið 2015. Þetta kemur fram í nýrri eftirfylgniskýrslu Ríkisendurskoðunar, Landsnet hf. Hlutverk, eignarhald og áætlanir. Ráðuneytið hefur enn ekki brugðist við þeirri ábendingu Ríkisendurskoðunar að marka heildstæða stefnu í orkumálum til að tryggja að uppbygging og rekstur flutningskerfis raforku sé í […]

Heilbrigðisráðherra vill lögleiða rafrettur

Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir frumvarp um rafrettur stuðla að lögmætum viðskiptum með þessa vöru og tryggja eftirlit og mikilvæga neytendavernd. Aðgengi fólks að rafrettum og reglur um notkun þeirra samkvæmt frumvarpinu geri þeim hægt um vik sem vilja hætta tóbaksnotkun með aðstoð þeirra. Ráðherra mælti fyrir frumvarpinu á Alþingi í gær. Eins og fram kom í ræðu […]

Hagstofan áætlar 2,9% hagvöxt á árinu

Hagstofa Íslands hefur gefið út endurskoðaða þjóðhagsspá að vetri í ritröð sinni, Hagtíðindum. Spáin spannar árin 2017–2023. Hægt hefur á hagvexti frá árinu 2016 en áætlað er að hagkerfið hafi vaxið um 3,8% árið 2017. Meiri kraftur var í þjóðarútgjöldum sem áætlað er að hafi aukist um rúmlega 7% á síðasta ári. Talið er að […]

Afgerandi meirihluti vill afsögn dómsmálaráðherra

Samkvæmt könnun Maskínu sem unnin var í samstarfi við Stundina, kemur fram að 72,5% þjóðarinnar vilja að Sigríður Á. Andersen dómsmálaráðherra segi af sér. Þeir sem vilja að hún sitji áfram eru 27,5 prósent. Hlutfallið er yfir 67% hjá fylgjendum allra stjórnmálaflokka, nema Sjálfstæðisflokksins og Miðflokksins, en 23% Sjálfstæðismanna vilja afsögn Sigríðar og rúm 44 […]

Haraldur hugsar málið varðandi framboð til varaformennsku

Haraldur Benediktsson, fyrsti þingmaður Norð-vestur kjördæmis fyrir Sjálfstæðisflokkinn, segist ætla að hugsa sig um hvort hann bjóði sig fram til varaformennsku í flokknum á landsfundi sjálfstæðisflokksins um miðjan mars, eftir fjölda áskorana. Þetta kemur fram í Morgunblaðinu í dag.   „Já, ég get staðfest það að margir hafa komið að máli við mig og skorað […]

Ingvar Mar leiðir lista Framsóknar

Ingvar Mar Jónsson, flugstjóri og fyrrum varaþingmaður- og borgarfulltrúi, mun leiða lista Framsóknarflokksins í komandi borgarstjórnarkosningum. Fjórar konur skipa næstu fimm sæti. Höfuðáhersla Framsóknarflokksins í Reykjavík verða skólamál samkvæmt tilkynningu, en þrír frambjóðendur eru með kennaramenntun. Viðskeytið flugvallarvinir er hvergi sjáanlegt í tilkynningu frá Framsóknarflokknum að þessu sinni og má því áætla að það verði ekki […]

Listi Eyþórs klár – Tveimur borgarfulltrúum bolað burt

Sjálfstæðismenn kynntu endanlegan framboðslista sinn í kvöld, fyrir borgarstjórnarkosningarnar í maí. Borgarfulltrúarnir Kjartan Magnússon og Áslaug Friðriksdóttir eru ekki á listanum, en Marta Guðjónsdóttir borgarfulltrúi er í fimmta sæti listans. Hildur Björnsdóttir lögfræðingur er í öðru sæti, Valgerður Sigurðardóttir því þriðja, og Egill Þór Jónsson í fjórða. Heildarlistinn er hér að neðan:   1. Eyþór Lax­dal […]

Frjáls fjölmiðlun ehf. - Kringlunni 4-12, 103 Reykjavík - eyjan (hjá) eyjan.is